Samenvatting - Journal Club

Journal club 2.1




Retrospectief cohort en case-control studie
Retrospectief cohort: cohortonderzoek is een vorm van observationeel
onderzoek (kwantitatief) waarbij je een groep proefpersonen
herhaaldelijk meet gedurende een langere periode zonder zelf iets te
manipuleren. Het onderzoek is daarom geschikt als je wilt achterhalen hoe
een kenmerk zich over een langere periode ontwikkelt (bijv. het verloop
van een ziekte of aandoening). Dit type studie wordt voornamelijk gebruikt
door biologen, artsen en sociale wetenschappers, bijvoorbeeld om
onderzoek te doen naar de oorzaak van ziektes of de ontwikkeling van
leercondities in het primair onderwijs. Retrospectief cohortonderzoek
richt zich op het verleden. Op basis van eerder verzamelde gegevens,
zoals medische dossiers of archieven, kun je de relatie tussen bepaalde
factoren (onafhankelijke variabelen) en een uitkomst (afhankelijke
variabele) vaststellen. Je werkt dan terug in de tijd: van de proefpersonen
is al bekend dat zij bijvoorbeeld een ziekte ontwikkeld hebben

,Voor- en nadelen cohort:
Voordelen:
- Grote steekproef: relatief groot vergeleken met andere onderzoek
vormen. Dit zorgt voor een goede basis om correlaties vast te stellen
en eventueel voorzichtige uitspraken te doen over causale relaties
- Representatieve steekproef: cohortonderzoek werkt met groepen
mensen uit de bevolking die een cohort vormen omdat zij een
bepaald gemeenschappelijk kenmerk bezitten. De proefpersonen
worden dus niet gemanipuleerd of kunstmatig bij elkaar gezet, zoals
bij een experimenteel onderzoek wel het geval is. Dit maakt de
groep proefpersonen representatiever voor de populatie en er is
meer natuurlijk diversiteit (je hebt bijvoorbeeld mensen die een
pakje per week roken of een pakje per dag)
- Participanten worden langdurig gevolg: het onderzoek duurt vaak
langer dan bij andere vormen van onderzoek. Hierdoor kunnen ook
effecten die pas alter optreden worden opgespoord
- Ethisch verantwoord: in tegenstelling tot bij experimenteel
onderzoek, worden bij cohortonderzoek geen manipulaties of
interventies uitgevoerd. De proefpersonen bezitten een kenmerk (of
juist niet), zonder dat de onderzoeker hier iets aan verandert.
Daarom is cohortonderzoek een goed alternatief voor studies waarbij
een manipulatie of interventie niet ethisch zou zijn. Zo is het
bijvoorbeeld onethisch om een proefpersoon te laten beginnen met
roken om de ontwikkeling van longkanker te onderzoeken

Nadelen:
- Geen causaliteit vast te stellen: het is lastig om een oorzaak-
gevolgrelatie vast te stellen vanwege twee redenen:
o Er kan veel variatie optreden in de steekproef
o Er wordt niet gecontroleerd voor externe variabelen
Daardoor is het moeilijk te bepalen welke andere persoonsgebonden
of situationele factoren aanwezig zijn en welke rol deze spelen bij de
relatie tussen het kenmerk en de uitkomst
- Hoog risico op onderzoek bias
- Secundair onderzoek: bij retrospectief onderzoek wordt
gebruikgemaakt van eerder verzamelde data, maar deze zijn bij dat
eerdere onderzoek waarschijnlijk met een ander doel verzameld. Dit
betekent dat je geen invloed hebt op de kwaliteit en de geschiktheid
van de data, wat de kwaliteit van het onderzoek kan aantasten

Case-controle studie: een case-control studie legt net als een retrospectief
cohortonderzoek de nadruk op het verleden, en er wordt geredeneerd
vanuit de uitkomst naar de oorzaak. Het is een vorm van observationeel
onderzoek (kwantitatief). Het doel van een case-controle studie is om
de risicofactoren van bijvoorbeeld een ziekte te achterhalen. Hiertoe
worden twee groepen onderzocht:

, 1. Een groep personen van wie bekend is dat zij een bepaalde uitkomst
‘bezitten’
2. Een controlegroep zonder uitkomst
Een case control studie is altijd retrospectief

Voor- en nadelen:
Voordelen:
- Snel en goedkoop
- Geschikt voor zeldzame ziekten: omdat je niet direct start met
patiënten die de ziekte al hebben, heb je minder deelnemers
nodig dan bij cohortstudie
- Effectief bij ziekten met een lange latentieperiode: als een ziekte
zich pas na jaren ontwikkelt, kun je met een case control-studie toch
de oorzaken achterhalen
- Je kunt meerdere risicofactoren tegelijk onderzoeken

Nadelen:
- Gevoelig voor recall bias: patiënten moeten zich herinneren aan hun
blootstelling, wat vaak onbetrouwbaar is
- Selectiebias: hoe kies je de juiste controlepersonen?
- Geen causaal verband
- Niet geschikt voor zeldzame blootstellingen


Retrospectief
Kenmerk Case-Control Studie
Cohortonderzoek

Je begint met mensen
die de ziekte al Je begint met een groep mensen
hebben (cases) en uit het verleden en splitst ze op
Startpunt
vergelijkt ze met in blootgestelde en niet-
mensen zonder de blootgestelde individuen.
ziekte (controls).

Je kiest cases (met Je kiest een cohort en splitst ze in
Groepsindeli
ziekte) en controls blootgesteld vs. niet-
ng
(zonder ziekte). blootgesteld.

Je kijkt terug om te zien Je kijkt terug om te zien of
Wat wordt welke risicofactoren blootstelling aan een risicofactor
onderzocht? vaker voorkwamen bij heeft geleid tot een hogere kans
cases vs. controls. op ziekte.

Maat van Odds ratio (OR) → Relatief risico (RR) → Hoeveel
effect Hoeveel groter is de groter is de kans dat blootgestelde