Samenvatting Gastro-enetrolgie - Fysiologie van de orgaanstelsels

2e Ba BMW Fysiologie van de orgaanstelsels Merel De Ridder



Gastro-intestinaal
Gastro-enterologie

Anatomie
 Gastro-intestinaal stelsel bestaat uit holle compartimenten van begin tot
einde gescheiden door sphincters
 Upper esophageal sphincter: UES → scheiding mondholte-
oesophagus
 Lower esophageal sphincter: LES → scheiding oesophagus-maag
 Pyloric sphincter → scheiding maag-duodenum
 Sphincters hebben functioneel belang
 UES: belangrijke rol tegen regurgitatie → voedsel in juiste richting
verschuiven
 LES en pylorus: maag specifiek afscheiden om zuur milieu te kunnen
creëren en af te schermen van andere delen van GI-tractus
 Buikvlies
 Vlies achteraan buikwand en darmen omgeeft
 Flexibele bindweefselzak rond darmen → geen rigide fixering van
darmen maar flexibiliteit wat lokale vormveranderingen door
motiliteit mogelijk maakt
 Geen fixatie van darmen, maar wel ‘ophanging’ zodat ze elkaar niet
zouden kunnen verstrengelen door losse ligging
 Histologie van buizensysteem
 Tunica mucosa: gekenmerkt door epitheel aan luminale zijde en
uiteindes klieren
 Tela submucosa: bindweefsel en bloedvaten
 Tunica muscularis: binnenste circulaire en buitenste longitudinale
laag
 Tunica serosa: buitenste bindweefsellaag met uitstulping waarlangs
bloedvoorziening komt


Functies van GI-stelsel
Motiliteit
 Helpt met digestie en absorptieprocessen via peristalsis en
segmentatieprocessen
Secretie
 Helpt met digestie en absorptieprocessen
 Verschillende klieren die stoffen in lumen secreteren vooral om digestie te
bevorden
 Secreties: erg locatiegebonden (bv. zuur milieu in maag, gal door lever, …)
 Vooral waterige oplossingen met elektrolyten, enzymen en mucus
Digestie
 Enzymatische afbraak van verschillende basisbestanddelen van voeding in
meer absorbeerbare kleinere stoffen
Absorptie
 Opname van nuttige elementen uit voeding

1/25

,2e Ba BMW Fysiologie van de orgaanstelsels Merel De Ridder


 80% in duodenum en proximaal jejunum
 Transport via vena porta naar lever om daarna in bloedbaan terecht te
komen
Immunologie (zie cursus immunologie)


Motiliteit
Mechanisme:
 Contractie gladde spieren heeft 2 effecten: peristalsis en churning
 Peristalsis:
 Voortstuwende bewegingen
 Lokaal gecoördineerd proces: upstream/proximaal van voedselbolus
contractie van circulaire spieren en downstream/distaal receptieve
relaxatie
 Geen continu proces, heeft ook te maken met interdigestieve fasen:
optimaal na voedselopname + aanpassing afhankelijk van specifieke
voeding
 Churning:
 Segmentatie: knedende mengbeweging voor mechanische digestie
→ breekt voedselbolus af in kleinere stukjes
 Kan forward en backward (2 richtingen), terwijl globale beweging
anterograad is (van proximaal naar distaal)

Regulatie
Regulatie geldig voor motiliteit en secretie
 Gereguleerd door lokaal zeer specifiek ENS-bezenuwing: 10 8 neuronen +
ganglia
 Submucosale plexus = plexus van Meissner
 gelegen tussen circulaire spierlaag en submucosa
 7000 neuronen/cm²
 Regulatie secreties
 Myenterische plexus = plexus van Auerbach
 Gelegen tussen circulaire en longitudinale spierlaag
 10000 neuronen/cm²
 Regulatie peristaltiek
 Vooral om digestie te bevorderen

Mechanisme
ENS in gang gezet door triggers:
 Aanwezigheid bepaalde voedselsubstanties met
chemische kenmerken
 Mechanische veranderingen
Activatiepathways via sensorische neuronen:
 Activeren ENS
 Koppelen ook terug naar CNS: feedback naar
ruggenmerg en hersenstam
Verschillende connecties:
 PS – myenterische plexus: pre-ganglionaire
neuronen met lange axonen en post-ganglionaire

2/25

, 2e Ba BMW Fysiologie van de orgaanstelsels Merel De Ridder


neuronen in myenterische plexus → effectoren op darmwand + in
spierlagen
 Ganglia PS zenuwstelsel zijn integraal deel van ENS
 OS – myenterische plexus: ganglia verder van eindorganen gelegen
van waaruit post-ganglionair axon vertrekt dat als effectororgaan
maag-darm tractus heeft of verder koppelingen zoekt in het ENS
Reflexen via minibrain:
 Lokaal reflexmatig reageren: interne reflexbogen zonder tussenkomst CNS
of ruggenmerg voor homeostase
 Belangrijk om acuut te kunnen reageren op bepaalde situaties op lokaal
niveau
 Bv. bij aanwezigheid toxine (voedselvergiftiging) → chemoreceptoren
sensen dit waardoor ENS zonder hogere orde kan reageren met toename
secretie en peristaltiek (diarree)

Intrinsieke regulatie
Belangrijkst – lokale reflexbogen
 Hormonaal: paracrien of immuun
 Lokale aanwezigheid van histamine, cytokines, prostaglandines
 Kunnen chemoreceptoren binden of afgeven worden en
autostimulatie en lokale stimulatie kunnen doen
 Neuronaal: ENS (myenterische en submucosale plexus)
 Bv. peristalsis: lokale distentie → upstream contractie en
downstream relaxatie
 Via ACh, NO en VIP (vasoactief intestinaal peptide)

Extrinsieke regulatie
Supraregulatie/hogere reflexen
 Effectoren via ENS
 OS inhibeert, PS stimuleert d.m.v. ACh (postganglionaire vezels zijn deel
van ENS)

Interacties tussen systemen
 PS krijgt input van darminhoud via chemo en mechanoreceptoren in de
wand
 Mechano- en chemoreceptoren kunnen niet alleen naar ENS
feedback geven, maar ook naar grensketen, ruggenmerg en
hersenstam
 Hypothalamus zal echter extra verbinding nodig hebben met
hersenstam, geen rechtstreekse verbinding met receptoren van
darm
 PS met n. vagus (X) + spinale sacrale kernen voor colon maakt connecties
met ENS
 ENS maakt connecties met gladde spieren, secretoire cellen, endocriene
cellen en bloedvoorziening
 OS: grensketen met sympatische ganglia bevindt zich niet in ENS → lange
postganglionaire axonen die connecteren met ENS en met
bloedvoorziening van darm


3/25