HC Vennootschaps- en rechtspersonenrecht
Week 1: contractuele vennootschappen (of: Personenvennootschappen)
Kenmerken
Bijzondere overeenkomst
• Boek 7A BW, titel 9 (art. 7A:1655 BW e.v.)
• WvK, eerste boek, derde title (art. 15 e.v. WvK)
Personenvennootschappen hebben geen vormvoorschriften
• Materiele kenmerken geven de doorslag
• Contractuele vennootschap kan dus ook onbewust ontstaan
• Art. 22 WvK heeft uitsluitend bewijsrechtelijke functie
• Contractuele samenwerking
In beginsel hoogstpersoonlijk (intuiti personae)
- Toe- of uittreden = in beginsel ontbinding van de overeenkomst
- Hiervan kan worden afgeweken (voortzettingsbedingen)
- Art. 7A:1688 BW: evt vatbaar voor overgang onder algemene titel
- HR – kan ook overdraagbaar worden gemaakt
Min of meer duurzaam
- Duurovereenkomst: niet voor een enkele transactie
Op voet van gelijkheid
- Gezagsverhouding moet ontbreken
• Inbreng (7A:1662 BW)
Arbeid/Goodwill
Goederen
- Goed wordt aan vennoten overgedragen waardeverandering/risico is voor vennootschap
Economische eigendom van goederen
- Genot van goed wordt ingebracht Inbrenger blijft rechthebbende)
Zuiver genot van goederen
- Genot van goed wordt ingebracht
- Goed blijft voor rekening/risico van inbrenger
Economische eigendom vs zuiver genot
Stel:
- Waarde goed bij inbreng = 1000
- Waarde bij ontbinding = 1500
Inbreng (economische) eigendom
- 500 waardestijging is winst, te verdelen onder de andere vennoten (verlies zou door alle vennoten
moeten worden gedragen)
Inbreng zuiver genot
- 500 waardestijging is voor inbrengende vennoot (verlies zou ook voor zijn rekening zijn)
• Gericht op materieel voordeel
Ruim opvatten: ook besparen van kosten
• Recht op aandeel in de winst
- Art. 7A:1672 BW: verbod op societas leonine
- Voorbeeld ontbreken recht op winst: als andere ‘vennoot’ beslist of aandeel in de winst wordt
toegerekend.
1
,HC Vennootschaps- en rechtspersonenrecht
Soorten personenvennootschappen
Soorten:
- Maatschap
- Vennootschap onder firma
- Commanditaire vennootschap
Maatschap art. 7A:1655 e.v. BW
• Maatschap = grondvorm (eis)
• Stille maatschap
- Uitoefening van een beroep/bedrijf
- Niet onder gemeenschappelijke naam
• Openbare maatschap
- Uitoefening van een vrij beroep
- Onder een gemeenschappelijke naam
Vennootschap onder firma art. 16 WvK
Kenmerken:
- Maatschap +
- Bedrijf +
- Gemeenschappelijke naam
Regeling van de maatschap (m.u.v. externe verhouding) + art. 15 e.v. WvK
Commanditaire vennootschap art. 19 WvK
Kenmerken
- Vof +
- Naast beherende vennoten een of meer commanditaire vennoten
Maatschap
Stil bedrijf of beroep = maatschap
Openbaar Beroep = maatschap
Bedrijf VOF of CV
Het vermogen van personenvennootschappen
Geen rechtspersoonlijkheid
- Vennoten zijn de drager van de rechten en verplichtingen van de vennootschap
- Vennoten dragen persoonlijk de verliezer van de vennootschap
- Vennoten zijn aansprakelijk voor de schulden van de vennootschap
- Het vermogen van de vennootschap behoort toe aan de vennoten.
Vennootschapsvermogen
- Vermogen in economische zin =
o Alles wat ter beschikking staat van de vennootschap, dus ook wat obligatoir is ingebracht
- Vermogen in juridische zin =
o Wat goederenrechtelijk gemeenschappelijk is omvat alleen de vermogensbestanddelen die
goederenrechtelijk aan de vennoten gezamenlijk toebehoren.
‘Gebonden’ vermogen
- Een vennoot kan:
1. Niet over zijn aandeel in de goederenrechtelijke gemeenschap beschikken, en
2. Niet over zijn aandeel in een afzonderlijk goed, althans niet zonder de instemming van alle
vennoten.
2
, HC Vennootschaps- en rechtspersonenrecht
‘Afgescheiden’ vermogen
Arrest Boeschoten/Besier
- VOF heeft vermogen dat is afgescheiden van het overige vermogen van de vennoten
- Vennootschapsvermogen strekt primair tot verhaal voor de crediteuren van de VOF
- Geldt ook voor CV met twee of meer beherend vennoten art. 19 WvK
- Doorbreekt het beginsel van de paritas creditorum
- NB: heeft gevolgen voor verrekening art. 6:127 BW
Arrest Hovuman/Spreeuwenberg
- Ook de commanditaire vennootschap met één beherend vennoot heeft een afgescheiden
vermogen
Arrest Biek Holdings
- Ook de maatschap heeft een afgescheiden vermogen
- Discussie: ook de ‘stille’ maatschap?
Interne verhouding bij personenvennootschappen
Onderscheid: beheren en beschikken
Beheren = handelingen die tot de normale uitoefening van het beroep of bedrijf vallen.
Hoofdregel:
- Beheers handelingen: elke vennoten is bevoegd art. 7A:1674/1676 BW
- Beschikkingshandelingen: vennoten zijn slechts gezamenlijk bevoegd
- Dit is allemaal regelend recht
Betekenis
Is er intern bevoegdheid tot handelen:
- Dan komt de handeling voor rekening van de maatschap/VOF/CV
- Dus draagt bij aan de baten of de lasten
NB: dit zegt nog niets over externe aansprakelijkheid
(de vraag of de wederpartij ook de nadere maten/vennoten kan aanspreken tot nakoming)
Winst en verlies
Elke vennoot heeft recht op een aandeel in de winst art. 7A:1670 e.v.
- Hoofdregel: naar rato van ieders inbreng
- Arbeid: laagste inbreng kapitaal
- Regelend recht maar geheel uitsluiten kan niet art. 7A:1672 lid 1 BW
Elke vennoot draagt bij in een verlies
- Hoofdregel: naar rato van inbreng art. 7A:1670 BW
- Regelend recht art. 7A:1672 lid 2 BW
Draagplicht – gebondenheid – verhaal
Draagplicht: voor rekening van wie (welk(e) vermogen (s)) komt de schuld uiteindelijk?
Gebondenheid: welke personen kunnen tot nakoming worden aangesproken?
Verhaal: op welke vermogens kan de crediteur zich verhalen?
Externe verhoudingen bij personenvennootschappen
3
Week 1: contractuele vennootschappen (of: Personenvennootschappen)
Kenmerken
Bijzondere overeenkomst
• Boek 7A BW, titel 9 (art. 7A:1655 BW e.v.)
• WvK, eerste boek, derde title (art. 15 e.v. WvK)
Personenvennootschappen hebben geen vormvoorschriften
• Materiele kenmerken geven de doorslag
• Contractuele vennootschap kan dus ook onbewust ontstaan
• Art. 22 WvK heeft uitsluitend bewijsrechtelijke functie
• Contractuele samenwerking
In beginsel hoogstpersoonlijk (intuiti personae)
- Toe- of uittreden = in beginsel ontbinding van de overeenkomst
- Hiervan kan worden afgeweken (voortzettingsbedingen)
- Art. 7A:1688 BW: evt vatbaar voor overgang onder algemene titel
- HR – kan ook overdraagbaar worden gemaakt
Min of meer duurzaam
- Duurovereenkomst: niet voor een enkele transactie
Op voet van gelijkheid
- Gezagsverhouding moet ontbreken
• Inbreng (7A:1662 BW)
Arbeid/Goodwill
Goederen
- Goed wordt aan vennoten overgedragen waardeverandering/risico is voor vennootschap
Economische eigendom van goederen
- Genot van goed wordt ingebracht Inbrenger blijft rechthebbende)
Zuiver genot van goederen
- Genot van goed wordt ingebracht
- Goed blijft voor rekening/risico van inbrenger
Economische eigendom vs zuiver genot
Stel:
- Waarde goed bij inbreng = 1000
- Waarde bij ontbinding = 1500
Inbreng (economische) eigendom
- 500 waardestijging is winst, te verdelen onder de andere vennoten (verlies zou door alle vennoten
moeten worden gedragen)
Inbreng zuiver genot
- 500 waardestijging is voor inbrengende vennoot (verlies zou ook voor zijn rekening zijn)
• Gericht op materieel voordeel
Ruim opvatten: ook besparen van kosten
• Recht op aandeel in de winst
- Art. 7A:1672 BW: verbod op societas leonine
- Voorbeeld ontbreken recht op winst: als andere ‘vennoot’ beslist of aandeel in de winst wordt
toegerekend.
1
,HC Vennootschaps- en rechtspersonenrecht
Soorten personenvennootschappen
Soorten:
- Maatschap
- Vennootschap onder firma
- Commanditaire vennootschap
Maatschap art. 7A:1655 e.v. BW
• Maatschap = grondvorm (eis)
• Stille maatschap
- Uitoefening van een beroep/bedrijf
- Niet onder gemeenschappelijke naam
• Openbare maatschap
- Uitoefening van een vrij beroep
- Onder een gemeenschappelijke naam
Vennootschap onder firma art. 16 WvK
Kenmerken:
- Maatschap +
- Bedrijf +
- Gemeenschappelijke naam
Regeling van de maatschap (m.u.v. externe verhouding) + art. 15 e.v. WvK
Commanditaire vennootschap art. 19 WvK
Kenmerken
- Vof +
- Naast beherende vennoten een of meer commanditaire vennoten
Maatschap
Stil bedrijf of beroep = maatschap
Openbaar Beroep = maatschap
Bedrijf VOF of CV
Het vermogen van personenvennootschappen
Geen rechtspersoonlijkheid
- Vennoten zijn de drager van de rechten en verplichtingen van de vennootschap
- Vennoten dragen persoonlijk de verliezer van de vennootschap
- Vennoten zijn aansprakelijk voor de schulden van de vennootschap
- Het vermogen van de vennootschap behoort toe aan de vennoten.
Vennootschapsvermogen
- Vermogen in economische zin =
o Alles wat ter beschikking staat van de vennootschap, dus ook wat obligatoir is ingebracht
- Vermogen in juridische zin =
o Wat goederenrechtelijk gemeenschappelijk is omvat alleen de vermogensbestanddelen die
goederenrechtelijk aan de vennoten gezamenlijk toebehoren.
‘Gebonden’ vermogen
- Een vennoot kan:
1. Niet over zijn aandeel in de goederenrechtelijke gemeenschap beschikken, en
2. Niet over zijn aandeel in een afzonderlijk goed, althans niet zonder de instemming van alle
vennoten.
2
, HC Vennootschaps- en rechtspersonenrecht
‘Afgescheiden’ vermogen
Arrest Boeschoten/Besier
- VOF heeft vermogen dat is afgescheiden van het overige vermogen van de vennoten
- Vennootschapsvermogen strekt primair tot verhaal voor de crediteuren van de VOF
- Geldt ook voor CV met twee of meer beherend vennoten art. 19 WvK
- Doorbreekt het beginsel van de paritas creditorum
- NB: heeft gevolgen voor verrekening art. 6:127 BW
Arrest Hovuman/Spreeuwenberg
- Ook de commanditaire vennootschap met één beherend vennoot heeft een afgescheiden
vermogen
Arrest Biek Holdings
- Ook de maatschap heeft een afgescheiden vermogen
- Discussie: ook de ‘stille’ maatschap?
Interne verhouding bij personenvennootschappen
Onderscheid: beheren en beschikken
Beheren = handelingen die tot de normale uitoefening van het beroep of bedrijf vallen.
Hoofdregel:
- Beheers handelingen: elke vennoten is bevoegd art. 7A:1674/1676 BW
- Beschikkingshandelingen: vennoten zijn slechts gezamenlijk bevoegd
- Dit is allemaal regelend recht
Betekenis
Is er intern bevoegdheid tot handelen:
- Dan komt de handeling voor rekening van de maatschap/VOF/CV
- Dus draagt bij aan de baten of de lasten
NB: dit zegt nog niets over externe aansprakelijkheid
(de vraag of de wederpartij ook de nadere maten/vennoten kan aanspreken tot nakoming)
Winst en verlies
Elke vennoot heeft recht op een aandeel in de winst art. 7A:1670 e.v.
- Hoofdregel: naar rato van ieders inbreng
- Arbeid: laagste inbreng kapitaal
- Regelend recht maar geheel uitsluiten kan niet art. 7A:1672 lid 1 BW
Elke vennoot draagt bij in een verlies
- Hoofdregel: naar rato van inbreng art. 7A:1670 BW
- Regelend recht art. 7A:1672 lid 2 BW
Draagplicht – gebondenheid – verhaal
Draagplicht: voor rekening van wie (welk(e) vermogen (s)) komt de schuld uiteindelijk?
Gebondenheid: welke personen kunnen tot nakoming worden aangesproken?
Verhaal: op welke vermogens kan de crediteur zich verhalen?
Externe verhoudingen bij personenvennootschappen
3
