Samenvatting Organisatiekunde
Een Praktijkgerichte Benadering
Complete Boeksamenvatting – Alle Hoofdstukken
Versie: 2026
Boek: Organisatiekunde
Auteur: Nick van Dam & Jos Marcus
ISBN: 9789001895648
Geschikt voor: HBO Bedrijfskunde, Management, HRM, Commerciële
Economie, Faciliteitsmanagement
� Heeft deze samenvatting je geholpen bij je tentamen? Laat dan een
review achter op Stuvia! Je feedback helpt andere studenten.
Inhoudsopgave
1. Inleiding Organisatiekunde
2. Managementtheorieën
3. Organisatiestructuur
4. Organisatiecultuur
5. Strategisch Management
6. Human Resource Management (HRM)
7. Leiderschap
8. Motivatie
9. Besluitvorming
10. Verandermanagement
11. Kwaliteitsmanagement
12. Projectmanagement
Hoofdstuk 1: Inleiding Organisatiekunde
1.1 Wat is een Organisatie?
Een organisatie is een samenwerkingsverband van mensen die samen een
bepaald doel nastreven, met een bepaalde structuur en met gebruik van
middelen.
Kenmerken van een organisatie: - Doelgerichtheid – Er wordt gewerkt
naar een gemeenschappelijk doel - Samenwerking – Mensen werken samen om
het doel te bereiken - Arbeidsverdeling – Taken worden verdeeld over de leden
1
,- Coördinatie – Werkzaamheden worden op elkaar afgestemd - Continuïteit
– Gericht op voortbestaan
1.2 Soorten Organisaties
Type Doel Voorbeeld
Profit Winst maken BV, NV, eenmanszaak
Non-profit Maatschappelijk Stichting, vereniging, overheid
doel
Overheidsorganisatie
Publieke Gemeente, ministerie
dienstverlening
NGO Maatschappelijk Rode Kruis, Greenpeace
belang
1.3 Managementniveaus
Niveau Wie Focus
Strategisch (top) Directie, raad van Lange termijn, visie,
bestuur beleid
Tactisch (midden) Afdelingsmanagers Vertaling strategie naar
afdelingen
Operationeel (basis) Teamleiders, Dagelijkse uitvoering,
supervisors aansturing
1.4 Managementfuncties (POLC)
Functie Omschrijving
Planning Doelen stellen en middelen bepalen
Organiseren Structuur opzetten, taken verdelen,
middelen toewijzen
Leidinggeven Motiveren, communiceren, sturen van
medewerkers
Controleren Resultaten meten, bijsturen waar nodig
� Examentip: POLC (Planning, Organising, Leading, Controlling)
zijn de vier kernfuncties van management. Ken ze!
2
, Hoofdstuk 2: Managementtheorieën
2.1 Klassieke Benadering
Frederick Taylor – Scientific Management (±1910) - Wetenschappelijke
analyse van werkprocessen - “One best way” – Er is één beste manier om een
taak uit te voeren - Standaardisatie van werk - Prestatiebeloning (stukloon) -
Scheiding denken en doen (management denkt, werknemer voert uit)
Henri Fayol – Managementprincipes (±1920) - 14 managementprincipes
(arbeidsverdeling, eenheid van bevel, hiërarchie, etc.) - Eenheid van bevel –
Elke werknemer heeft slechts één chef - Eenheid van leiding – Eén plan, één
leider per activiteit - Centrale vs. decentrale organisatie
Max Weber – Bureaucratie (±1920) - Regels en procedures als ba-
sis voor organiseren - Hiërarchische structuur - Formele gezagsverhoudingen -
Functionele specialisatie - Onpersoonlijk: regels gelden voor iedereen gelijk
2.2 Human Relations Benadering
Elton Mayo – Hawthorne-experimenten (±1930) - Ontdekte dat sociale
factoren en aandacht voor medewerkers de productiviteit beïnvloeden - Het
Hawthorne-effect: mensen presteren beter als er aandacht aan hen wordt
besteed - Basis voor de human relations benadering
Abraham Maslow – Behoeftehiërarchie (±1940) - 5 niveaus van be-
hoeften (zie Motivatie, H8) - Lagere behoeften moeten eerst vervuld zijn
Douglas McGregor – Theorie X en Y (±1960)
Theorie X Theorie Y
Mensen zijn lui, moeten gedwongen Mensen zijn intrinsiek gemotiveerd
worden
Strikte controle nodig Autonomie en vertrouwen
Vermijden verantwoordelijkheid Zoeken verantwoordelijkheid
Autoritair leiderschap Participatief leiderschap
2.3 Systeembenadering
• Een organisatie is een open systeem dat interacteert met de omgeving
• Input → Throughput (transformatie) → Output → Feedback
• Onderlinge samenhang tussen afdelingen
• Contingentietheorie: Er is niet ÉÉN beste manier; het hangt af van de
situatie
2.4 Moderne Benaderingen
3
Een Praktijkgerichte Benadering
Complete Boeksamenvatting – Alle Hoofdstukken
Versie: 2026
Boek: Organisatiekunde
Auteur: Nick van Dam & Jos Marcus
ISBN: 9789001895648
Geschikt voor: HBO Bedrijfskunde, Management, HRM, Commerciële
Economie, Faciliteitsmanagement
� Heeft deze samenvatting je geholpen bij je tentamen? Laat dan een
review achter op Stuvia! Je feedback helpt andere studenten.
Inhoudsopgave
1. Inleiding Organisatiekunde
2. Managementtheorieën
3. Organisatiestructuur
4. Organisatiecultuur
5. Strategisch Management
6. Human Resource Management (HRM)
7. Leiderschap
8. Motivatie
9. Besluitvorming
10. Verandermanagement
11. Kwaliteitsmanagement
12. Projectmanagement
Hoofdstuk 1: Inleiding Organisatiekunde
1.1 Wat is een Organisatie?
Een organisatie is een samenwerkingsverband van mensen die samen een
bepaald doel nastreven, met een bepaalde structuur en met gebruik van
middelen.
Kenmerken van een organisatie: - Doelgerichtheid – Er wordt gewerkt
naar een gemeenschappelijk doel - Samenwerking – Mensen werken samen om
het doel te bereiken - Arbeidsverdeling – Taken worden verdeeld over de leden
1
,- Coördinatie – Werkzaamheden worden op elkaar afgestemd - Continuïteit
– Gericht op voortbestaan
1.2 Soorten Organisaties
Type Doel Voorbeeld
Profit Winst maken BV, NV, eenmanszaak
Non-profit Maatschappelijk Stichting, vereniging, overheid
doel
Overheidsorganisatie
Publieke Gemeente, ministerie
dienstverlening
NGO Maatschappelijk Rode Kruis, Greenpeace
belang
1.3 Managementniveaus
Niveau Wie Focus
Strategisch (top) Directie, raad van Lange termijn, visie,
bestuur beleid
Tactisch (midden) Afdelingsmanagers Vertaling strategie naar
afdelingen
Operationeel (basis) Teamleiders, Dagelijkse uitvoering,
supervisors aansturing
1.4 Managementfuncties (POLC)
Functie Omschrijving
Planning Doelen stellen en middelen bepalen
Organiseren Structuur opzetten, taken verdelen,
middelen toewijzen
Leidinggeven Motiveren, communiceren, sturen van
medewerkers
Controleren Resultaten meten, bijsturen waar nodig
� Examentip: POLC (Planning, Organising, Leading, Controlling)
zijn de vier kernfuncties van management. Ken ze!
2
, Hoofdstuk 2: Managementtheorieën
2.1 Klassieke Benadering
Frederick Taylor – Scientific Management (±1910) - Wetenschappelijke
analyse van werkprocessen - “One best way” – Er is één beste manier om een
taak uit te voeren - Standaardisatie van werk - Prestatiebeloning (stukloon) -
Scheiding denken en doen (management denkt, werknemer voert uit)
Henri Fayol – Managementprincipes (±1920) - 14 managementprincipes
(arbeidsverdeling, eenheid van bevel, hiërarchie, etc.) - Eenheid van bevel –
Elke werknemer heeft slechts één chef - Eenheid van leiding – Eén plan, één
leider per activiteit - Centrale vs. decentrale organisatie
Max Weber – Bureaucratie (±1920) - Regels en procedures als ba-
sis voor organiseren - Hiërarchische structuur - Formele gezagsverhoudingen -
Functionele specialisatie - Onpersoonlijk: regels gelden voor iedereen gelijk
2.2 Human Relations Benadering
Elton Mayo – Hawthorne-experimenten (±1930) - Ontdekte dat sociale
factoren en aandacht voor medewerkers de productiviteit beïnvloeden - Het
Hawthorne-effect: mensen presteren beter als er aandacht aan hen wordt
besteed - Basis voor de human relations benadering
Abraham Maslow – Behoeftehiërarchie (±1940) - 5 niveaus van be-
hoeften (zie Motivatie, H8) - Lagere behoeften moeten eerst vervuld zijn
Douglas McGregor – Theorie X en Y (±1960)
Theorie X Theorie Y
Mensen zijn lui, moeten gedwongen Mensen zijn intrinsiek gemotiveerd
worden
Strikte controle nodig Autonomie en vertrouwen
Vermijden verantwoordelijkheid Zoeken verantwoordelijkheid
Autoritair leiderschap Participatief leiderschap
2.3 Systeembenadering
• Een organisatie is een open systeem dat interacteert met de omgeving
• Input → Throughput (transformatie) → Output → Feedback
• Onderlinge samenhang tussen afdelingen
• Contingentietheorie: Er is niet ÉÉN beste manier; het hangt af van de
situatie
2.4 Moderne Benaderingen
3
