Hoorcollege 1 en 2 van specialisatie rechtspersonenrecht

Rechtspersonenrecht – Week 1
1. Non-profit vs. For-profit

Non-profit

 Vereniging (formeel / informeel)
 VvE (5:124 BW)
 Stichting

Kenmerk: verbod op winstuitkering (= uitkeringsverbod).

For-profit

 Coöperatie / SCE (Europese Coöperatie)
 Onderlinge waarborgmaatschappij
 BV / NV




2. Uitkeringsverbod (Vereniging en Stichting)

Wettelijke basis

 Vereniging: art. 2:26 lid 3 BW — geen winstuitkering aan leden.
 Stichting: art. 2:285 lid 3 BW — doel mag niet leiden tot uitkering aan oprichters/bestuurders.

Verschil is dus dat een vereniging wel winst oogmerk mag hebben maar in the end niet de winst mag
uitkeren of verdelen onder de leden.

een stichting mag winst maken, maar het mag nooit het hoofddoel zijn; de winst moet altijd ten goede
komen aan het maatschappelijke of ideële doel van de stichting
Een ANBI mag geen winst maken met het geheel van haar activiteiten die het algemeen belang dienen.

Een ANBI mag wél winst maken uit commerciële activiteiten. Voorwaarde is dat de winst ten goede komt
aan de hoofdactiviteiten van de ANBI.

Voorbeeld van een situatie
Een museum heeft een eigen winkel. De opbrengst van die winkel besteedt het museum geheel aan
museumactiviteiten voor het algemeen belang.
Belangrijk

 Verbod ziet op feitelijke gang van zaken → ook contractuele constructies
(participatieovereenkomst) kunnen verboden uitkering zijn.
 Achtergrond: onderscheid met kapitaalvennootschappen, vooral de NV blijkt uit de artikelen die
zijn geplaatst op canvas. Ik heb ze gelezen en wilden zich onderscheiden van bijvoorbeeld NV.

, Wat mag wél?

 Marktconforme kostenvergoeding of salaris om baat. Het moet zo zijn dat de uitkeringen aan
bestuurders of medewerkers niet de grootste kostenpost is bijvoorbeeld. Anders zou het erg
verdacht zijn, dan staat de rechtspersoon financieel gezien voor overgrote deel voor belang van
de natuurlijke persoon erboven.
 Pensioenstichtingen: uitkering = uitvoering verzekeringscontract → toegestaan.
 Familiestichtingen: uitkeringen voor onderhoud/studie toegestaan.
 STAK: geen onderneming maar zeggenschap → uitkeringsverbod niet geschonden. Bij tentamen
stak noemen als doorgeefluik.
 APV-stichtingen: fiscaal eigen regime → uitkeringen toegestaan. Zoek op de website van de
belastingdienst dit zijn speciale stichtingen.

Wat is een APV-stichting?

Een APV-stichting is een stichting waarin een particulier zijn vermogen onderbrengt, meestal om dit te
beheren of te beschermen.
Het gaat vaak om vermogen dat:

 door de oprichter zelf is ingebracht, of
 bestemd is voor (zijn) afstammelingen / familieleden.

Het is juridisch een gewone stichting, maar fiscaal wordt het behandeld als een APV: "afgezonderd
particulier vermogen".

Lijkt op een trust uit Engeland.




Waarom bestaat dit?

Het APV-regime is door de fiscus ingevoerd om te voorkomen dat iemand door een stichting op te
richten belasting ontwijkt door vermogen formeel buiten zijn bezit te plaatsen, terwijl hij er feitelijk nog
over beschikt.




Hoe werkt het fiscaal?

De Belastingdienst kijkt:
"Wie is feitelijk de begunstigde van dit vermogen?"

 Als de oprichter of zijn kinderen de feitelijke begunstigden zijn,
→ dan wordt het vermogen fiscaal toegerekend aan hen,
zelfs al staat het juridisch in de stichting.

Dit betekent:
fiscale behandeling ≠ juridische inrichting van de stichting.