H5 Het zelf: onszelf begrijpen in een sociale context
Het zelf? Zijn wij als mensen de enige met een ‘zelf’? Hier is veel onderzoek naar gedaan.
Zelfconcept: Geheel van overtuigingen dat we hebben over onze persoonlijke
eigenschappen, oftewel onze kennis over wie we zijn. Het zelfconcept blijft zich
uitbreiden.
BV: Vooralsnog slagen maar enkele dieren voor de zelfconcepttest met de spiegeltest,
waaronder de mensapen, ekster, dolfijnen en olifanten. Hierbij werd onder narcose een
rode stip bij de dieren aangebracht op hun gezicht. De dieren die grepen naar de vlek
waren zelfbewust. Voor zelfbesef heb je zelfherkenning nodig.
Bij mensen ontwikkelt zelfherkenning zich tussen de 18 en 24 maanden (peuters). In de
adolescentie wordt het zelfconcept complexer. Het zelfbeeld wordt rijker, gedetailleerder
en de sociale relaties die we aangaan en de groepen waartoe we behoren gaan deel
uitmaken van ons zelfbeeld.
5.1.1 Culturen en het zelfconcept
In veel Westerse culturen hebben mensen een onafhankelijk zelfbeeld: manier om
zichzelf te definiëren in termen van de eigen interne gedachten, gevoelens en
handelingen en niet in termen van gedachten, gevoelens en handelingen van anderen.
Zelfverwezenlijking is hoogste doel. Eigen mening is belangrijk. Denk aan piramide van
Maslov, de zelfactualisatie.
Veel mensen uit Aziatische culturen hebben een onderling afhankelijk zelfbeeld:
manier om zichzelf te definiëren in termen van de relaties met andere mensen,
erkennend dat de gedachten, gevoelens en handelingen van anderen dikwijls het eigen
gedrag bepalen. Wij gaat voor de ik. Beslissingen worden genomen op basis van het
groepsbelang, harmonie bewaren is ene goede karaktereigenschap. Denk aan piramide
van Maslov, de zelftranscendentie, jezelf overtuigen voor iets groters.
5.1.2 Functies van het zelf
Het zelf heeft in de sociale psychologie niet echt een goede definitie. We gaan het
hebben over het zelf bestaande uit de vier hoofdfuncties:
1. Zelfkennis: de manier waarop we begrijpen wie we zijn en informatie daarover
ordenen.
2. Zelfcontrole: de manier waarop we plannen maken en beslissingen uitvoeren.
3. Impressiemanagement: de manier waarop we onszelf presenteren aan anderen om
ervoor te zorgen dat ze de indruk van ons krijgen die we ze willen geven.
4. Zelfwaardering: manier waarop we proberen een positief beeld van onszelf in stand
te houden.
In het verdere hoofdstuk zullen alle functies uitgebreid aan bod komen.
5.2 Zelfkennis
Introspectie: proces waarbij mensen naar binnen kijken en hun eigen gedachten,
gevoelens, motieven onderzoeken.
Je stelt jezelf vragen over de gemaakte keuzes en daden.
Soms denken we over onszelf na door gebeurtenissen zoals een spiegel of een filmpje
van jezelf → externe omstandigheden. We hebben dan een verhoogde staat van
zelfbewustzijn: de beleving van de eigen identiteit, dus van wie wij zijn en wat wij doen,
denken, weten of hebben meegemaakt.
, Zelfbewustzijnstheorie: Deze stelt dat wanneer mensen hun aandacht op zichzelf
richten, ze hun eigen gedrag evalueren en vergelijken met hun innerlijke normen en
waarden.
Een andere manier van introspectie is, willen verklaren waarom je je op een bepaalde
manier voelt.
Causale theorieën: theorieën die we zelf ontwikkelen over de oorzaken van eigen
gevoelens en gedragingen.
BV: slecht geslapen, want daardoor het slechte humeur.
Vanuit cultuur worden ook veel van deze theorieën meegegeven.
→ Introspectie geeft ons niet altijd het juiste antwoord op de vraag waarom we ons
voelen zoals we ons voelen.
Uit onderzoek is gebleken dat complexe gedachten niet effectief op een plus- of
minpunten lijstje kunnen worden geschreven. BV: afvragen van een relatie, plus- en
minpunten bedenken, niet altijd helpt. Dat komt door het volgende:
Het zelf? Zijn wij als mensen de enige met een ‘zelf’? Hier is veel onderzoek naar gedaan.
Zelfconcept: Geheel van overtuigingen dat we hebben over onze persoonlijke
eigenschappen, oftewel onze kennis over wie we zijn. Het zelfconcept blijft zich
uitbreiden.
BV: Vooralsnog slagen maar enkele dieren voor de zelfconcepttest met de spiegeltest,
waaronder de mensapen, ekster, dolfijnen en olifanten. Hierbij werd onder narcose een
rode stip bij de dieren aangebracht op hun gezicht. De dieren die grepen naar de vlek
waren zelfbewust. Voor zelfbesef heb je zelfherkenning nodig.
Bij mensen ontwikkelt zelfherkenning zich tussen de 18 en 24 maanden (peuters). In de
adolescentie wordt het zelfconcept complexer. Het zelfbeeld wordt rijker, gedetailleerder
en de sociale relaties die we aangaan en de groepen waartoe we behoren gaan deel
uitmaken van ons zelfbeeld.
5.1.1 Culturen en het zelfconcept
In veel Westerse culturen hebben mensen een onafhankelijk zelfbeeld: manier om
zichzelf te definiëren in termen van de eigen interne gedachten, gevoelens en
handelingen en niet in termen van gedachten, gevoelens en handelingen van anderen.
Zelfverwezenlijking is hoogste doel. Eigen mening is belangrijk. Denk aan piramide van
Maslov, de zelfactualisatie.
Veel mensen uit Aziatische culturen hebben een onderling afhankelijk zelfbeeld:
manier om zichzelf te definiëren in termen van de relaties met andere mensen,
erkennend dat de gedachten, gevoelens en handelingen van anderen dikwijls het eigen
gedrag bepalen. Wij gaat voor de ik. Beslissingen worden genomen op basis van het
groepsbelang, harmonie bewaren is ene goede karaktereigenschap. Denk aan piramide
van Maslov, de zelftranscendentie, jezelf overtuigen voor iets groters.
5.1.2 Functies van het zelf
Het zelf heeft in de sociale psychologie niet echt een goede definitie. We gaan het
hebben over het zelf bestaande uit de vier hoofdfuncties:
1. Zelfkennis: de manier waarop we begrijpen wie we zijn en informatie daarover
ordenen.
2. Zelfcontrole: de manier waarop we plannen maken en beslissingen uitvoeren.
3. Impressiemanagement: de manier waarop we onszelf presenteren aan anderen om
ervoor te zorgen dat ze de indruk van ons krijgen die we ze willen geven.
4. Zelfwaardering: manier waarop we proberen een positief beeld van onszelf in stand
te houden.
In het verdere hoofdstuk zullen alle functies uitgebreid aan bod komen.
5.2 Zelfkennis
Introspectie: proces waarbij mensen naar binnen kijken en hun eigen gedachten,
gevoelens, motieven onderzoeken.
Je stelt jezelf vragen over de gemaakte keuzes en daden.
Soms denken we over onszelf na door gebeurtenissen zoals een spiegel of een filmpje
van jezelf → externe omstandigheden. We hebben dan een verhoogde staat van
zelfbewustzijn: de beleving van de eigen identiteit, dus van wie wij zijn en wat wij doen,
denken, weten of hebben meegemaakt.
, Zelfbewustzijnstheorie: Deze stelt dat wanneer mensen hun aandacht op zichzelf
richten, ze hun eigen gedrag evalueren en vergelijken met hun innerlijke normen en
waarden.
Een andere manier van introspectie is, willen verklaren waarom je je op een bepaalde
manier voelt.
Causale theorieën: theorieën die we zelf ontwikkelen over de oorzaken van eigen
gevoelens en gedragingen.
BV: slecht geslapen, want daardoor het slechte humeur.
Vanuit cultuur worden ook veel van deze theorieën meegegeven.
→ Introspectie geeft ons niet altijd het juiste antwoord op de vraag waarom we ons
voelen zoals we ons voelen.
Uit onderzoek is gebleken dat complexe gedachten niet effectief op een plus- of
minpunten lijstje kunnen worden geschreven. BV: afvragen van een relatie, plus- en
minpunten bedenken, niet altijd helpt. Dat komt door het volgende:
