Hoofdstuk 1: Globalisering
1.1Krimpende wereld
Globalisering is het proces waarbij de verwevenheid tussen gebieden en samenlevingen toeneemt.
Te zien aan: toename gemiddelde afstand, verplaatsing mensen en kapitaal.
Wereld wordt ook wel global village genoemd, dat komt door tijd- ruimtecompressie: relatieve
afstanden tussen gebieden neemt af als gevolg van snelle daling reis- en vervoerstijden en de kosten
daarvan.
Drie processen spelen daarbij een rol:
Ligging verandert
Absolute ligging verandert niet. De relatieve ligging wel (ligging t.o.v. andere landen of
gebieden). Let op verandering in bereikbaarheid.
Beslissend of een stad opbloeit of vervalt:
- Positie van gebied t.o.v. belangrijke economische centra
- Ligging t.o.v. een belangrijke vervoersas (vestiging van grote bedrijven, met het liefst
een mainport).
Afstand krimpt
Informatie en geldstromen gaan in een flits over de wereld. Geldt niet voor
goederenstromen. De relatieve afstand, afstand uitgedrukt in tijd, geld, moeite, wordt wel
kleiner. Maar de regel van afstandsverval gaat nog wel op. Afstandsverval = interactie
tussen gebieden die afneemt, naarmate de afstand toeneemt.
Grenzen vervagen
Multinationals trekken zich steeds minder van grenzen aan. Geldt ook voor de uitwisseling
van informatie, ideeën, cultuur, normen en waarden. Hierin zijn wel verschillen, denk aan
een toerist en een vluchteling.
1.2: Transport
Transporttechnologie is 1 van de belangrijkste motoren achter het proces van globalisering.
Het goederentransport heeft drie ontwikkelingen doorgemaakt:
Reis- en vervoerstijden zijn in de 20e eeuw gedaald; alles verloopt sneller.
Transport is goedkoper geworden door groei vd capaciteit van schepen en vliegtuigen.
overcapaciteit ontstaan en dalen de tarieven
Infrastructuur rond transport is enorm verbeterd.
Volgens de interactietheorie zijn er 3 voorwaarden waar aan moet worden voldaan voordat er
uitwisseling van goederen tussen plaats kan vinden:
Complementariteit
Ene gebied moet iets kunnen leveren waar in het andere gebied vraag naar is.
Transporteerbaarheid
Goederen moeten tegen een redelijke prijs en binnen redelijke tijd van het ene gebied naar
het andere vervoerd kunnen worden.
Geen tussenliggende mogelijkheden
, Of goederen van het ene gebied naar het andere te vervoeren zijn, kan in de loop van de tijd
veranderen door:
Verbeteren van infrastructuur, waardoor bereikbaarheid toeneemt
Verdwijnen van politieke barrières tussen gebieden
Innovaties op transportgebied; containers transportnetwerk
1.3: De eeuw van de informatie
Communicatie- en informatietechnologie; alle technieken die het mogelijk maken informatie van het
ene punt naar het andere punt te verspreiden.
Factoren die de richting en intensiteit van de internationale communicatie beïnvloeden:
Economische factoren
Internationale informatie-uitwisseling vindt nu vooral plaats tussen centrum landen.
Bedrijven kunnen door deze snelle verbindingen ‘op verbinding’ produceren en ‘just-in-time’
leveren. Dure opslag is niet meer nodig en er kan meer rekening worden gehouden met de
wensen van de klant.
Geografische factoren
Bellen gebeurt vrijwel altijd over een korte afstand. Naarmate de afstand tussen landen
toeneemt, daalt de intensiteit van het contact. Behalve als er in een land grote groepen
migranten wonen. Dan neemt de communicatie tussen oud en nieuw land toe.
Culturele factoren
Tussen landen die sterk verschillen in taal en cultuur is de informatie-uitwisseling minder.
Miljarden dollars flitsen dagelijks over de wereld. Dat kan gaan om:
Investerings- en handelskapitaal
Kapitaal van particulieren en bedrijven op zoek naar plaatsen waar het rendement het
hoogst en de belastingdruk het laagst is
Flitskapitaal; enorme geldstromen die samenhangen met de speculatie in valutakoersen
Opvallend is toename van kapitaalstromen tussen opkomende landen; BRICS-landen. De moderne
informatietechnologie zou je kunnen beschouwen als overwinning op klassieke belemmeringen van
grens, afstand en tijd; mondiale netwerken zijn er het resultaat van.
1.1Krimpende wereld
Globalisering is het proces waarbij de verwevenheid tussen gebieden en samenlevingen toeneemt.
Te zien aan: toename gemiddelde afstand, verplaatsing mensen en kapitaal.
Wereld wordt ook wel global village genoemd, dat komt door tijd- ruimtecompressie: relatieve
afstanden tussen gebieden neemt af als gevolg van snelle daling reis- en vervoerstijden en de kosten
daarvan.
Drie processen spelen daarbij een rol:
Ligging verandert
Absolute ligging verandert niet. De relatieve ligging wel (ligging t.o.v. andere landen of
gebieden). Let op verandering in bereikbaarheid.
Beslissend of een stad opbloeit of vervalt:
- Positie van gebied t.o.v. belangrijke economische centra
- Ligging t.o.v. een belangrijke vervoersas (vestiging van grote bedrijven, met het liefst
een mainport).
Afstand krimpt
Informatie en geldstromen gaan in een flits over de wereld. Geldt niet voor
goederenstromen. De relatieve afstand, afstand uitgedrukt in tijd, geld, moeite, wordt wel
kleiner. Maar de regel van afstandsverval gaat nog wel op. Afstandsverval = interactie
tussen gebieden die afneemt, naarmate de afstand toeneemt.
Grenzen vervagen
Multinationals trekken zich steeds minder van grenzen aan. Geldt ook voor de uitwisseling
van informatie, ideeën, cultuur, normen en waarden. Hierin zijn wel verschillen, denk aan
een toerist en een vluchteling.
1.2: Transport
Transporttechnologie is 1 van de belangrijkste motoren achter het proces van globalisering.
Het goederentransport heeft drie ontwikkelingen doorgemaakt:
Reis- en vervoerstijden zijn in de 20e eeuw gedaald; alles verloopt sneller.
Transport is goedkoper geworden door groei vd capaciteit van schepen en vliegtuigen.
overcapaciteit ontstaan en dalen de tarieven
Infrastructuur rond transport is enorm verbeterd.
Volgens de interactietheorie zijn er 3 voorwaarden waar aan moet worden voldaan voordat er
uitwisseling van goederen tussen plaats kan vinden:
Complementariteit
Ene gebied moet iets kunnen leveren waar in het andere gebied vraag naar is.
Transporteerbaarheid
Goederen moeten tegen een redelijke prijs en binnen redelijke tijd van het ene gebied naar
het andere vervoerd kunnen worden.
Geen tussenliggende mogelijkheden
, Of goederen van het ene gebied naar het andere te vervoeren zijn, kan in de loop van de tijd
veranderen door:
Verbeteren van infrastructuur, waardoor bereikbaarheid toeneemt
Verdwijnen van politieke barrières tussen gebieden
Innovaties op transportgebied; containers transportnetwerk
1.3: De eeuw van de informatie
Communicatie- en informatietechnologie; alle technieken die het mogelijk maken informatie van het
ene punt naar het andere punt te verspreiden.
Factoren die de richting en intensiteit van de internationale communicatie beïnvloeden:
Economische factoren
Internationale informatie-uitwisseling vindt nu vooral plaats tussen centrum landen.
Bedrijven kunnen door deze snelle verbindingen ‘op verbinding’ produceren en ‘just-in-time’
leveren. Dure opslag is niet meer nodig en er kan meer rekening worden gehouden met de
wensen van de klant.
Geografische factoren
Bellen gebeurt vrijwel altijd over een korte afstand. Naarmate de afstand tussen landen
toeneemt, daalt de intensiteit van het contact. Behalve als er in een land grote groepen
migranten wonen. Dan neemt de communicatie tussen oud en nieuw land toe.
Culturele factoren
Tussen landen die sterk verschillen in taal en cultuur is de informatie-uitwisseling minder.
Miljarden dollars flitsen dagelijks over de wereld. Dat kan gaan om:
Investerings- en handelskapitaal
Kapitaal van particulieren en bedrijven op zoek naar plaatsen waar het rendement het
hoogst en de belastingdruk het laagst is
Flitskapitaal; enorme geldstromen die samenhangen met de speculatie in valutakoersen
Opvallend is toename van kapitaalstromen tussen opkomende landen; BRICS-landen. De moderne
informatietechnologie zou je kunnen beschouwen als overwinning op klassieke belemmeringen van
grens, afstand en tijd; mondiale netwerken zijn er het resultaat van.
