H3 de tijd van monniken en ridders: 500-1000
Kenmerkende aspecten:
- Ontstaan en verspreiding van de islam (§1)
- De vrijwel volledige vervanging in West-Europa van de agrarisch-urbane cultuur door
een zelfvoorzienende agrarische cultuur, georganiseerd via hofstelsel en horigheid
(§2)
- Het ontstaan van feodale verhoudingen in het bestuur (§3)
- De verspreiding van het christendom in geheel Europa (§4)
§1 de opkomst van de islam
Over het ontstaan van de islam is weinig met zekerheid bekend. Aangenomen wordt dat het
werd gesticht door Mohammed. Volgens de islamitische tradities was hij een Arabische
handelaar die door Allah (Arcbisch voor God) werd uitgekozen als profeet. Vanaf 610 zou
de engel Gabriël verzen van God aan hem hebben doorgegeven, die na zijn dood werden
opgeschreven in de Koran. Zoals christenen de wereld probeerden te bekeren, zo kenden
moslims de jihad (heilige strijd). Dit is de strijd om een goed moslim te zijn en om de islam
te verdedigen/verspreiden. De islam was vanaf het begin een godsdienst van heersers.
Mohammed was wereldlijke machthebber. Hij zou in 622, het begin van de islamitische
jaartelling, naar Medina zijn verdreven, waar hij het politieke, en godsdienstige gezag in
handen kreeg. Na Mohammeds dood kozen de belangrijkste leiders een kalief (opvolger). De
eerste kaliefen breidde de islamitische staat uit tot een groot Arabisch rijk. Rond 650 viel de
expansie stil door burgeroorlogen binnen het kalifaat. Na de moord op kalief Ali kwamen de
Omajjaden aan de macht. Deze familie stichtte een erfelijke dynastie, waardoor de titel kalief
erfelijk werd. Het leidde tot opstanden van sjiieten (volgelingen van Ali), maar die werden
onderdrukt. De meeste moslims zijn soennieten. Vanaf het einde van de 7e eeuw werd
central-Azië, Noord-Afrika, Spanje en Portugal bij het Arabische rijk toegevoegd. Dit konden
ze doen, omdat het Persisische en Byzantijnse rijk oorlog tegen elkaar had gevoerd en er een
pestepidemie was, waardoor de Arabieren konden toeslaan. In 750 werd de Omajjadenfamilie
grotendeels vermoord, een van hun vluchtte naar Corduba waar hij emir (vorst) werd van een
onafhankelijk rijk. In de 10e eeuw viel de rest van het Arabische rijk uiteen in kleinere staten
die bestuurd werden door vorsten of emir/sultan. Ondanks dat bleven de Arabieren
economisch en cultureel verbonden, het rijk had een welvarende landbouwstedelijke
samenleving. De arabieren maakten een nieuwe architectuur, die moskeeën en paleizen
opleverde. In de 13e eeuw kwam er een einde aan de bloei van het rijk toen de Mongolen
binnenvielen. In 1258 verwoestten ze Bagdad, waarna de kalief en zijn familie werden
vermoord. Mongools heersers bleven nog lang aan de macht en bekeerde zich uiteindelijk
ook tot de islam.
§2 hofstelsel en horigheid
In de 6e eeuw waren er in West-Europa vooral moerassen en bossen. Van de Romeinse
straten was wenig meer over. De landbouwstedelijke samenleving was in de vroege
middeleeuwen verdwenen. West-Europa had in de tijd van monnikken en ridders een
landbouwsamenleving. Handel en nijverheid waren afgenomen en de bevolking was
gekrompen. De achteruitgang was het gevolg van de instorting van het Romeinse bestuur en
de Germaanse invaseis. De overheid kan geen veiligheid meer bieden en er was veel oorlag
tussen Romeinse en Germaanse legers. Een andere oorzaak was dat geld schaarser werd.
West-Europa had geen goudmijnen. Doordat er bijna geen geld was konden mensen niks
kopen of verkopen. De handel verdween niet helemaal en vanaf de 7e eeuw groeide regionale
handel, vooral in landbouwproducten. De West-Europese economie was grotendeels
zelfvoorzienend of autarkisch. In de 4e eeuw daalde de agrarische productie zo sterk dat de
Kenmerkende aspecten:
- Ontstaan en verspreiding van de islam (§1)
- De vrijwel volledige vervanging in West-Europa van de agrarisch-urbane cultuur door
een zelfvoorzienende agrarische cultuur, georganiseerd via hofstelsel en horigheid
(§2)
- Het ontstaan van feodale verhoudingen in het bestuur (§3)
- De verspreiding van het christendom in geheel Europa (§4)
§1 de opkomst van de islam
Over het ontstaan van de islam is weinig met zekerheid bekend. Aangenomen wordt dat het
werd gesticht door Mohammed. Volgens de islamitische tradities was hij een Arabische
handelaar die door Allah (Arcbisch voor God) werd uitgekozen als profeet. Vanaf 610 zou
de engel Gabriël verzen van God aan hem hebben doorgegeven, die na zijn dood werden
opgeschreven in de Koran. Zoals christenen de wereld probeerden te bekeren, zo kenden
moslims de jihad (heilige strijd). Dit is de strijd om een goed moslim te zijn en om de islam
te verdedigen/verspreiden. De islam was vanaf het begin een godsdienst van heersers.
Mohammed was wereldlijke machthebber. Hij zou in 622, het begin van de islamitische
jaartelling, naar Medina zijn verdreven, waar hij het politieke, en godsdienstige gezag in
handen kreeg. Na Mohammeds dood kozen de belangrijkste leiders een kalief (opvolger). De
eerste kaliefen breidde de islamitische staat uit tot een groot Arabisch rijk. Rond 650 viel de
expansie stil door burgeroorlogen binnen het kalifaat. Na de moord op kalief Ali kwamen de
Omajjaden aan de macht. Deze familie stichtte een erfelijke dynastie, waardoor de titel kalief
erfelijk werd. Het leidde tot opstanden van sjiieten (volgelingen van Ali), maar die werden
onderdrukt. De meeste moslims zijn soennieten. Vanaf het einde van de 7e eeuw werd
central-Azië, Noord-Afrika, Spanje en Portugal bij het Arabische rijk toegevoegd. Dit konden
ze doen, omdat het Persisische en Byzantijnse rijk oorlog tegen elkaar had gevoerd en er een
pestepidemie was, waardoor de Arabieren konden toeslaan. In 750 werd de Omajjadenfamilie
grotendeels vermoord, een van hun vluchtte naar Corduba waar hij emir (vorst) werd van een
onafhankelijk rijk. In de 10e eeuw viel de rest van het Arabische rijk uiteen in kleinere staten
die bestuurd werden door vorsten of emir/sultan. Ondanks dat bleven de Arabieren
economisch en cultureel verbonden, het rijk had een welvarende landbouwstedelijke
samenleving. De arabieren maakten een nieuwe architectuur, die moskeeën en paleizen
opleverde. In de 13e eeuw kwam er een einde aan de bloei van het rijk toen de Mongolen
binnenvielen. In 1258 verwoestten ze Bagdad, waarna de kalief en zijn familie werden
vermoord. Mongools heersers bleven nog lang aan de macht en bekeerde zich uiteindelijk
ook tot de islam.
§2 hofstelsel en horigheid
In de 6e eeuw waren er in West-Europa vooral moerassen en bossen. Van de Romeinse
straten was wenig meer over. De landbouwstedelijke samenleving was in de vroege
middeleeuwen verdwenen. West-Europa had in de tijd van monnikken en ridders een
landbouwsamenleving. Handel en nijverheid waren afgenomen en de bevolking was
gekrompen. De achteruitgang was het gevolg van de instorting van het Romeinse bestuur en
de Germaanse invaseis. De overheid kan geen veiligheid meer bieden en er was veel oorlag
tussen Romeinse en Germaanse legers. Een andere oorzaak was dat geld schaarser werd.
West-Europa had geen goudmijnen. Doordat er bijna geen geld was konden mensen niks
kopen of verkopen. De handel verdween niet helemaal en vanaf de 7e eeuw groeide regionale
handel, vooral in landbouwproducten. De West-Europese economie was grotendeels
zelfvoorzienend of autarkisch. In de 4e eeuw daalde de agrarische productie zo sterk dat de
