Samenvatting Wederzijdse beïnvloeding: H13 Vooroordelen oorzaken en oplossingen

H13 Vooroordelen: oorzaken en oplossingen
Hebben van vooroordelen is een fundamenteel aspect van ons menszijn.

Vooroordelen en stereotypen blijven een ernstig probleem, omdat ze een voorbode kunnen zijn
van discriminatie en fysiek geweld.

Discriminatie: Een ongerechtvaardigde, negatieve en/of schadelijke actie die mensen richten
tegen de mensen binnen een groep, enkel omdat ze deel uitmaken van die groep. Kenmerkt
zich door ongelijke behandeling van een persoon op grond van een bepaald kenmerk, geslacht,
religieuze overtuiging of seksuele geaardheid.

13.1 Vooroordelen: een alomtegenwoordig sociaal verschijnsel
Niet alleen deze groepen zijn slachtoffer van vooroordelen, we krijgen allemaal te maken met
vooroordelen. Vooroordelen kunnen zelfs over je nationaliteit gaan, denk bij Belgen aan dom,
Nederlanders zijn gierig. Dit zijn redenen waarom anderen een etiket op je plakken of
discrimineren.

In het boek worden nog een aantal voorbeelden besproken waarop gediscrimineerd wordt:

 Uiterlijke kenmerken;
 Beroep, hobby’s;

Vooroordelen kunnen ook gevaarlijk zijn. Kan een extreme haat worden richting en bepaalde
groep.

Vooroordelen lijken op attitudes: Deze attitude heeft drie componenten, 1 affectief 2 cognitief, 3
gedragscomponent. Deze drie componenten zijn ook toepasbaar op vooroordelen.

Vooroordelen zijn attitudes en opgebouwd uit drie componenten:

1. Affectieve/emotionele component (vooroordelen);
2. Cognitieve component (stereotypen);
3. Gedragscomponent (discriminatie).

13.1.1 De affectieve component: emoties
Er bestaan positieve en negatieve vooroordelen.

BV: Negatief vooroordeel over iemand uit een bepaald land. Diegene stelt zich voor, dan zal
jouw reactie ook direct negatief zijn. Andersom werkt dit positief.

Vaak zal het in de negatieve zin worden gebruikt. Vooroordelen houden dan in: Vijandige of
negatieve emoties tegenover een onderscheidbare groep mensen, puur gebaseerd op hun deel
uitmaken van die groep.

Tweerichtingsverkeer, de groep die gediscrimineerd wordt krijgt ook vooroordelen over de
andere groep.

13.1.2 De cognitieve component: stereotypen

In een cognitief proces plaatsen mensen zichzelf en anderen op grond van bepaalde
eigenschappen in categorieën. Sociale categorisatie: Het begrijpelijker maken van de sociale
wereld door mensen op basis van enkele kenmerken in te delen in categorieën. Dit verloopt
automatisch en spontaan, zonder na te denken. Sociale categorisatie begint al vanaf baby
zijnde. Pasgeboren e hebben geen voorkeur, maar gaan dit wel snel ontwikkelen.

, Een stereotype is een cognitief schema dat bepaalde kenmerken bevat die we aan mensen
binnen een groep toeschrijven zonder rekening te houden met hun onderlinge verschillen en die
we wijd delen binnen een samenleving. Vooroordelen over deze stereotypen kunnen voor de
groep zowel positief als negatief zijn. Ook kunnen ze tekort komen als je een positief vooroordeel
over hen hebt. We baseren dit op eigen ervaren en op verhalen die we horen. (Denk aan verschil
bij representativiteitsheuristiek)

Of stereotypen een kern van waarheid bevatten verschilt. Als een stereotype op basis van
eerdere ervaringen is berust kan het een snelle manier zijn om met een complexe situatie om te
gaan. Sommige stereotypen hebben niets met ervaring te maken.

Van categorie naar stereotype

Lippmann gebruikte als eerste de term stereotype. Hij omschreef hen als (kleine fotootjes die we
in ons hoofd met ons meedragen’. We optimaliseren onze cognitieve tijd en energie door over
sommige onderwerpen genuanceerde, nauwkeurige attitudes te genereren, terwijl we voor
anderen onderwerpen vertrouwen op simpele foutgevoelige overtuigingen.

Allport typeerde stereotypering treffend als ‘de wet van de minste inspanning’. Vereenvoudigt
de wereld, als je dat te grof doet dan krijg je stereotypes en dan heb je te weinig oog voor het
mens als individu.

Het nadeel van positieve stereotypering

Een positieve stereotypering kan nadelig zijn omdat het soms een bepaalde verwachting schept
welke nier nagekomen kan worden.

Het falen van de logica

Sommige mensen die diepgewortelde stereotypen hebben zijn moeilijk op anderen gedachten te
brengen. Omdat het lastig is emotie te veranderen met logische argumenten. Ten tweede
verwerken zij informatie erg selectief. Er zijn immers altijd bewijzen te vinden dat ze klopten –
zolang we willen geloven dat ze kloppen.

13.1.3 De gedragscomponent: discriminatie

Laatste component: gedrag. Stereotiepe mondt uit in oneerlijke behandeling, discriminatie:
een onrechtvaardige, negatieve of schadelijke actie die gericht is tegen de leden van een groep,
puur omdat ze lid zijn van die groep.

Modern racisme: Uiterlijk onbevooroordeeld gedrag vertonen, maar innerlijk bevooroordeelde
attitudes in stand houden. VB: Ouders kinderen naar een blanke of zwarte school.

Geïnstitutionaliseerde discriminatie

Meest duidelijk vorm van discriminatie is in Amerika, West-Europa en veel anderen landen
verboden. Desondanks hebben vooroordelen en stereotypen invloed op ons gedrag en vindt
geïnstitutionaliseerde discriminatie plaats: Praktijken waarin een overheid of ander
gezaghebbende instantie minderheden discrimineert op grond van etniciteit, sekse, cultuur,
leeftijd, seksuele oriëntatie of andere kenmerken.

Ook in het rechtssysteem lijkt discriminatie te zijn geïnstitutionaliseerd. Bepaalde mensen
worden vaker door politie gecontroleerd, veroordeeld.



Alledaagse discriminatie