HOOFDSTUK 12: MACHTSVERHOUDINGEN IN DE
WERELD
12.1 NEDERLANDS BUITENLANDS BELEID
Uit je bubbel: piraterijbestrijding
Internationale wateren horen niet bij de staat en vallen dus niet onder de
wetgeving. Bij samenwerking speelt het dilemma van de collectieve actie
een rol > free riders. Contact Group: ruim 80 landen werken samen om
piraterij te bestrijden.
Opbouw van hoofdstuk 12
12.1: Nederland is sterk op het buitenland georiënteerd.
12.2: EU, NAVO en VN.
12.3: Vijf families van theorieën kunnen het gedrag van staten
verklaren.
12.4: Conflict, samenwerking, macht en globalisering door de bril
van verschillende paradigma’s.
12.5: Ontwikkelingen binnen de internationale machtsverhoudingen.
Dominee en koopman
~ Het Nederlandse buitenlandbeleid wordt gekenmerkt door de
‘dominee en koopman.’
~ Dominee: nadruk op belang van mensenrechten en democratische
waarden.
~ Koopman: handelsbelangen.
De positie van Nederland in het internationale krachtenveld
WOI en WOII worden vaak als reden gezien voor meer internationale
samenwerking:
~ NAVO moet anderen afschrikken en de EU zorgen voor vrede en
welvaart.
~ Stimuleren internationale handel.
Internationaal recht
~ Veel staten hebben verdragen getekend die hun soevereiniteit
inperkt > vb: VN-vluchtelingenverdrag (1951) > landen mogen
vluchtelingen niet zomaar terugsturen.
~ Internationaal gerechtshof: internationale organisatie, onderdeel
van de VN, kan gerechtelijke uitspraken doen over geschillen en
conflicten tussen staten. Met het erkennen van en onderwerpen aan
het IG, leveren landen een stukje soevereiniteit in. 15 rechters uit
verschillende landen. Aangesteld door AV van de VN en VN-
veiligheidsraad.
1
, o Beperkingen: 5 permanente leden vd veiligheidsraad mogen
een rechter leveren waardoor het moeilijker is 1 van die leden
te veroordelen. Grootmachten (China, VS, Rusland): besluiten
in hun nadeel zullen ze minder snel accepteren dan kleine
staatjes.
~ Internationaal strafhof: doel: vervolging personen die verdacht
worden van misdaden tegen de menselijkheid (genocide). Geen
onderdeel VN.
~ UVRM (getekend net na WOII): verklaring van staten dat vrijheid en
gelijkheid belangrijk zijn. Groot gezag.
~ EVRM (Europees gedrag van de Rechten van de Mens): individu kan
zich hierop beroepen.
Tot slot
Soevereiniteit staten wordt beperkt door:
De rechten van de mens.
Internationale organisaties.
Het internationaal recht.
12.2 POLITIEK,BELEID EN INSTITUTIES
Begrippen bij samenwerking
- Bilateraal: een samenwerking tussen twee landen
- Multilateraal: een samenwerking tussen meer landen
- Non-gouvernementele organisaties: samenwerking tussen niet-
statelijke actoren
- Intergouvernementele samenwerking: samenwerking tussen
staten
- Supranationale samenwerking: staten staan een deel van hun
autonomie en soevereiniteit af aan een bovenstatelijk orgaan dat de
beslissingen mag nemen namens lidstaten
Uninamiteit: alle actoren moeten voor een akkoord zijn om door te
laten gaan
Gewone meerderheid: meerderheid voor > tweederde of de helft
+1
- Gekwalificeerde meerderheid: meerderheid moet aan bepaalde
eisen, kwalificaties voldoet.
Vormen van samenwerking
Multilaterale vormen van intergouvernementele samenwerking:
- VN >
- IMF > oefent macht uit door het wel of niet beschikbaar stellen van
financiële middelen aan landen die dat nodig hebben en door daar
eisen aan te verbinden.
2
WERELD
12.1 NEDERLANDS BUITENLANDS BELEID
Uit je bubbel: piraterijbestrijding
Internationale wateren horen niet bij de staat en vallen dus niet onder de
wetgeving. Bij samenwerking speelt het dilemma van de collectieve actie
een rol > free riders. Contact Group: ruim 80 landen werken samen om
piraterij te bestrijden.
Opbouw van hoofdstuk 12
12.1: Nederland is sterk op het buitenland georiënteerd.
12.2: EU, NAVO en VN.
12.3: Vijf families van theorieën kunnen het gedrag van staten
verklaren.
12.4: Conflict, samenwerking, macht en globalisering door de bril
van verschillende paradigma’s.
12.5: Ontwikkelingen binnen de internationale machtsverhoudingen.
Dominee en koopman
~ Het Nederlandse buitenlandbeleid wordt gekenmerkt door de
‘dominee en koopman.’
~ Dominee: nadruk op belang van mensenrechten en democratische
waarden.
~ Koopman: handelsbelangen.
De positie van Nederland in het internationale krachtenveld
WOI en WOII worden vaak als reden gezien voor meer internationale
samenwerking:
~ NAVO moet anderen afschrikken en de EU zorgen voor vrede en
welvaart.
~ Stimuleren internationale handel.
Internationaal recht
~ Veel staten hebben verdragen getekend die hun soevereiniteit
inperkt > vb: VN-vluchtelingenverdrag (1951) > landen mogen
vluchtelingen niet zomaar terugsturen.
~ Internationaal gerechtshof: internationale organisatie, onderdeel
van de VN, kan gerechtelijke uitspraken doen over geschillen en
conflicten tussen staten. Met het erkennen van en onderwerpen aan
het IG, leveren landen een stukje soevereiniteit in. 15 rechters uit
verschillende landen. Aangesteld door AV van de VN en VN-
veiligheidsraad.
1
, o Beperkingen: 5 permanente leden vd veiligheidsraad mogen
een rechter leveren waardoor het moeilijker is 1 van die leden
te veroordelen. Grootmachten (China, VS, Rusland): besluiten
in hun nadeel zullen ze minder snel accepteren dan kleine
staatjes.
~ Internationaal strafhof: doel: vervolging personen die verdacht
worden van misdaden tegen de menselijkheid (genocide). Geen
onderdeel VN.
~ UVRM (getekend net na WOII): verklaring van staten dat vrijheid en
gelijkheid belangrijk zijn. Groot gezag.
~ EVRM (Europees gedrag van de Rechten van de Mens): individu kan
zich hierop beroepen.
Tot slot
Soevereiniteit staten wordt beperkt door:
De rechten van de mens.
Internationale organisaties.
Het internationaal recht.
12.2 POLITIEK,BELEID EN INSTITUTIES
Begrippen bij samenwerking
- Bilateraal: een samenwerking tussen twee landen
- Multilateraal: een samenwerking tussen meer landen
- Non-gouvernementele organisaties: samenwerking tussen niet-
statelijke actoren
- Intergouvernementele samenwerking: samenwerking tussen
staten
- Supranationale samenwerking: staten staan een deel van hun
autonomie en soevereiniteit af aan een bovenstatelijk orgaan dat de
beslissingen mag nemen namens lidstaten
Uninamiteit: alle actoren moeten voor een akkoord zijn om door te
laten gaan
Gewone meerderheid: meerderheid voor > tweederde of de helft
+1
- Gekwalificeerde meerderheid: meerderheid moet aan bepaalde
eisen, kwalificaties voldoet.
Vormen van samenwerking
Multilaterale vormen van intergouvernementele samenwerking:
- VN >
- IMF > oefent macht uit door het wel of niet beschikbaar stellen van
financiële middelen aan landen die dat nodig hebben en door daar
eisen aan te verbinden.
2
