Samenvatting Angststoornissen
Angst
Angst is een gevoel dat betrekking heeft op dreigend gevaar en gepaard
gaat met lichamelijke verschijnselen door activatie van het autonome
zenuwstelsel. Het lichaam wordt daardoor geprepareerd voor een fight or
flight-reactie, met een versnelde hartslag en ademhaling, verhoogde
spierspanning, specifieke gedachten zoals: ‘Ik ga dood’ of: ‘Er overkomt
me iets vreselijks’ en gedragingen, zoals verstijven (freeze) of
wegvluchten.
Pathogenese & veranderingen bij angst
Veranderingen bij angst
Serotonine (5-HT) ⬇️ → minder remming op angstcircuits → verhoogde
angst.
GABA ⬇️ → minder inhibitie in het brein → overactivatie van angstbanen.
Glutamaat ⬆️ → verhoogde excitatie → versterkt angstreacties.
CRF (Corticotropin-Releasing Factor) ⬆️ → stimuleert stressrespons
via de HPA-as.
Noradrenaline (NE) ⬆️ → verhoogde alertheid, hartslag, en spanning.
Calcium ⬆️→ verhoogde neuronale prikkelbaarheid.
2 Symptomen
1. Angst: paniek/fobie (amygdala)
2. Zorgen: gespannen, angstig, obsessie (CSTC-loop)
Pathogenese
Angsgevoelens: Worden gereguleerd door verbindingen met gebieden
in de prefrontale cortex orbitofrontale cortex (OFC) & voorste
cingulaire cortex (ACC). Overactivering van deze circuits kan angst
veroorzaken.
Motorische reacties angst: gereguleerd door verbindingen tussen de
amygdala en de periaqueductale grijze gebied (PAG) van de
hersenstam
, Endocriene output van angst: De amygdala
stuurt signalen naar de hypothalamus, die de HPA-
as activeert (hypothalamus–hypofyse–bijnier) dit
verhoogt de cortisolspiegel (stresshormoon). Een
korte stijging van cortisol helpt bij acute dreiging
(sneller reageren, meer energie). Maar chronische
stress of angst houdt dit systeem te lang actief, wat
kan leiden tot: Hart- en vaatziekten, Diabetes type
2, Beroertes, en zelfs krimp van de hippocampus
(geheugengebied in de hersenen).
Ademhalingsoutput: Tijdens een angstreactie
kan de amygdala de parabrachiale kern (PBN) in de
hersenstam activeren, waardoor de ademhaling versnelt. Activering te
sterk kortademigheid, verergering van astma of een gevoel van
verstikking.
Autonome output: Amygdala Locus coerulus (LC) toename van
de hartslag (HR) en bloeddruk (BP). Langdurige activering verhoogd
risico op atherosclerose, hartischemie,
verandering in BP, verminderde HR-
variabiliteit, myocardinfarct (MI) of zelfs
plotselinge dood.
Herinneringen: Amygdala hippocampus
Zorgen: Worry loop (CSTC-loop prefrontale
cortex) loopt via de thamalus, DLPFC,
striatum in een driehoek.
Gegeneraliseerde angststoornis
(GAS, GAD)
Definitie
Aanhoudende (> 6 maanden) nervositeit, bezorgdheid en een sterke
neiging tot piekeren over kleine, dagelijkse problemen en
gebeurtenissen, bijvoorbeeld op het gebied van werk, financiën,
kinderen en toekomst.
Dagen met klachten komen vaker voor dan dagen zonder klachten.
Men heeft er moeite mee om het piekeren onder controle houden.
Gaat gepaard met symptomen als vermoeidheid, concentratie- en
slaapproblemen, prikkelbaarheid en spierspanning.
Paniek?
Geen paniekaanvallen
(onderscheid met
paniekstoornis).
Beleid
1. Eerste keus: SSRI of SNRI
Angst
Angst is een gevoel dat betrekking heeft op dreigend gevaar en gepaard
gaat met lichamelijke verschijnselen door activatie van het autonome
zenuwstelsel. Het lichaam wordt daardoor geprepareerd voor een fight or
flight-reactie, met een versnelde hartslag en ademhaling, verhoogde
spierspanning, specifieke gedachten zoals: ‘Ik ga dood’ of: ‘Er overkomt
me iets vreselijks’ en gedragingen, zoals verstijven (freeze) of
wegvluchten.
Pathogenese & veranderingen bij angst
Veranderingen bij angst
Serotonine (5-HT) ⬇️ → minder remming op angstcircuits → verhoogde
angst.
GABA ⬇️ → minder inhibitie in het brein → overactivatie van angstbanen.
Glutamaat ⬆️ → verhoogde excitatie → versterkt angstreacties.
CRF (Corticotropin-Releasing Factor) ⬆️ → stimuleert stressrespons
via de HPA-as.
Noradrenaline (NE) ⬆️ → verhoogde alertheid, hartslag, en spanning.
Calcium ⬆️→ verhoogde neuronale prikkelbaarheid.
2 Symptomen
1. Angst: paniek/fobie (amygdala)
2. Zorgen: gespannen, angstig, obsessie (CSTC-loop)
Pathogenese
Angsgevoelens: Worden gereguleerd door verbindingen met gebieden
in de prefrontale cortex orbitofrontale cortex (OFC) & voorste
cingulaire cortex (ACC). Overactivering van deze circuits kan angst
veroorzaken.
Motorische reacties angst: gereguleerd door verbindingen tussen de
amygdala en de periaqueductale grijze gebied (PAG) van de
hersenstam
, Endocriene output van angst: De amygdala
stuurt signalen naar de hypothalamus, die de HPA-
as activeert (hypothalamus–hypofyse–bijnier) dit
verhoogt de cortisolspiegel (stresshormoon). Een
korte stijging van cortisol helpt bij acute dreiging
(sneller reageren, meer energie). Maar chronische
stress of angst houdt dit systeem te lang actief, wat
kan leiden tot: Hart- en vaatziekten, Diabetes type
2, Beroertes, en zelfs krimp van de hippocampus
(geheugengebied in de hersenen).
Ademhalingsoutput: Tijdens een angstreactie
kan de amygdala de parabrachiale kern (PBN) in de
hersenstam activeren, waardoor de ademhaling versnelt. Activering te
sterk kortademigheid, verergering van astma of een gevoel van
verstikking.
Autonome output: Amygdala Locus coerulus (LC) toename van
de hartslag (HR) en bloeddruk (BP). Langdurige activering verhoogd
risico op atherosclerose, hartischemie,
verandering in BP, verminderde HR-
variabiliteit, myocardinfarct (MI) of zelfs
plotselinge dood.
Herinneringen: Amygdala hippocampus
Zorgen: Worry loop (CSTC-loop prefrontale
cortex) loopt via de thamalus, DLPFC,
striatum in een driehoek.
Gegeneraliseerde angststoornis
(GAS, GAD)
Definitie
Aanhoudende (> 6 maanden) nervositeit, bezorgdheid en een sterke
neiging tot piekeren over kleine, dagelijkse problemen en
gebeurtenissen, bijvoorbeeld op het gebied van werk, financiën,
kinderen en toekomst.
Dagen met klachten komen vaker voor dan dagen zonder klachten.
Men heeft er moeite mee om het piekeren onder controle houden.
Gaat gepaard met symptomen als vermoeidheid, concentratie- en
slaapproblemen, prikkelbaarheid en spierspanning.
Paniek?
Geen paniekaanvallen
(onderscheid met
paniekstoornis).
Beleid
1. Eerste keus: SSRI of SNRI
