Samenvatting klinisch biologische psychologie
VUB
Master klinische psychologie – Prof. Natacha Deroost
Academiejaar 2025-2026
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Non-invasieve hersenstimulatie ................................................................................. 4
Inleiding .................................................................................................................................... 4
1.1 Non-invasieve hersenstimulatietechnieken (NIBS) en toepassingen............................................ 5
1.2 NIBS in klinisch onderzoek ..................................................................................................... 9
1.3 NIBS bij verslaving ................................................................................................................. 9
1.4 NIBS bij verslavingsproblematieken ...................................................................................... 15
1.5 Hoofdstukoverzicht ............................................................................................................. 21
Hoofdstuk 2 Eetstoornissen ....................................................................................................... 23
2.1 Wat is een eetprobleem? ..................................................................................................... 23
2.2 Verschillende type eetstoornissen ........................................................................................ 23
2.3 Neurobiologische mechanismen .......................................................................................... 28
2.4 Onderzoek ......................................................................................................................... 34
2.5 Behandeling ....................................................................................................................... 35
2.6 Hoofdstuk overzicht ............................................................................................................ 36
Hoofdstuk 3: Post Intensive Care syndrome (PICS) ....................................................................... 38
3.1 Wat is de intensieve zorgafdeling? ......................................................................................... 38
3.2 Wat is Post Intensive Care Syndrome? ................................................................................... 38
3.3 Post-IC hersenschade ......................................................................................................... 40
3.4 PTSS.................................................................................................................................. 45
3.5 Angststoornis ..................................................................................................................... 46
3.6 Depressie .......................................................................................................................... 47
3.7 Behandeling: rol van de psycholoog in het kader van PICS ....................................................... 48
3.8 Casus ................................................................................................................................ 51
Hoofdstuk 4 Psychofysiologische regulatie & de huid als sociaal orgaan ....................................... 55
4.1 Het belang van het ANS in de psychofysiologie ....................................................................... 56
4.2 De stressrespons ................................................................................................................ 58
4.3 Ontwikkelingsperspectief .................................................................................................... 62
4.4 Het sociale brein ................................................................................................................. 63
4.5 Psychofysiologische regulatie............................................................................................... 66
4.6 Psychofysiologische regulatie = een vaardigheid die je moet leren ............................................ 72
2
, 4.7 Integratie: neuroviscerale integratie, social brain, regulatie ...................................................... 76
4.8 TOUCH .............................................................................................................................. 78
Hoofdstuk 5 de ziekte van Parkinson & gerelateerde stoornissen .................................................. 90
5.1 Hersengebieden & functies ........................................................................................... 90
5.2 Ziekte van Parkinson ........................................................................................................... 92
5.3 Multiple system atrophy ...................................................................................................... 100
5.4 progressive supranuclear palsy ........................................................................................... 102
5.5 Lewy body dementia .......................................................................................................... 104
5.6 Rol van de psycholoog ........................................................................................................ 105
Hoofdstuk 6: Depressieve stoornis ............................................................................................. 111
6.1 Neurobiologisch model ...................................................................................................... 111
5.2 Effecten van behandeling.................................................................................................... 118
3
, Hoofdstuk 1 Non-invasieve hersenstimulatie
Inleiding
150 A.D. → Galenus
- Elektrische vis voor intense stroomstoot.
- Ontdekte: hersenfunctie – neurotransmitters vrijgeven die
symptoomverlichtend kunnen werken.
1938 → Cerletti
- Elektroconvulsieve therapie (CVT) voor schizofrenie.
- Ze snappen het werkingsmechanisme nog niet helemaal.
- Vrij intense stroom gaan een infarct veroorzaken – neurotransmitters vrijmaken
(serotonine – dopamine) en deze kunnen symptoomverlichtend werken.
- Intense techniek! Bijwerkingen: spierspanning, tongbijten…
1985 → Barker - eerste niet invasieve techniek
Twee soorten hersenstimulatie:
1. Invasieve technieken
- Deep-Brain Stimulation (vb voor Parkinson in laat stadium als er geen andere oplossing
meer is): elektroden in specifieke hersendelen plaatsen, deze gaan elektrische impulsen
afgeven.
- Nervus Vagus Stimulatie: autonoom zenuwstelsel moduleren (parasympathische tak
exciteren, sympathische tak inhiberen) → Neurotransmitters op deze manier
beïnvloeden.
- Electroconvulsive therapy → nog steeds toegepast maar onder verdoving.
2. Non-invasieve technieken
- Transcranial Magnetic Stimulation (TMS)
- Transcranial Direct Current Stimulation (tDCS)
- Transcranial Alternating Current Stimulation (tACS)
4
VUB
Master klinische psychologie – Prof. Natacha Deroost
Academiejaar 2025-2026
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Non-invasieve hersenstimulatie ................................................................................. 4
Inleiding .................................................................................................................................... 4
1.1 Non-invasieve hersenstimulatietechnieken (NIBS) en toepassingen............................................ 5
1.2 NIBS in klinisch onderzoek ..................................................................................................... 9
1.3 NIBS bij verslaving ................................................................................................................. 9
1.4 NIBS bij verslavingsproblematieken ...................................................................................... 15
1.5 Hoofdstukoverzicht ............................................................................................................. 21
Hoofdstuk 2 Eetstoornissen ....................................................................................................... 23
2.1 Wat is een eetprobleem? ..................................................................................................... 23
2.2 Verschillende type eetstoornissen ........................................................................................ 23
2.3 Neurobiologische mechanismen .......................................................................................... 28
2.4 Onderzoek ......................................................................................................................... 34
2.5 Behandeling ....................................................................................................................... 35
2.6 Hoofdstuk overzicht ............................................................................................................ 36
Hoofdstuk 3: Post Intensive Care syndrome (PICS) ....................................................................... 38
3.1 Wat is de intensieve zorgafdeling? ......................................................................................... 38
3.2 Wat is Post Intensive Care Syndrome? ................................................................................... 38
3.3 Post-IC hersenschade ......................................................................................................... 40
3.4 PTSS.................................................................................................................................. 45
3.5 Angststoornis ..................................................................................................................... 46
3.6 Depressie .......................................................................................................................... 47
3.7 Behandeling: rol van de psycholoog in het kader van PICS ....................................................... 48
3.8 Casus ................................................................................................................................ 51
Hoofdstuk 4 Psychofysiologische regulatie & de huid als sociaal orgaan ....................................... 55
4.1 Het belang van het ANS in de psychofysiologie ....................................................................... 56
4.2 De stressrespons ................................................................................................................ 58
4.3 Ontwikkelingsperspectief .................................................................................................... 62
4.4 Het sociale brein ................................................................................................................. 63
4.5 Psychofysiologische regulatie............................................................................................... 66
4.6 Psychofysiologische regulatie = een vaardigheid die je moet leren ............................................ 72
2
, 4.7 Integratie: neuroviscerale integratie, social brain, regulatie ...................................................... 76
4.8 TOUCH .............................................................................................................................. 78
Hoofdstuk 5 de ziekte van Parkinson & gerelateerde stoornissen .................................................. 90
5.1 Hersengebieden & functies ........................................................................................... 90
5.2 Ziekte van Parkinson ........................................................................................................... 92
5.3 Multiple system atrophy ...................................................................................................... 100
5.4 progressive supranuclear palsy ........................................................................................... 102
5.5 Lewy body dementia .......................................................................................................... 104
5.6 Rol van de psycholoog ........................................................................................................ 105
Hoofdstuk 6: Depressieve stoornis ............................................................................................. 111
6.1 Neurobiologisch model ...................................................................................................... 111
5.2 Effecten van behandeling.................................................................................................... 118
3
, Hoofdstuk 1 Non-invasieve hersenstimulatie
Inleiding
150 A.D. → Galenus
- Elektrische vis voor intense stroomstoot.
- Ontdekte: hersenfunctie – neurotransmitters vrijgeven die
symptoomverlichtend kunnen werken.
1938 → Cerletti
- Elektroconvulsieve therapie (CVT) voor schizofrenie.
- Ze snappen het werkingsmechanisme nog niet helemaal.
- Vrij intense stroom gaan een infarct veroorzaken – neurotransmitters vrijmaken
(serotonine – dopamine) en deze kunnen symptoomverlichtend werken.
- Intense techniek! Bijwerkingen: spierspanning, tongbijten…
1985 → Barker - eerste niet invasieve techniek
Twee soorten hersenstimulatie:
1. Invasieve technieken
- Deep-Brain Stimulation (vb voor Parkinson in laat stadium als er geen andere oplossing
meer is): elektroden in specifieke hersendelen plaatsen, deze gaan elektrische impulsen
afgeven.
- Nervus Vagus Stimulatie: autonoom zenuwstelsel moduleren (parasympathische tak
exciteren, sympathische tak inhiberen) → Neurotransmitters op deze manier
beïnvloeden.
- Electroconvulsive therapy → nog steeds toegepast maar onder verdoving.
2. Non-invasieve technieken
- Transcranial Magnetic Stimulation (TMS)
- Transcranial Direct Current Stimulation (tDCS)
- Transcranial Alternating Current Stimulation (tACS)
4
