Inhoud
Hoorcollege 7.1: Gedrag..............................................................................1
Hoorcollege 7.2: motorische ontwikkeling en motorisch leren.....................6
Hoorcollege 8.1: CVRM + metabool syndroom..........................................10
Hoorcollege 8.2: Bloeddruk........................................................................14
Hoorcollege 9.1: Healthcare innovation.....................................................18
Hoorcollege 9.2: Zorg op afstand...............................................................20
Hoorcollege 10.1: Toegepaste anatomie heup/knie...................................23
Hoorcollege 10.2: Artrose...........................................................................27
Hoorcollege 11.1: Fysiologie van veroudering............................................31
Hoorcollege 11.2: Structuur in de zorg......................................................36
Hoorcollege 12.1: Kwetsbare ouderen.......................................................41
Hoorcollege 12.2: Vallen bij ouderen..........................................................43
Hoorcollege 7.1: Gedrag
Menselijk gedrag:
,Al heel lang proberen wetenschappers menselijk gedrag te begrijpen en
voorspellen.
Expected utility theory: mensen zijn totaal rationeel, en nemen statisch
optimale beslissingen.
Voortschrijdend inzicht:
Modellen ontwikkeld voor:
a. Begrijpen van gedrag
b. Begrijpen en beïnvloeden van gedragsverandering
Modellen die gedrag verklaren:
1. Theorie van gepland gedrag
2. ASE-model
3. COM-B model
Theorie van gepland gedrag:
Gedrag wordt het best voorspeld door
intentie.
Drie factoren verklaren de gedragsintentie:
1. De eigen opvattingen (attitude)
2. De opvattingen van anderen
(subjectieve normen)
3. De inschatting van eigen mogelijkheden het gedrag uit te voeren
(waargenomen gedragscontrole)
ASE-model:
Ook hier: Attitude, Sociale invloed en
Eigen effectiviteit beïnvloedt intentie.
Aanvullend: barrières die de relatie
tussen de intentie en het gedrag kunnen
beïnvloeden, en externe variabelen die
indirect invloed hebben op het gedrag van mensen.
COM-B model:
1. Capaciteit: het vermogen van een persoon om een
bepaald gedrag uit te voeren.
Fysiek
Psychologisch
2. Motivatie: de interne drijfveren die een persoon
aanzetten tot het gedrag.
Reflectief – doelen, plannen
, Automatisch – emoties, associaties
3. Gelegenheid: de externe omstandigheden die het gedrag mogelijk
maken.
Sociaal
Fysiek
Modellen voor individuele gedragsverandering:
1. Self-determination theory
2. Stages of change
3. Behaviour Change Wheel
4. Persuasive by design
Self-determination theory:
Centraal staat intrinsieke motivatie.
Drie basisbehoeften beïnvloeden de intrinsieke motivatie:
1. De mate van autonomie (eigen keuze)
2. Competentie (iets doen wat je kunt, gevoel zinvol te
bezig zijn)
3. Sociale verbondenheid (ergens bij horen)
Stages of change:
Draait om mate van bereidheid tot gezond gedrag.
Fasen van gedragsverandering:
1. Precontemplatie: persoon overweegt
gedragsverandering (nog) niet
2. Contemplatie: persoon overweegt gedragsverandering
(binnen zes maanden)
3. Voorbereiding: persoon plant en bereidt
gedragsverandering voor
4. Actie: persoon voert gedragsverandering uit
5. Behoud: persoon houdt gedragsverandering ten minste
al zes maanden vol
Behaviour Change Wheel:
Het Com-b model staat in het midden. Als je gedrag
wilt gaan veranderingen moet je kijken welke
onderdelen van het Com-b model je moet gaan
veranderen.
Persuasive by design:
, Deze lijkt een beetje om het vorige
model. Als je wilt werken naar
‘nieuw gedrag’. Dan heb je twee
routes waarbij dat gedrag tot
stand kan komen. Onder de
stippenlijn staat het automatische
gedrag, dit is een van de routes.
De verschillende gekleurde vakjes
zijn de gedragslenzen. Je kijkt van
links naar rechts en volgt de
verschillende pijlen.
De vijf gedragslenzen:
- Gewoontes en impulsen
o Een groot deel van ons gedrag is automatisch. Het kan
bestaan uit: reflexmatige impulsen en gewoontes.
- Weten en vinden
o Het gewenste gedrag staat niet gelijk aan de wil en de
mogelijkheden van de doelgroep.
- Zien en beseffen
o Doelgroepen zijn niet altijd even goed in het waarnemen van
het eigen gedrag. Om iemand het te laten beseffen kan je
bijvoorbeeld de normwaarden van de diagnostische testen
vergelijken met de waarden van die patiënt en dat aan iemand
laten zien.
- Willen en kunnen
o Gedragsverandering is pas echt mogelijk als er voldoende
motivatie aanwezig is en de juiste vaardigheden voorhanden
zijn. Hier zit de grootste groep van de patiënten vast. Laat
iemand dan duidelijk voor zichzelf maken wat zijn of haar
motivatie is om te kunnen.
- Doen en blijven doen
o Om tot nieuw gedrag te komen, is het nodig het gewenste
gedrag in haalbare stappen uit te proberen en te blijven
toepassen.
Wat valt op?
- Veel wetenschappers ontwikkelen eigen model/theorie, met
‘pakkende’ naam
- Ze maken allemaal een plaatje (één nog mooier dan de ander)
Wat nog meer?
- Gedrag is nooit simpel te verklaren en voorspellen
Hoorcollege 7.1: Gedrag..............................................................................1
Hoorcollege 7.2: motorische ontwikkeling en motorisch leren.....................6
Hoorcollege 8.1: CVRM + metabool syndroom..........................................10
Hoorcollege 8.2: Bloeddruk........................................................................14
Hoorcollege 9.1: Healthcare innovation.....................................................18
Hoorcollege 9.2: Zorg op afstand...............................................................20
Hoorcollege 10.1: Toegepaste anatomie heup/knie...................................23
Hoorcollege 10.2: Artrose...........................................................................27
Hoorcollege 11.1: Fysiologie van veroudering............................................31
Hoorcollege 11.2: Structuur in de zorg......................................................36
Hoorcollege 12.1: Kwetsbare ouderen.......................................................41
Hoorcollege 12.2: Vallen bij ouderen..........................................................43
Hoorcollege 7.1: Gedrag
Menselijk gedrag:
,Al heel lang proberen wetenschappers menselijk gedrag te begrijpen en
voorspellen.
Expected utility theory: mensen zijn totaal rationeel, en nemen statisch
optimale beslissingen.
Voortschrijdend inzicht:
Modellen ontwikkeld voor:
a. Begrijpen van gedrag
b. Begrijpen en beïnvloeden van gedragsverandering
Modellen die gedrag verklaren:
1. Theorie van gepland gedrag
2. ASE-model
3. COM-B model
Theorie van gepland gedrag:
Gedrag wordt het best voorspeld door
intentie.
Drie factoren verklaren de gedragsintentie:
1. De eigen opvattingen (attitude)
2. De opvattingen van anderen
(subjectieve normen)
3. De inschatting van eigen mogelijkheden het gedrag uit te voeren
(waargenomen gedragscontrole)
ASE-model:
Ook hier: Attitude, Sociale invloed en
Eigen effectiviteit beïnvloedt intentie.
Aanvullend: barrières die de relatie
tussen de intentie en het gedrag kunnen
beïnvloeden, en externe variabelen die
indirect invloed hebben op het gedrag van mensen.
COM-B model:
1. Capaciteit: het vermogen van een persoon om een
bepaald gedrag uit te voeren.
Fysiek
Psychologisch
2. Motivatie: de interne drijfveren die een persoon
aanzetten tot het gedrag.
Reflectief – doelen, plannen
, Automatisch – emoties, associaties
3. Gelegenheid: de externe omstandigheden die het gedrag mogelijk
maken.
Sociaal
Fysiek
Modellen voor individuele gedragsverandering:
1. Self-determination theory
2. Stages of change
3. Behaviour Change Wheel
4. Persuasive by design
Self-determination theory:
Centraal staat intrinsieke motivatie.
Drie basisbehoeften beïnvloeden de intrinsieke motivatie:
1. De mate van autonomie (eigen keuze)
2. Competentie (iets doen wat je kunt, gevoel zinvol te
bezig zijn)
3. Sociale verbondenheid (ergens bij horen)
Stages of change:
Draait om mate van bereidheid tot gezond gedrag.
Fasen van gedragsverandering:
1. Precontemplatie: persoon overweegt
gedragsverandering (nog) niet
2. Contemplatie: persoon overweegt gedragsverandering
(binnen zes maanden)
3. Voorbereiding: persoon plant en bereidt
gedragsverandering voor
4. Actie: persoon voert gedragsverandering uit
5. Behoud: persoon houdt gedragsverandering ten minste
al zes maanden vol
Behaviour Change Wheel:
Het Com-b model staat in het midden. Als je gedrag
wilt gaan veranderingen moet je kijken welke
onderdelen van het Com-b model je moet gaan
veranderen.
Persuasive by design:
, Deze lijkt een beetje om het vorige
model. Als je wilt werken naar
‘nieuw gedrag’. Dan heb je twee
routes waarbij dat gedrag tot
stand kan komen. Onder de
stippenlijn staat het automatische
gedrag, dit is een van de routes.
De verschillende gekleurde vakjes
zijn de gedragslenzen. Je kijkt van
links naar rechts en volgt de
verschillende pijlen.
De vijf gedragslenzen:
- Gewoontes en impulsen
o Een groot deel van ons gedrag is automatisch. Het kan
bestaan uit: reflexmatige impulsen en gewoontes.
- Weten en vinden
o Het gewenste gedrag staat niet gelijk aan de wil en de
mogelijkheden van de doelgroep.
- Zien en beseffen
o Doelgroepen zijn niet altijd even goed in het waarnemen van
het eigen gedrag. Om iemand het te laten beseffen kan je
bijvoorbeeld de normwaarden van de diagnostische testen
vergelijken met de waarden van die patiënt en dat aan iemand
laten zien.
- Willen en kunnen
o Gedragsverandering is pas echt mogelijk als er voldoende
motivatie aanwezig is en de juiste vaardigheden voorhanden
zijn. Hier zit de grootste groep van de patiënten vast. Laat
iemand dan duidelijk voor zichzelf maken wat zijn of haar
motivatie is om te kunnen.
- Doen en blijven doen
o Om tot nieuw gedrag te komen, is het nodig het gewenste
gedrag in haalbare stappen uit te proberen en te blijven
toepassen.
Wat valt op?
- Veel wetenschappers ontwikkelen eigen model/theorie, met
‘pakkende’ naam
- Ze maken allemaal een plaatje (één nog mooier dan de ander)
Wat nog meer?
- Gedrag is nooit simpel te verklaren en voorspellen
