Samenvatting les 1 Bouwkunde
Inleiding bouwproces en regelgeving
4 Regelgeving en duurzaamheid
Regelgeving
Sinds 1 januari 2024 geldt het Bbl deze vormt samen met de omgevingswet het nieuwe kader voor
bouwen. De meeste technische eisen uit het bouwbesluit zijn overgenomen in het Bbl deze overdacht
wordt bruidsschat genoemd. Deze bevat regels over erfafscheiding, bijgebouwen, bodemkwaliteit en
milieu aspecten. Gemeentes hebben tot 2032 de tijd hun eigen omgevingsplan op te stellen.
Bbl is opgebouwd uit de volgende onderdelen
• Alg bepalingen
• Bestaande bouw
• Nieuwbouw
• Verbouw, verplaatsingen en functiewijziging
• Gebruik woon, kantoor etc.
• Bouw en sloopwerkzaamheden
Bij bouw werkzaamheden moet rekening gehouden worden met Asbest en Bodemonderzoek
NEN 2580 oppervlakte bepaling, BVO, NVO etc. wordt gebruikt bij bouwplannen, tekeningen. Zorgt voor
een eenduidige en uniforme manier van meten
BBMI Branche Brede Meetinstructie is een praktische vertaling van NEN 2580 en wordt gebruikt in de
woning en bedrijfsmakelaardij. Bv bij schuine wanden telt alleen oppervlak > hoogte 1,5 meter mee
(onbenoemde ruimte). Zorgt voor transparante oppervlaktemetingen tussen objecten
Gebruiksfunctie is het beoogd gebruik van het gebouw, Bbl stelt technische eisen obv deze functie. Bv
Woonfunctie, kantoorfunctie etc.
Ruimtebenaming geeft aan het gebruiksdoel van een ruimte binnen een gebouw. Deze hebben eigen
technische eisen zoals bv daglichttoetreding ets. De juist benaming is van belang omdat dit bepaalt wat
de minimale eisen zijn.
Verblijfsruimte is een losse ruimte waar mensen langer verblijven zoals een woonkamer.
Verblijfsgebied: is een groep verblijfruimten die aan elkaar grenzen op dezelfde bouwlaag en niet worden
gescheiden door een dragende constructie of een ruimte met een andere gebruiksfunctie zoals bv een
badkamer. Het gebied wordt als geheel getoetst op eisen zoals bv daglicht.
Ventilatie: is verplicht volgens Bbl, elke verblijfsruimte moet geventileerd kunnen worden natuurlijk of
mechanisch.
Daglicht: 10% van het vloeroppervlak moet daglichtopeningen hebben in een verblijfsruimte
Hoogtes: een deur moet minimaal 2,3 zijn (nieuwbouw) en plafond 2,6
Trap: Maximale optrede 188 mm, Minimale aantrede 220 mm, minimale vrije breedte 0,8 m, Vrije hoogte
minimaal 2,3 m en leuning aan 1 zijde. Vuistregel goedlopende trap 2x optrede +1x aantrede
1
,Toegankelijkheid voor mensen met een beperking geldt alleen voor gebouwen met publieksfunctie
Kwaliteitsborging in het systeem wordt gecontroleerd of een bouwwerk aan wettelijke bouwtechnische
eisen voldoen (Bbl) niet gemeente maar een Kwaliteitsborger: erkende partij die het borgingsproces
uitvoert en verantwoordelijk is voor toezicht tijdens ontwerp en uitvoering. Na afloop levert deze een
verklaring van gerechtigd vertrouwen. 2 weken hierna mag het in gebruik genomen worden.
Bouwmelding moet 4 weken voor start binnen zijn
Risicoklasse geeft aan of een bouwwerk onder de Wet kwaliteitsborging voor bouwen valt Wkb voor nu
alleen risicoklasse 1 = gebouwen die in gevolgklasse 1 vallen
Gevolg klasse (wordt bepaald door internationale normen Eurocode 0 en 1) gaat over mogelijke
gevolgen bij constructief of bouwtechnisch falen
• 1 (CC1) klein: grondgebonden woningen (vrijstaand, kleine bedrijfshallen (max 2 bouwlagen) en
vakantiehuisjes
• 2 matig: grotere utiliteitsbouw bv scholen
• 3 groot: gebouwen met veel publiek bv een ziekenhuis
Met de invoering van de Omgevingswet zijn de regels voor kwaliteitsborging verplicht voor categorie 1 wat
betreft nieuwbouw, niet voor utiliteitsbouw (alle gebouwen die geen woonbestemming hebben). Voorheen
vond een technische toets plaats door gemeente.
De “knip” onderscheid tussen bouwtechnische, deze valt onder Bbl en ruimtelijke beoordeling, deze
wordt beoordeeld door gemeente, past het binnen omgevingsplan?
Vergunningplicht onder Bbl art 2.25 en par 2.3.2. voor de volledige uitwerking. Gemeenten
hebben meer ruimte of een bouwactiviteit een vergunning vereist. Alleen vergunning aanvragen
als het nodig is*
Een bouwwerk met dak is vergunningplicht
• Niet op de grond staat
• Hoger is dan 5 meter
• Meerdere lagen heeft en een verblijfsgebied op de 2e laag
• Dakterras, balkon of verhoogde buitenruimte
• Door de bouwactiviteit een hoofdgebouw wordt
Controleer beide onderdelen vooraf per activiteit:
Bouwactiviteit: getoetst aan technische eisen BBL bv constructie, brandveiligheid, stabiliteit (ligt niet
meer bij de gemeente maar bij een kwaliteitsborger)
2
,Omgevingsplanactiviteit bv lokale regels uit het omgevingsplan zoals welstand (Pod niet nodig plek is
prima)
Meldingsplicht: geen vergunning maar melden via Digitaal Stelsel Omgevingswet DSO bv
draagmuur
Vergunningsvrij, je hoeft geen vergunning aan te vragen zolang je aan de wettelijke voorwaarden
voldoe. Bv plaatsen schuur van max 30m2 in de achtertuin mits binnen de regels omgevingsplan
De factoren gevolgklasse, locatie en regels uit het omgevingsplan bepalen of een bouwactiviteit
vergunningplichtig is.
De Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) is een gedetailleerde digitale kaart van Nederland. In
de BGT worden objecten zoals gebouwen, wegen, water, spoorlijnen en groen op eenduidige manier
vastgelegd
Een vergunning aanvragen, melding doen of informatie geven? Bijvoorbeeld voor een nieuwe dakkapel,
een nieuw bedrijfspand of een activiteit op of aan een dijk? Het kan met het Omgevingsloket.
Een bouwwerk mag geen gevaar opleveren voor gebruikers en omgeving. Daarom heeft de overheid in het
Besluit bouwwerken leefomgeving (voorheen het Bouwbesluit) regels vastgelegd voor veiligheid,
gezondheid, bruikbaarheid en duurzaamheid (energiezuinigheid en milieu). Een bouwwerk moet altijd
voldoen aan die regels .
Duurzaamheid en BENG
Energielabel geef aan hoe energiezuinig een gebouw is (is verplicht) en wordt berekend aan de hand van
de BENG eisen met behulp van de NTA 8800: de landelijke methode voor het bepalen van de
energieprestatie
BENG staat voor Bijna Energie Neutrale Gebouwen. Deze eis geldt sinds 2021 (voorheen EPC) staat gelijk
aan 0,4 EPC dus nog niet helemaal energieneutraal. Drie indicatoren:
• BENG 1 energiebehoefte kWh per m2: hoeveel energie heeft gebouw nodig voor verwarmen en
koelen, compactheid gebouw is van belang > isoleren is eerste winst
• BENG 2 primair fossiel energiegebruik kWh per m2: hoeveel fossiele energie is nodig na
toepassing van warmtepompen en zonnepanelen > toe te passen installaties zo energiezuinig
mogelijk aanleggen
• BENG 3 aandeel hernieuwbare energie: percentage dat afkomstig is van duurzame bronnen bv
windenergie
Milieuonderzoek: bodemverontreiniging en sanering
Bij bouw verbouw of functiewijziging kan de gemeente een bodemonderzoek verplichten. Wanneer de
grond vervuild is moet deze eerst gesaneerd worden. Bv olie, zware metalen.,
Asbest (woningen voor 1994, verbod 1993 na 2005 ook niet meer door particulieren, zelf verwijderen mag
bij hechtgebonden asbest zoals golfplaten) . Met blote oog niet te herkennen, je kan letten op locatie,
bouwjaar en soort materiaal. Regels in de omgevingswet en uitwerking in Bbl. Risico s
• Uitspoeling naar bodem of water
• Verwering/vergaan door ouderdom
• Brand (komen vezels vrij)
• Onverzekerbaar bij schade of blootstelling
3
, • 5 Bouwproces, rollen en kosten
Bouwproces en bouwdeelnemers
• Opdrachtgever bv particulier heeft een bouwwens
• Architect wordt ingeschakeld door de opdrachtgever om samen een ontwerp te maken voor de
eerste plannen
• Constructeur berekent en controleert hoe het gebouw veilig en stevig gemaakt kan worden
• Adviseurs bv installatieadviseurs o duurzaamheidsdeskundigen
Als het ontwerp klaar is
• Aannemer coördineert de bouw en voert werk uit
• Onderaannemer voeren specifieke taken uit bv metselaar
• Makelaar betrokken bij verkoop project
• Gemeente voor vergunningen en toezien op regels
Verschillende fases van het bouwproces
• Initiatiefase Hier wordt duidelijk aan de hand van een programma van eisen/wensen wat men wil
bouwen. Locatie moet er zijn en de gemeente heft middels omgevingsplan randvoorwaarden
bepaald wat je mag bouwen. Wat mag het kosten
• Ontwerpfase hierin wordt een ontwerp gemaakt door de architect en zullen adviseurs en
constructeurs invloed hebben op het bouwproces
• Prijsvorming fase hier zijn de ontwerpfase en de vergunningen gereed. De aannemer stelt een
aanneemsom vast en stelt contract op
• Uitvoeringsfase hier wordt de bouw gerealiseerd en wordt afgerond met een oplevering
• Exploitatie of gebruiksfase hier zal onderhoud plaatsvinden en eventueel verbeteren van de
kwaliteit bv na isoleren.
• Sloopfase stel de instandhouding van een gebouw is zo kostbaar of technisch niet mogelijk gaat
men over op amoveren oftewel slopen en nieuwbouw
Verschillende fases van het ontwerpproces
Schetsontwerp programma van eisen (opdrachtgever), kostenraming (voor de opdrachtgever),
uitgangspunten bestemmingsplan en welstand (gemeente)
Voorlopig ontwerp indeling van het gebouw, nog geen maatvoering indeling en buitenmuren nog niet
uitgewerkt. Kostenraming, nog geen definitieve materialen bekend
Definitief ontwerp nu zijn de maatvoeringen, buitenmuren en materialen bekend
Bestekfase prijsvorming aannemer, aanvraag tekening omgevingsvergunning inclusief situatie,
doorsneden en details. Ruimtebenaming volgens Bbl, oppervlak, installaties etc. ruimtebenaming zoals
slaapkamer, maatvoering, afwerkstaat en corresponderend bestek technische beschrijving
Prijsvorming dit gebeurt o.b.v. het bestek en de bouwtekeningen, berekening van de kosten en opslag
winst en risico
o Aannemingsovereenkomst o.b.v. aanneemsom (vast), Richtprijs (nog niet vast) of regie
(per uur met materiaalkosten). Er moet instaan:
• Prijs
• Betalingstermijn
• Start en opleverdatum
4
Inleiding bouwproces en regelgeving
4 Regelgeving en duurzaamheid
Regelgeving
Sinds 1 januari 2024 geldt het Bbl deze vormt samen met de omgevingswet het nieuwe kader voor
bouwen. De meeste technische eisen uit het bouwbesluit zijn overgenomen in het Bbl deze overdacht
wordt bruidsschat genoemd. Deze bevat regels over erfafscheiding, bijgebouwen, bodemkwaliteit en
milieu aspecten. Gemeentes hebben tot 2032 de tijd hun eigen omgevingsplan op te stellen.
Bbl is opgebouwd uit de volgende onderdelen
• Alg bepalingen
• Bestaande bouw
• Nieuwbouw
• Verbouw, verplaatsingen en functiewijziging
• Gebruik woon, kantoor etc.
• Bouw en sloopwerkzaamheden
Bij bouw werkzaamheden moet rekening gehouden worden met Asbest en Bodemonderzoek
NEN 2580 oppervlakte bepaling, BVO, NVO etc. wordt gebruikt bij bouwplannen, tekeningen. Zorgt voor
een eenduidige en uniforme manier van meten
BBMI Branche Brede Meetinstructie is een praktische vertaling van NEN 2580 en wordt gebruikt in de
woning en bedrijfsmakelaardij. Bv bij schuine wanden telt alleen oppervlak > hoogte 1,5 meter mee
(onbenoemde ruimte). Zorgt voor transparante oppervlaktemetingen tussen objecten
Gebruiksfunctie is het beoogd gebruik van het gebouw, Bbl stelt technische eisen obv deze functie. Bv
Woonfunctie, kantoorfunctie etc.
Ruimtebenaming geeft aan het gebruiksdoel van een ruimte binnen een gebouw. Deze hebben eigen
technische eisen zoals bv daglichttoetreding ets. De juist benaming is van belang omdat dit bepaalt wat
de minimale eisen zijn.
Verblijfsruimte is een losse ruimte waar mensen langer verblijven zoals een woonkamer.
Verblijfsgebied: is een groep verblijfruimten die aan elkaar grenzen op dezelfde bouwlaag en niet worden
gescheiden door een dragende constructie of een ruimte met een andere gebruiksfunctie zoals bv een
badkamer. Het gebied wordt als geheel getoetst op eisen zoals bv daglicht.
Ventilatie: is verplicht volgens Bbl, elke verblijfsruimte moet geventileerd kunnen worden natuurlijk of
mechanisch.
Daglicht: 10% van het vloeroppervlak moet daglichtopeningen hebben in een verblijfsruimte
Hoogtes: een deur moet minimaal 2,3 zijn (nieuwbouw) en plafond 2,6
Trap: Maximale optrede 188 mm, Minimale aantrede 220 mm, minimale vrije breedte 0,8 m, Vrije hoogte
minimaal 2,3 m en leuning aan 1 zijde. Vuistregel goedlopende trap 2x optrede +1x aantrede
1
,Toegankelijkheid voor mensen met een beperking geldt alleen voor gebouwen met publieksfunctie
Kwaliteitsborging in het systeem wordt gecontroleerd of een bouwwerk aan wettelijke bouwtechnische
eisen voldoen (Bbl) niet gemeente maar een Kwaliteitsborger: erkende partij die het borgingsproces
uitvoert en verantwoordelijk is voor toezicht tijdens ontwerp en uitvoering. Na afloop levert deze een
verklaring van gerechtigd vertrouwen. 2 weken hierna mag het in gebruik genomen worden.
Bouwmelding moet 4 weken voor start binnen zijn
Risicoklasse geeft aan of een bouwwerk onder de Wet kwaliteitsborging voor bouwen valt Wkb voor nu
alleen risicoklasse 1 = gebouwen die in gevolgklasse 1 vallen
Gevolg klasse (wordt bepaald door internationale normen Eurocode 0 en 1) gaat over mogelijke
gevolgen bij constructief of bouwtechnisch falen
• 1 (CC1) klein: grondgebonden woningen (vrijstaand, kleine bedrijfshallen (max 2 bouwlagen) en
vakantiehuisjes
• 2 matig: grotere utiliteitsbouw bv scholen
• 3 groot: gebouwen met veel publiek bv een ziekenhuis
Met de invoering van de Omgevingswet zijn de regels voor kwaliteitsborging verplicht voor categorie 1 wat
betreft nieuwbouw, niet voor utiliteitsbouw (alle gebouwen die geen woonbestemming hebben). Voorheen
vond een technische toets plaats door gemeente.
De “knip” onderscheid tussen bouwtechnische, deze valt onder Bbl en ruimtelijke beoordeling, deze
wordt beoordeeld door gemeente, past het binnen omgevingsplan?
Vergunningplicht onder Bbl art 2.25 en par 2.3.2. voor de volledige uitwerking. Gemeenten
hebben meer ruimte of een bouwactiviteit een vergunning vereist. Alleen vergunning aanvragen
als het nodig is*
Een bouwwerk met dak is vergunningplicht
• Niet op de grond staat
• Hoger is dan 5 meter
• Meerdere lagen heeft en een verblijfsgebied op de 2e laag
• Dakterras, balkon of verhoogde buitenruimte
• Door de bouwactiviteit een hoofdgebouw wordt
Controleer beide onderdelen vooraf per activiteit:
Bouwactiviteit: getoetst aan technische eisen BBL bv constructie, brandveiligheid, stabiliteit (ligt niet
meer bij de gemeente maar bij een kwaliteitsborger)
2
,Omgevingsplanactiviteit bv lokale regels uit het omgevingsplan zoals welstand (Pod niet nodig plek is
prima)
Meldingsplicht: geen vergunning maar melden via Digitaal Stelsel Omgevingswet DSO bv
draagmuur
Vergunningsvrij, je hoeft geen vergunning aan te vragen zolang je aan de wettelijke voorwaarden
voldoe. Bv plaatsen schuur van max 30m2 in de achtertuin mits binnen de regels omgevingsplan
De factoren gevolgklasse, locatie en regels uit het omgevingsplan bepalen of een bouwactiviteit
vergunningplichtig is.
De Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) is een gedetailleerde digitale kaart van Nederland. In
de BGT worden objecten zoals gebouwen, wegen, water, spoorlijnen en groen op eenduidige manier
vastgelegd
Een vergunning aanvragen, melding doen of informatie geven? Bijvoorbeeld voor een nieuwe dakkapel,
een nieuw bedrijfspand of een activiteit op of aan een dijk? Het kan met het Omgevingsloket.
Een bouwwerk mag geen gevaar opleveren voor gebruikers en omgeving. Daarom heeft de overheid in het
Besluit bouwwerken leefomgeving (voorheen het Bouwbesluit) regels vastgelegd voor veiligheid,
gezondheid, bruikbaarheid en duurzaamheid (energiezuinigheid en milieu). Een bouwwerk moet altijd
voldoen aan die regels .
Duurzaamheid en BENG
Energielabel geef aan hoe energiezuinig een gebouw is (is verplicht) en wordt berekend aan de hand van
de BENG eisen met behulp van de NTA 8800: de landelijke methode voor het bepalen van de
energieprestatie
BENG staat voor Bijna Energie Neutrale Gebouwen. Deze eis geldt sinds 2021 (voorheen EPC) staat gelijk
aan 0,4 EPC dus nog niet helemaal energieneutraal. Drie indicatoren:
• BENG 1 energiebehoefte kWh per m2: hoeveel energie heeft gebouw nodig voor verwarmen en
koelen, compactheid gebouw is van belang > isoleren is eerste winst
• BENG 2 primair fossiel energiegebruik kWh per m2: hoeveel fossiele energie is nodig na
toepassing van warmtepompen en zonnepanelen > toe te passen installaties zo energiezuinig
mogelijk aanleggen
• BENG 3 aandeel hernieuwbare energie: percentage dat afkomstig is van duurzame bronnen bv
windenergie
Milieuonderzoek: bodemverontreiniging en sanering
Bij bouw verbouw of functiewijziging kan de gemeente een bodemonderzoek verplichten. Wanneer de
grond vervuild is moet deze eerst gesaneerd worden. Bv olie, zware metalen.,
Asbest (woningen voor 1994, verbod 1993 na 2005 ook niet meer door particulieren, zelf verwijderen mag
bij hechtgebonden asbest zoals golfplaten) . Met blote oog niet te herkennen, je kan letten op locatie,
bouwjaar en soort materiaal. Regels in de omgevingswet en uitwerking in Bbl. Risico s
• Uitspoeling naar bodem of water
• Verwering/vergaan door ouderdom
• Brand (komen vezels vrij)
• Onverzekerbaar bij schade of blootstelling
3
, • 5 Bouwproces, rollen en kosten
Bouwproces en bouwdeelnemers
• Opdrachtgever bv particulier heeft een bouwwens
• Architect wordt ingeschakeld door de opdrachtgever om samen een ontwerp te maken voor de
eerste plannen
• Constructeur berekent en controleert hoe het gebouw veilig en stevig gemaakt kan worden
• Adviseurs bv installatieadviseurs o duurzaamheidsdeskundigen
Als het ontwerp klaar is
• Aannemer coördineert de bouw en voert werk uit
• Onderaannemer voeren specifieke taken uit bv metselaar
• Makelaar betrokken bij verkoop project
• Gemeente voor vergunningen en toezien op regels
Verschillende fases van het bouwproces
• Initiatiefase Hier wordt duidelijk aan de hand van een programma van eisen/wensen wat men wil
bouwen. Locatie moet er zijn en de gemeente heft middels omgevingsplan randvoorwaarden
bepaald wat je mag bouwen. Wat mag het kosten
• Ontwerpfase hierin wordt een ontwerp gemaakt door de architect en zullen adviseurs en
constructeurs invloed hebben op het bouwproces
• Prijsvorming fase hier zijn de ontwerpfase en de vergunningen gereed. De aannemer stelt een
aanneemsom vast en stelt contract op
• Uitvoeringsfase hier wordt de bouw gerealiseerd en wordt afgerond met een oplevering
• Exploitatie of gebruiksfase hier zal onderhoud plaatsvinden en eventueel verbeteren van de
kwaliteit bv na isoleren.
• Sloopfase stel de instandhouding van een gebouw is zo kostbaar of technisch niet mogelijk gaat
men over op amoveren oftewel slopen en nieuwbouw
Verschillende fases van het ontwerpproces
Schetsontwerp programma van eisen (opdrachtgever), kostenraming (voor de opdrachtgever),
uitgangspunten bestemmingsplan en welstand (gemeente)
Voorlopig ontwerp indeling van het gebouw, nog geen maatvoering indeling en buitenmuren nog niet
uitgewerkt. Kostenraming, nog geen definitieve materialen bekend
Definitief ontwerp nu zijn de maatvoeringen, buitenmuren en materialen bekend
Bestekfase prijsvorming aannemer, aanvraag tekening omgevingsvergunning inclusief situatie,
doorsneden en details. Ruimtebenaming volgens Bbl, oppervlak, installaties etc. ruimtebenaming zoals
slaapkamer, maatvoering, afwerkstaat en corresponderend bestek technische beschrijving
Prijsvorming dit gebeurt o.b.v. het bestek en de bouwtekeningen, berekening van de kosten en opslag
winst en risico
o Aannemingsovereenkomst o.b.v. aanneemsom (vast), Richtprijs (nog niet vast) of regie
(per uur met materiaalkosten). Er moet instaan:
• Prijs
• Betalingstermijn
• Start en opleverdatum
4
