HC 1 Anatomie neus(holte & bijholtes)
1. Neus
a. Functie
i. Luchtinname & luchtconditionering
ii. Olfactie (reukvermogen) + smaak door n. olfactorius
iii. Afweer (trilhaartjes + slijmvlies)
iv. Stem resonantie (klankvorming)
v. Esthetiek
b. Bouw
i. Huid
ii. Nares anterior (neusingang)
iii. Os nasales
iv. Cartilago septi nasi
v. Cartilago lateralis nasi
vi. Cartilago alaris nasi major
1. Crus lateralis & medialis
vii. Columella (tussenschot)
c. Indeling (vorm en functie) > rhinoplastie
i. ⅓ benig
⅓ kraakbenig
⅓ kraakbenig en subcutane onderste deel
2. Neusholtes (Met mucoperiost en mucoperichondrium)
a. Mediale neuswand (dus de septum nasi)
i. Lamina perpendicularis ossis ethmoidalis (vanaf de lamina
cribrosa)
ii. Vomer
iii. Cartilago septi nasi
1. Septumdeviatie & klinische consequenties bij
septumhematoom
b. Laterale neuswand
i. Slijmvlieslaag
ii. Conchae nasales (superior, medialis, inferior)
1. Vorm > flow en turbulentie + contactoppervlakte (Richt dus
neusspray naar lateraal)
iii. Meatus nasi (onder de conchae nasi)
iv. Openingen van de sinus paranasales
1. Osteomeatale complex
2. Recessus sphenoethmoidalis (boven achter de concha
superior)
v. Opening van de ductus nasolacrimalis (mondt uit in de concha inferior
voor)
c. Vascularisatie neusslijmvlies
, i. Takken van zowel carotis interna als externa
1. A. ophthalmica (interna + bovenin) > ethmoidale artery
2. A. maxillaris (externa + grootste deel ) > via a. sphenopalatina
en a. palatina major
3. A. facialis (externa + vooronder) > via septum nasi
ii. Samen tot in de plexus van Kiesselbach
d. Innervatie neusslijmvlies
i. Reuk
1. Fila olfactoria van n. olfactorius (door lamina cribrosa)
ii. Sensibel
1. Tak van n. ophthalmicus > N. Nasociliaris (Rug van neus) en
n. maxillaris > Nn. Pterygopalatini (slijmvlies neus) (Beide
afkomstig van nervus trigeminus)
e. Benige elementen
i. Apertura piriformis (ingang neusholte peervormig)
ii. Palatum durum (harde gehemelte)
iii. Cavitas nasi (neusholte dus)
iv. Lamina cribrosa (os ethmoidale) > crista galli
v. Benig septum
vi. Conchae (afweer, luchtconditionering)
vii. Meatus nasi
viii. Sinus paranasales (neusbijholte)
ix. Choanea (Nares posterior) > verbindt neusholte met nasofarynx (je
hebt er 2)
,3. Neusbijholtes (sinus paranasales)
a. Welke?
i. Sinus frontalis (voorhoofdsholte) > meatus media
ii. Sinus ethmoidalis (zeefbeen sinus) > verzameling lucht gevulde cellen
1. meatus superior (cellulae ethmoidalis posterior)
2. meatus medius (cellulae ethmoidales media + anterior)
iii. Sinus maxillaris (kaakholte) > meatus media
iv. Sinus Sphenoidalis (wiggebeensinus + hierboven posterior zit sella
turcica) > recessus sphenoethmoidalis
b. Osteomeatale complex (Hier draineert sinus maxillaris, ethmoidalis anterior
en frontalis)
i. Meatus nasi media
ii. Hiatus semilunaris inferior (alle 3) + superior (boven de bulla
ethmoidalis > sinus ethmoidalis)
iii. Bulla ethmoidalis (hier zit ook
iv. Processus uncinatus
v. Infundibulum ethmoidale osseum
vi. Hiatus maxillaris osseus > naar sinus maxillaris
vii. Processus uncinatus (zit voor de hiatus semilunaris > bedekt een
beetje)
4. Schedelbasis
a. Os frontale (fossa cranii anterior)
b. Os sphenoidale
c. Os temporal
d. Os parietale
e. Os occipitale
f. Os ethmoid (lamina cribrosa met crista galli)
, 5. Schedel openingen (allemaal van os sphenoidale)
a. Rotundum > V2
b. Foramen ovale > V3
c. Lacerum (arteria carotis interna + Nervus van het pterygoid kanaal (Vidian
nerve) en Spinosum (arteria meningea media van maxillaris)
d. Magnum (arteria vertebralis, myelum en accessorius ingaand)
HC 2+3 Oogheelkunde visus
1. Definitie slechtziendheid en blindheid
a. Blindheid (visus best gecorrigeerde oog < 0,05 of gezichtsveld < 10 graden) /
geen lichtperceptie
b. Slechtziendheid (visus best gecorrigeerde oog < 0,3 of gezichtsveld < 30
graden)
2. Oorzaken
a. Leeftijdsgebonden maculadegeneratie (>60 jr) 40%
b. Glaucoom 20%
c. Diabetische retinopathie 15%
d. Erfelijke netvliesaandoening 10%
e. Cataract (staar) zeer vaak
f. Overige oorzaken (trauma, neurologisch) 10%
3. Hoofdklacht Anamnese
a. Aard
b. Locatie
c. Ernst
d. Chronologie
e. Ontstaan
f. Beïnvloeding
g. Opvatting-beleving
4. Hoofdkachten
a. Zien
i. Visus (gezichtsscherpte > welk oog, hoelang ,acuut/geleidelijk,
veraf/nabij, bril/CL?)
ii. Gezichtsveld (Beperkingen (Centrale uitval?, acuut/geleidelijk))
iii. Waarneming (floaters, fotopsie, vervorming (metamorfopsie), diplopie,
trillingen, verminderde kleurenzicht)
b. Pijn
i. Oogpijn(fotokeratitis/lasogen > UV licht beschadigd)
1. Scherpe pijn, zandkorrelgevoel, lichtgevoeligheid
ii. Perioculaire pijn (neuritis/sinusitus)
iii. Oogbewegingspijn (myositis/neuritis retrobulbaris > MS)
, iv. Hoofdpijn (Migraine ophthalmic/verkeerde bril of accommodatie
spasme)
5. Oogheelkundig onderzoek
a. Gezichtsscherpte, refractie en gezichtsveld (perimetrie)
b. Oogdrukmeting (2de oorzaak blindheid in de wereld)
i. normaal > 10-21 mmHg
ii. Bij Glaucoom > oogdruk omhoog, gezichtsuitval, n.opticus schade
c. Uitwendige inspectie en pupilreacties
d. Oogstand en oogbeweging
e. Onderzoek inwendige oog de media (spleetlamponderzoek)
f. OCT macula (optical coherence tomography > infrarood licht voor
retina,oogzenuw en voorsegment)
g. Fundoscopie (Inwendige oog retina, oogzenuw, glasvocht)
6. Visus meting
a. Gezichtsscherpte = visus (twee dicht bij elkaar gelegen punten afzonderlijk
waarnemen door de kegeltjes)
b. V= d(afstand waarop patiënt optotype ziet)/D(afstand van de norm= 6 meter),
waarbij V=1 is goed
c. Stenopeïsche opening
i. Verbering > bril afwijking (refractieafwijking) of mediatroebeling
(cataract)
ii. Geen verbetering > maculadegeneratie of glaucoom
7. Refractie afwijking
a. Normaal = emmetropie (precies op het netvlies)
b. Bijziendheid = myopie (brandpunt valt voor het netvlies > geef minglazen)
c. Verziendheid = hypermetropie (brandpunt valt achter het netvlies > geef
plusglazen)
d. Anisometropie = ongelijke refractie afwijking
8. Astigmatisme
a. Hoornvlies is dan niet helemaal mooi rond, maar op bepaalde richtingen een
beetje ovaal.
i. Hierdoor ontstaan er meerdere brandpunt plekken op het netvlies en
krijg je dus een wazig beeld. (geef cilindrische glas en kies de as waar
het op werkt)
9. Verloop accommodatie
a. Presbyopie (ouderdomsverziendheid) > hypermetropie
i. lens wordt minder elastisch, vervormbaar en de m.ciliaris zijn
verzwakt.
ii. Komt voor vanaf 45 jr
b. Bij kinderen ontwikkelen ze over 7 jaar hun ogen, waarbij 1 jarige 0,1 visus
heeft
10.Amblyopie
a. Wat
i. Oog is slechtziend ten gevolge van een onderbreking van normale
visuele ontwikkeling in de eerste levensjaren
ii. Hierdoor kiest je hersenen om de beste oog boven het andere te
gebruiken
b. Oorzaak (luie oog)
, i. Strabismus
ii. Refractiestoornis
iii. Deprivation > cataract/ptosis
iv. Combinatie
c. Behandeling
i. Oorzaak behandelen
ii. Occlusietherapie
iii. Heeft alleen nut voor het 7de levensjaar
11.Myopie epidemie jonge leeftijd (Normale kinderen hebben beetje verziendheid)
a. Oorzaak verkeerd gaand emmetropisatie (jongere kinderen die hun ogen
teveel ontwikkelen)
i. Minimaal 2 uur per dag naar buiten als het licht is (15 uur per week) >
veel licht heeft remmend effect op de groei van de ogen (DITS GOED
JE WILT NIET GROEIEN > MYOPIE)
ii. Nabijwerk > niet dichterbij houden dan 30 cm (pas op in bed lezen)
iii. Niet langer dan 20 min achter elkaar nabijwerk, hou pauzes
b. Gevolgen
i. Risico netvliesloslatingen
ii. Myope degeneratie > retina steeds meer uitgedund
iii. Slechtziendheid
12.Pupilreacties
a. In alle lichtomstandigheden zijn de pupillen gelijk aan elkaar (isocorie), als
niet anisocorie
b. Afdekken gezonde oog > beide pupillen wijder en bij belichting precies
andersom (n. oculomotorius) via musculus sphincter pupillae
c. Eerst belichting goede oog, daarna belichting gestoorde oog> beide pupillen
minder pupilvernauwing, maar juist meer verwijden
i. RAPD (relatief afferent pupil defect > laesie n.opticus)
13.Aandoeningen cornea/Voorste Segment (Cornea tot lens)
a. Conjunctivitis
i. Bacterieel
1. Door stafylokokken, gonokokken, chlamydia
2. Self limiting, geeft veel pus
ii. Virale conjunctivitis
1. Adenovirus
2. Self limiting, erg besmettelijk en waterig
b. Herpes keratitis
i. Oorzaak
1. Dragers van koortslipvirus (herpes) > oog
ii. Gevolg
1. Pijn + roodheid
2. Dendriet vorming door verlittekening (fluoresceïne
aankleuring)
3. Recidiverend
iii. Behandeling
1. Acyclovir zalf
, 2. Hoornvliestransplantatie
c. Cornea Ulcus (hoornvliesontsteking)
i. Oorzaak
1. Dragen van zachte contactlenzen
2. Bacterie/schimmel (pseudomonas/acanthamoeba)
ii. Gevolg
1. Pijn + roodheid + soms witte vlekken rondom de pupil te zien
2. Visusdaling
iii. Prognose
1. Slecht -> littekens blijft, infectie kan behandeld worden.
d. Cataract
i. Klacht
1. Langzame progressieve visusvermindering
2. Lichtverstrooiing (GLARE)
3. Wazig zien
4. Diplopie (monocular) door lichtverstrooiing
ii. Oorzaak (eiwitten/vertroebeling oog)
1. Ouderdom
2. Stofwisselingsziekten
3. Zonlicht
4. Congenitaal
5. Trauma
iii. Behandeling staaroperatie
1. Indicatie
a. Subjectieve en objectieve visusdaling
b. Glare (lichtverstrooiing)
2. Risico
a. Peroperatief (glasvocht verlies, bloeding, dropped
nucleus, choroïdale bloeding, beschadiging
zonulavezels)
b. Postoperatief (cornea oedeem, hoge oogdruk,
bloeding, wondproblemen, lekkage, nastaar,
endophthalmitis, Cysteys macula oedeem)
e. Glaucoom
i. Progressieve neuropathie van de anterieure n.opticus
1. Gebruik Cup/Disc-ratio > 1 is blind
2. Geen symptomen, behalve geleidelijke gezichtsveld uitval
(boogvormige uitval/ arcuate scotoma), begint eerst met een
stipje dicht bij het neus
ii. Risicofactoren
1. Verhoogde oogdruk
2. Oudere leeftijd
3. Familiaire belasting
4. Hoge Myopie > 6 D > lamina cribrosa verdunt > makkelijker
schade/neuropathie
a. Meestal open kamerhoek probleem
5. Hoge hypermetropie > super bolle lens > gesloten kamerhoek
6. HVZ en DM
1. Neus
a. Functie
i. Luchtinname & luchtconditionering
ii. Olfactie (reukvermogen) + smaak door n. olfactorius
iii. Afweer (trilhaartjes + slijmvlies)
iv. Stem resonantie (klankvorming)
v. Esthetiek
b. Bouw
i. Huid
ii. Nares anterior (neusingang)
iii. Os nasales
iv. Cartilago septi nasi
v. Cartilago lateralis nasi
vi. Cartilago alaris nasi major
1. Crus lateralis & medialis
vii. Columella (tussenschot)
c. Indeling (vorm en functie) > rhinoplastie
i. ⅓ benig
⅓ kraakbenig
⅓ kraakbenig en subcutane onderste deel
2. Neusholtes (Met mucoperiost en mucoperichondrium)
a. Mediale neuswand (dus de septum nasi)
i. Lamina perpendicularis ossis ethmoidalis (vanaf de lamina
cribrosa)
ii. Vomer
iii. Cartilago septi nasi
1. Septumdeviatie & klinische consequenties bij
septumhematoom
b. Laterale neuswand
i. Slijmvlieslaag
ii. Conchae nasales (superior, medialis, inferior)
1. Vorm > flow en turbulentie + contactoppervlakte (Richt dus
neusspray naar lateraal)
iii. Meatus nasi (onder de conchae nasi)
iv. Openingen van de sinus paranasales
1. Osteomeatale complex
2. Recessus sphenoethmoidalis (boven achter de concha
superior)
v. Opening van de ductus nasolacrimalis (mondt uit in de concha inferior
voor)
c. Vascularisatie neusslijmvlies
, i. Takken van zowel carotis interna als externa
1. A. ophthalmica (interna + bovenin) > ethmoidale artery
2. A. maxillaris (externa + grootste deel ) > via a. sphenopalatina
en a. palatina major
3. A. facialis (externa + vooronder) > via septum nasi
ii. Samen tot in de plexus van Kiesselbach
d. Innervatie neusslijmvlies
i. Reuk
1. Fila olfactoria van n. olfactorius (door lamina cribrosa)
ii. Sensibel
1. Tak van n. ophthalmicus > N. Nasociliaris (Rug van neus) en
n. maxillaris > Nn. Pterygopalatini (slijmvlies neus) (Beide
afkomstig van nervus trigeminus)
e. Benige elementen
i. Apertura piriformis (ingang neusholte peervormig)
ii. Palatum durum (harde gehemelte)
iii. Cavitas nasi (neusholte dus)
iv. Lamina cribrosa (os ethmoidale) > crista galli
v. Benig septum
vi. Conchae (afweer, luchtconditionering)
vii. Meatus nasi
viii. Sinus paranasales (neusbijholte)
ix. Choanea (Nares posterior) > verbindt neusholte met nasofarynx (je
hebt er 2)
,3. Neusbijholtes (sinus paranasales)
a. Welke?
i. Sinus frontalis (voorhoofdsholte) > meatus media
ii. Sinus ethmoidalis (zeefbeen sinus) > verzameling lucht gevulde cellen
1. meatus superior (cellulae ethmoidalis posterior)
2. meatus medius (cellulae ethmoidales media + anterior)
iii. Sinus maxillaris (kaakholte) > meatus media
iv. Sinus Sphenoidalis (wiggebeensinus + hierboven posterior zit sella
turcica) > recessus sphenoethmoidalis
b. Osteomeatale complex (Hier draineert sinus maxillaris, ethmoidalis anterior
en frontalis)
i. Meatus nasi media
ii. Hiatus semilunaris inferior (alle 3) + superior (boven de bulla
ethmoidalis > sinus ethmoidalis)
iii. Bulla ethmoidalis (hier zit ook
iv. Processus uncinatus
v. Infundibulum ethmoidale osseum
vi. Hiatus maxillaris osseus > naar sinus maxillaris
vii. Processus uncinatus (zit voor de hiatus semilunaris > bedekt een
beetje)
4. Schedelbasis
a. Os frontale (fossa cranii anterior)
b. Os sphenoidale
c. Os temporal
d. Os parietale
e. Os occipitale
f. Os ethmoid (lamina cribrosa met crista galli)
, 5. Schedel openingen (allemaal van os sphenoidale)
a. Rotundum > V2
b. Foramen ovale > V3
c. Lacerum (arteria carotis interna + Nervus van het pterygoid kanaal (Vidian
nerve) en Spinosum (arteria meningea media van maxillaris)
d. Magnum (arteria vertebralis, myelum en accessorius ingaand)
HC 2+3 Oogheelkunde visus
1. Definitie slechtziendheid en blindheid
a. Blindheid (visus best gecorrigeerde oog < 0,05 of gezichtsveld < 10 graden) /
geen lichtperceptie
b. Slechtziendheid (visus best gecorrigeerde oog < 0,3 of gezichtsveld < 30
graden)
2. Oorzaken
a. Leeftijdsgebonden maculadegeneratie (>60 jr) 40%
b. Glaucoom 20%
c. Diabetische retinopathie 15%
d. Erfelijke netvliesaandoening 10%
e. Cataract (staar) zeer vaak
f. Overige oorzaken (trauma, neurologisch) 10%
3. Hoofdklacht Anamnese
a. Aard
b. Locatie
c. Ernst
d. Chronologie
e. Ontstaan
f. Beïnvloeding
g. Opvatting-beleving
4. Hoofdkachten
a. Zien
i. Visus (gezichtsscherpte > welk oog, hoelang ,acuut/geleidelijk,
veraf/nabij, bril/CL?)
ii. Gezichtsveld (Beperkingen (Centrale uitval?, acuut/geleidelijk))
iii. Waarneming (floaters, fotopsie, vervorming (metamorfopsie), diplopie,
trillingen, verminderde kleurenzicht)
b. Pijn
i. Oogpijn(fotokeratitis/lasogen > UV licht beschadigd)
1. Scherpe pijn, zandkorrelgevoel, lichtgevoeligheid
ii. Perioculaire pijn (neuritis/sinusitus)
iii. Oogbewegingspijn (myositis/neuritis retrobulbaris > MS)
, iv. Hoofdpijn (Migraine ophthalmic/verkeerde bril of accommodatie
spasme)
5. Oogheelkundig onderzoek
a. Gezichtsscherpte, refractie en gezichtsveld (perimetrie)
b. Oogdrukmeting (2de oorzaak blindheid in de wereld)
i. normaal > 10-21 mmHg
ii. Bij Glaucoom > oogdruk omhoog, gezichtsuitval, n.opticus schade
c. Uitwendige inspectie en pupilreacties
d. Oogstand en oogbeweging
e. Onderzoek inwendige oog de media (spleetlamponderzoek)
f. OCT macula (optical coherence tomography > infrarood licht voor
retina,oogzenuw en voorsegment)
g. Fundoscopie (Inwendige oog retina, oogzenuw, glasvocht)
6. Visus meting
a. Gezichtsscherpte = visus (twee dicht bij elkaar gelegen punten afzonderlijk
waarnemen door de kegeltjes)
b. V= d(afstand waarop patiënt optotype ziet)/D(afstand van de norm= 6 meter),
waarbij V=1 is goed
c. Stenopeïsche opening
i. Verbering > bril afwijking (refractieafwijking) of mediatroebeling
(cataract)
ii. Geen verbetering > maculadegeneratie of glaucoom
7. Refractie afwijking
a. Normaal = emmetropie (precies op het netvlies)
b. Bijziendheid = myopie (brandpunt valt voor het netvlies > geef minglazen)
c. Verziendheid = hypermetropie (brandpunt valt achter het netvlies > geef
plusglazen)
d. Anisometropie = ongelijke refractie afwijking
8. Astigmatisme
a. Hoornvlies is dan niet helemaal mooi rond, maar op bepaalde richtingen een
beetje ovaal.
i. Hierdoor ontstaan er meerdere brandpunt plekken op het netvlies en
krijg je dus een wazig beeld. (geef cilindrische glas en kies de as waar
het op werkt)
9. Verloop accommodatie
a. Presbyopie (ouderdomsverziendheid) > hypermetropie
i. lens wordt minder elastisch, vervormbaar en de m.ciliaris zijn
verzwakt.
ii. Komt voor vanaf 45 jr
b. Bij kinderen ontwikkelen ze over 7 jaar hun ogen, waarbij 1 jarige 0,1 visus
heeft
10.Amblyopie
a. Wat
i. Oog is slechtziend ten gevolge van een onderbreking van normale
visuele ontwikkeling in de eerste levensjaren
ii. Hierdoor kiest je hersenen om de beste oog boven het andere te
gebruiken
b. Oorzaak (luie oog)
, i. Strabismus
ii. Refractiestoornis
iii. Deprivation > cataract/ptosis
iv. Combinatie
c. Behandeling
i. Oorzaak behandelen
ii. Occlusietherapie
iii. Heeft alleen nut voor het 7de levensjaar
11.Myopie epidemie jonge leeftijd (Normale kinderen hebben beetje verziendheid)
a. Oorzaak verkeerd gaand emmetropisatie (jongere kinderen die hun ogen
teveel ontwikkelen)
i. Minimaal 2 uur per dag naar buiten als het licht is (15 uur per week) >
veel licht heeft remmend effect op de groei van de ogen (DITS GOED
JE WILT NIET GROEIEN > MYOPIE)
ii. Nabijwerk > niet dichterbij houden dan 30 cm (pas op in bed lezen)
iii. Niet langer dan 20 min achter elkaar nabijwerk, hou pauzes
b. Gevolgen
i. Risico netvliesloslatingen
ii. Myope degeneratie > retina steeds meer uitgedund
iii. Slechtziendheid
12.Pupilreacties
a. In alle lichtomstandigheden zijn de pupillen gelijk aan elkaar (isocorie), als
niet anisocorie
b. Afdekken gezonde oog > beide pupillen wijder en bij belichting precies
andersom (n. oculomotorius) via musculus sphincter pupillae
c. Eerst belichting goede oog, daarna belichting gestoorde oog> beide pupillen
minder pupilvernauwing, maar juist meer verwijden
i. RAPD (relatief afferent pupil defect > laesie n.opticus)
13.Aandoeningen cornea/Voorste Segment (Cornea tot lens)
a. Conjunctivitis
i. Bacterieel
1. Door stafylokokken, gonokokken, chlamydia
2. Self limiting, geeft veel pus
ii. Virale conjunctivitis
1. Adenovirus
2. Self limiting, erg besmettelijk en waterig
b. Herpes keratitis
i. Oorzaak
1. Dragers van koortslipvirus (herpes) > oog
ii. Gevolg
1. Pijn + roodheid
2. Dendriet vorming door verlittekening (fluoresceïne
aankleuring)
3. Recidiverend
iii. Behandeling
1. Acyclovir zalf
, 2. Hoornvliestransplantatie
c. Cornea Ulcus (hoornvliesontsteking)
i. Oorzaak
1. Dragen van zachte contactlenzen
2. Bacterie/schimmel (pseudomonas/acanthamoeba)
ii. Gevolg
1. Pijn + roodheid + soms witte vlekken rondom de pupil te zien
2. Visusdaling
iii. Prognose
1. Slecht -> littekens blijft, infectie kan behandeld worden.
d. Cataract
i. Klacht
1. Langzame progressieve visusvermindering
2. Lichtverstrooiing (GLARE)
3. Wazig zien
4. Diplopie (monocular) door lichtverstrooiing
ii. Oorzaak (eiwitten/vertroebeling oog)
1. Ouderdom
2. Stofwisselingsziekten
3. Zonlicht
4. Congenitaal
5. Trauma
iii. Behandeling staaroperatie
1. Indicatie
a. Subjectieve en objectieve visusdaling
b. Glare (lichtverstrooiing)
2. Risico
a. Peroperatief (glasvocht verlies, bloeding, dropped
nucleus, choroïdale bloeding, beschadiging
zonulavezels)
b. Postoperatief (cornea oedeem, hoge oogdruk,
bloeding, wondproblemen, lekkage, nastaar,
endophthalmitis, Cysteys macula oedeem)
e. Glaucoom
i. Progressieve neuropathie van de anterieure n.opticus
1. Gebruik Cup/Disc-ratio > 1 is blind
2. Geen symptomen, behalve geleidelijke gezichtsveld uitval
(boogvormige uitval/ arcuate scotoma), begint eerst met een
stipje dicht bij het neus
ii. Risicofactoren
1. Verhoogde oogdruk
2. Oudere leeftijd
3. Familiaire belasting
4. Hoge Myopie > 6 D > lamina cribrosa verdunt > makkelijker
schade/neuropathie
a. Meestal open kamerhoek probleem
5. Hoge hypermetropie > super bolle lens > gesloten kamerhoek
6. HVZ en DM
