H2 De tijd van Grieken en Romeinen: 3000 v.C.- 500 n.C.
Kenmerkende aspecten:
- Ontwikkeling van wetenschappelijk denken en het denken over burgerschap en
politiek in de Griekse stadstaat (§1)
- De klassieke vormentaal van de Grieks-Romeinse cultuur (§1 en §2)
- De groei van het Romeinse imperium waardoor de Grieks-Romeinse cultuur zich in
Europa verspreidde (§2)
- De ontwikkeling van het jodendom en christendom als eerste monotheïstische
godsdiensten (§3)
- De confrontatie tussen de Grieks-Romeinse en de Germaanse cultuur (§4)
§1 Wetenschap en politiek in de Griekse stadstaat
Met de uitvinding van schrift rond 3.000 v.C. was de oudheid begonnen. Deze tijd wordt ook
wel de tijd van Grieken en Romeinen genoemd. Vanaf de 8e eeuw v.C. kwam een nieuwe
Griekse beschaving tot ontwikkeling. Ze leefden in stadstaten (poleis). Er was een bloeiende
economie, waardoor er een snelle bevolkingsgroei was. Toen er overbevolking dreigde,
vertrokken groepen naar koloniën. De Grieken leefden niet in 1. staat, maar voelden wel als 1
volk. Dat kwam door de gezamelijke cultuur. Door de kolonisatie en dankzij een gezamelijke
munt groeide de handel, nijverheid, en welvaart. In de 5e eeuw v.C. kwam de Griekse cultuur
tot bloei, vooral de wetenschap en de bouw- en beeldhouwkunst. De Griekse beschaving
wordt klassiek genoemd, omdat veel gedachten en vormen later werden nagedaan. Veel van
deze gebouwen hadden zuilen en voorstellingen in reliëf. De antieke Grieken voelden zich
met elkaar verbonden tegenover de niet-Grieken, die zij barbaren noemden. Maar vaak
voerden de stadstaten ook oorlog. Ze werden pas in 338 v.C. in 1 rijk verenigd door
Macedonië. Na de dood van de koning viel zijn rijk uiteen in verschillende rijken die door de
Grieken werden bestuurd. In West-Azië en Egypte heerste daarna een Griekse elite over de
inheemse bevolking. Sommige stadstaten werden geregeerd door de familie van de koning,
deze poleis werden een monarchie genoemd. Andere poleis werden geregeerd door edelen,
dit heette aristocratie (regering van de besten). Sommige staten hadden een regering die niet
helemaal uit adelijke families bestonden, dit wordt een oligarchie (regering van weinigen)
genoemd. In sommige steden veroverde 1 edelman met geweld alle macht, dat is een tiran.
Ook in Athene greep een tiran de macht, hij was populair, maer toen zijn zonen het
overnamen, ontstond verzet. Daarom werd Athene in 507 v.C. een democratie. De
volksvergadering besliste over de waetten. Athene was een directe democratie. De burgers
mochten zelf stemmen en spreken in de volksvergadering. Alleen autochtone vrije mannen
hadden burgerschap. Niet alle Atheners vonden de democratie een goed idee. Griekse goden
maakten voordurend ruzie. Misschien kregen Griekse denkers daarom het idee dat ze een
menselijk bedenksel waren. In elk geval ontwikkelden deze filosofen vanaf de 6e eeuw v.C.
een rationele manier van denken. De Grieken waren niet de uitvinders van de wetenschap.
Ze schreven ziekten niet toe aan de goden, maar probeerden door observeren en redeneren de
aard en oorzaak van ziektes te ontdekken.
§2 Cultuur in het Romeinse rijk
De Romeinen dachten dat hun stad in 753 v.C. was gesticht door Romulus. In 510 v.C. zou
Rome een republiek zijn geworden. Er is weinig bekend over de eerste eeuwen van Rome.
De Romeinse republiek was gebaseerd op het principe dat de macht gedeeld moest worden
De machtigste bestuurders waren de twee consuls, die voor een jaar werden gekozen door een
volksvergadering en alleen konden werken met toestemming van de senaat (vegadering van
mannen uit aanzienlijke families). Tussen 343 en 290 v.C. veroverden de Romeinen Midden-
en Zuid-Italie, daarna begon de expansie buiten Italie. In een lange reeks oorlogen breidden
Kenmerkende aspecten:
- Ontwikkeling van wetenschappelijk denken en het denken over burgerschap en
politiek in de Griekse stadstaat (§1)
- De klassieke vormentaal van de Grieks-Romeinse cultuur (§1 en §2)
- De groei van het Romeinse imperium waardoor de Grieks-Romeinse cultuur zich in
Europa verspreidde (§2)
- De ontwikkeling van het jodendom en christendom als eerste monotheïstische
godsdiensten (§3)
- De confrontatie tussen de Grieks-Romeinse en de Germaanse cultuur (§4)
§1 Wetenschap en politiek in de Griekse stadstaat
Met de uitvinding van schrift rond 3.000 v.C. was de oudheid begonnen. Deze tijd wordt ook
wel de tijd van Grieken en Romeinen genoemd. Vanaf de 8e eeuw v.C. kwam een nieuwe
Griekse beschaving tot ontwikkeling. Ze leefden in stadstaten (poleis). Er was een bloeiende
economie, waardoor er een snelle bevolkingsgroei was. Toen er overbevolking dreigde,
vertrokken groepen naar koloniën. De Grieken leefden niet in 1. staat, maar voelden wel als 1
volk. Dat kwam door de gezamelijke cultuur. Door de kolonisatie en dankzij een gezamelijke
munt groeide de handel, nijverheid, en welvaart. In de 5e eeuw v.C. kwam de Griekse cultuur
tot bloei, vooral de wetenschap en de bouw- en beeldhouwkunst. De Griekse beschaving
wordt klassiek genoemd, omdat veel gedachten en vormen later werden nagedaan. Veel van
deze gebouwen hadden zuilen en voorstellingen in reliëf. De antieke Grieken voelden zich
met elkaar verbonden tegenover de niet-Grieken, die zij barbaren noemden. Maar vaak
voerden de stadstaten ook oorlog. Ze werden pas in 338 v.C. in 1 rijk verenigd door
Macedonië. Na de dood van de koning viel zijn rijk uiteen in verschillende rijken die door de
Grieken werden bestuurd. In West-Azië en Egypte heerste daarna een Griekse elite over de
inheemse bevolking. Sommige stadstaten werden geregeerd door de familie van de koning,
deze poleis werden een monarchie genoemd. Andere poleis werden geregeerd door edelen,
dit heette aristocratie (regering van de besten). Sommige staten hadden een regering die niet
helemaal uit adelijke families bestonden, dit wordt een oligarchie (regering van weinigen)
genoemd. In sommige steden veroverde 1 edelman met geweld alle macht, dat is een tiran.
Ook in Athene greep een tiran de macht, hij was populair, maer toen zijn zonen het
overnamen, ontstond verzet. Daarom werd Athene in 507 v.C. een democratie. De
volksvergadering besliste over de waetten. Athene was een directe democratie. De burgers
mochten zelf stemmen en spreken in de volksvergadering. Alleen autochtone vrije mannen
hadden burgerschap. Niet alle Atheners vonden de democratie een goed idee. Griekse goden
maakten voordurend ruzie. Misschien kregen Griekse denkers daarom het idee dat ze een
menselijk bedenksel waren. In elk geval ontwikkelden deze filosofen vanaf de 6e eeuw v.C.
een rationele manier van denken. De Grieken waren niet de uitvinders van de wetenschap.
Ze schreven ziekten niet toe aan de goden, maar probeerden door observeren en redeneren de
aard en oorzaak van ziektes te ontdekken.
§2 Cultuur in het Romeinse rijk
De Romeinen dachten dat hun stad in 753 v.C. was gesticht door Romulus. In 510 v.C. zou
Rome een republiek zijn geworden. Er is weinig bekend over de eerste eeuwen van Rome.
De Romeinse republiek was gebaseerd op het principe dat de macht gedeeld moest worden
De machtigste bestuurders waren de twee consuls, die voor een jaar werden gekozen door een
volksvergadering en alleen konden werken met toestemming van de senaat (vegadering van
mannen uit aanzienlijke families). Tussen 343 en 290 v.C. veroverden de Romeinen Midden-
en Zuid-Italie, daarna begon de expansie buiten Italie. In een lange reeks oorlogen breidden
