Golev. Hoofdstukken 5, 7, 12, 15.
Hoofdstuk 5:
Bronnen: verhalen, liederen, gedichten, gebeden die een plaats hebben gekregen in de
levensbeschouwelijke tradities. Maar ook prentenboeken en filmpjes.
Kinderen kunnen aan bronnen en verhalen zelf een betekenis geven. Bronnen hebben een eigen
kracht en dynamiek die kinderen uitdagen in hun levensbeschouwelijke ontwikkeling.
5.2 al het leren begint met vragen.
nadenken over de zin van het leven. Daarmee betreed je de wereld van levensbeschouwing. Je staat
stil bij belangrijke vragen . je kijkt met andere ogen om je heen. Kinderen denken veel na over
gebeurtenissen die er toe doen. als je leert vragen te stellen over de wereld om je heen, maar ook
over uitingen van een traditie dan ontwikkel je een levensbeschouwelijke blik op de werkelijkheid.
wanneer een kind een vraag stelt over waarom sommige mensen een maand niet eten, is het de
bedoeling dat de docent niet direct antwoord. Kinderen moeten eerst zelf nadenken. Ze moeten
uitgedaagd worden om zinvolle antwoorden te vinden.
tradities: verzamelingen verhalen, rituelen en beelden waarin mensen hun ervaringen en reacties op
levensvragen hebben weergegeven.
5.3 de attitude van de leerkracht.
de leerkracht moet ruimte scheppen voor vragen van kinderen en hij moet creatief omgaan met
levensbeschouwelijke tradities. Erover praten met leerlingen is belangrijk. Hoe zorg je ervoor dat
kinderen meedenken?
kinderen moeten de vrijheid hebben om een persoonlijke levensbeschouwing te ontwikkelen waarin
waardevolle overtuigingen en waarden worden geaccepteerd of niet.
drogmatische en moralistische benaderingen zijn strijdig omdat inzichten er ervaringen gezien
worden als geschenk en gave en ze zijn tegenstrijdig met de basisregels voor het betekenisvol leren.
5.4 kinderen en tradities.
je maakt nooit op een objectieve manier kennis met een traditie doordat dit altijd wordt beïnvloed
door je omgeving. Oog om oog en tand om tand betekend dat er mensen nodig zijn die meer lef
hebben. Lef komt van lev wat hart betekend. je moet als kind het onbekende aangaan en je moet
vertrouwen op wat er niet is. Dat is een zaak van durf. Je hebt lef nodig om je dromen waar te
maken. Kinderen komen in eerste instantie in aanraking met levensbeschouwing via hun zintuigen en
gevoel. Het is een zaak van hart en ziel. Wanneer kinderen nieuwsgierig worden stellen ze vragen en
dan komt de levensbeschouwelijke ontwikkeling vanzelf.
5.5 ontwikkeling en vertrouwen.
vertrouwen speelt ook een rol. Wanneer er geen vertrouwen is wordt er niet geleerd. Het heeft te
maken met trouw zijn. trouw aan een traditie of aan een familielid. Vertrouwen en leven=leren leven
met hart en ziel
5.6 tradities bewaren en vernieuwen.
tradities zijn inzichten en waarden uit het verleden die worden doorgegeven voor de toekomst.
(overlevering). Bewaren wat kostbaar is en vernieuwen wat daarom vraagt. Een traditie is net een
eiland. Aan de ene kant groeit het en aan de andere kant brokkelt het af. Het verandert de hele tijd
,het is een dynamisch begrip. Een waardevolle bron kan werken als eye-opener. Met behulp van de
verhalen over Mozes komen kinderen in aanraking met cultuurbepalende waarden zoals die in
exodus.
5.6.1 een traditioneel verhaal in een nieuw jasje.
een oud verhaal kan nieuw leven blazen in het nu. Kinderen kunnen zich door een verhaal
verplaatsen in de hoofdpersoon en in de omgeving. Als leerkracht zal je het verhaal aan moeten
passen op het niveau van je groep, dat het leeft en je moet gevoel krijgen voor en de betekenis van
verhalen.
5.6.2 Waarden en waarheden.
een verhaal heeft verschillende lagen. Het verteld gebeurtenissen op een manier waardoor zichtbaar
wordt wat er op het spel staat en welke keuzen mensen maken. Door kinderen zelf te laten
uitleggen wat dit verhaal verteld komen ze achter de verschillende lagen. De leerkracht moet een
sterk ontwikkeld waardebesef hebben en kennis van het gegeven dat iedere traditie bepaalde
waarden en waarheden meedraagt.
5.7 als kinderen door dialoog op een verhaal komen.
door een eigen levensverhaal te creëren kunnen kinderen hun weerbaarheid vergroten. Verhalen
helpen hierbij.
5.8 drievoudige dialogen
-dialoog met zichzelf: een traditie leren kennen en in verband brengen met eigen ervaringen.
-dialoog met anderen: relaties met anderen en de wereld om zich heen ontwikkelen.
-dialoog met bronnen: denken en spreken in beelden, symboliek, begrijpen en meerduidige
betekenis geven.
kinderen leren zichzelf en anderen te verrijken. Het kind leert zich in anderen te verplaatsen en naar
de mening van anderen te luisteren.
als leerkracht moet je zelf helder en creatief met een verhaal omgaan. Scherpzinnigheid,
invoelingsvermogen, humor en fantasie.
Hoofdstuk 7
symbool: iets wat verwijst naar iets anders. Een symbool verwijst van een buitenkant naar iets wat
van binnen zit. Voor een persoon, voor iets dat wereldwijd is, voor iets waar je veel aan hecht.
Symbolen drukken iets uit waar je zelf geen woorden voor heb.
7.2 een reis door de archipel der symbolen.
via de zee naar verschillende eilanden om erachter te komen welke manieren van symboliseren er
zijn, en hoe je kinderen vertrouwd kunt maken met deze manier van denken. je verkent de wereld
door te verkennen, te varen, te zoeken, door bruggen te bouwen en wegen te behandelen.
7.3 zee van hart en zin.
de zee staat symbool voor het dagelijks leven. In elke cultuur is die anders door onder andere
verschillende waarden en normen. Als leerkracht moet je vanuit je eigen ziel en passie werken om
kinderen te raken.
, 7.4 eiland van vertrek.
er is hier nog geen sprake van symboliseren. De taal ontwikkelt zich. De symboliek is eenduidig.
Plaatjes en tekens krijgen een naam. Boek is boek. Etc. Dit is de basis voor het grip krijgen op de
wereld. Kinderen zijn gevoelig voor rijm en klank. Gevoel voor taal is de eerste etappe. (klap eens in
je handjes).
7.5 eiland van de woordenschat.
woorden krijgen betekenis. Je maakt kennis met nieuwe woorden, nieuwe kinderen en nieuwe
gewoonten. Mensen weten wat je bedoeld. Je kunt communiceren. Fantasie en intuïtie groeit.
Kinderen kunnen gevoelens van anderen aanvoelen. Expressie. (schipper mag ik overvaren).
7.6 zandbank.
je kunt eenvoudige symbolen herkennen. De M van Macdonald en het teken van Nike. Het gaat om
hebben in plaats van zijn, materie in plaats van betekenis, plat ipv meerdimensionaal en eenduidig
ipv meerstemmig. (witte zwanen, zwarte zwanen. Wie gaat er mee naar Engeland varen?)
7.7 eiland van je lichaam.
diverse lichaamsdelen hebben in religies verschillende symbolische betekenissen. Ze zijn in
spreekwoorden en uitdrukkingen terechtgekomen om ervaringen en gevoelens te vertolken. De
betekenis grijpt terug op de oude wijsheden die de mens als eenheid zagen. Wanneer je de
metaforische waarde ziet van de lichaamsdelen kun je ook zoeken naar herkenning bij een ander.
Een mens is een sociaal wezen als hij zich herkent in de ogen van een ander. Ook het zijn van
vegetariër, mediteren of bidden zijn symbolen. (door het gebruik van metaforen kun je kinderen
leren dat iets meerdere betekenissen heeft, vanaf 10 jaar. heb het met kinderen over het wassen
voor het gebed etc. ). Niets komt in het hart wat niet in de zinnen is geweest.
7.8 eiland van belangrijke personen.
de mensen om je heen. Behandel de kinderen met respect. Creëer een band en zorg dat ze gehoord
worden. luister naar ze. Via de mensen om zich heen ontdekt een kind verschillende leefsituaties. Ze
leren meevoelen en inleven.
7.9 schiereiland van de grote namen.
grote namen zoals ghandi koppelen we aan belangrijke waarden omdat hun zo leefden. Mensen van
toen leggen door hun verhalen een verbinding naar de mensen nu. Schrijven en vertellen zet alles
voort. (noem mij bij mijn naam).
7.10 eiland van de universele symbolen.
in vele religies zijn er symbolen die in elke religie teug komen. Zo is er het huis. De veilige plek. Ook
het hart, de woestijn en het licht zijn zulke symbolen. Sprookjes zijn de leidraad. Zij werden wie ze
wilden zijn, dankzij hun krachten. De sleutel tot succes kan soms een goede eigenschap zijn of een
taltent.
Pas op de plaats.
symbolen hebben een betekenis, een context en een benaderingswijze. Ze hebben ook een functie.
- evocerende functie: ervaringen oproepen , actualiseren, inventariseren door fantasie en
verbeelding.
- oriënterende functie: symbolen confronteren met zin of een zin geheel.
Hoofdstuk 5:
Bronnen: verhalen, liederen, gedichten, gebeden die een plaats hebben gekregen in de
levensbeschouwelijke tradities. Maar ook prentenboeken en filmpjes.
Kinderen kunnen aan bronnen en verhalen zelf een betekenis geven. Bronnen hebben een eigen
kracht en dynamiek die kinderen uitdagen in hun levensbeschouwelijke ontwikkeling.
5.2 al het leren begint met vragen.
nadenken over de zin van het leven. Daarmee betreed je de wereld van levensbeschouwing. Je staat
stil bij belangrijke vragen . je kijkt met andere ogen om je heen. Kinderen denken veel na over
gebeurtenissen die er toe doen. als je leert vragen te stellen over de wereld om je heen, maar ook
over uitingen van een traditie dan ontwikkel je een levensbeschouwelijke blik op de werkelijkheid.
wanneer een kind een vraag stelt over waarom sommige mensen een maand niet eten, is het de
bedoeling dat de docent niet direct antwoord. Kinderen moeten eerst zelf nadenken. Ze moeten
uitgedaagd worden om zinvolle antwoorden te vinden.
tradities: verzamelingen verhalen, rituelen en beelden waarin mensen hun ervaringen en reacties op
levensvragen hebben weergegeven.
5.3 de attitude van de leerkracht.
de leerkracht moet ruimte scheppen voor vragen van kinderen en hij moet creatief omgaan met
levensbeschouwelijke tradities. Erover praten met leerlingen is belangrijk. Hoe zorg je ervoor dat
kinderen meedenken?
kinderen moeten de vrijheid hebben om een persoonlijke levensbeschouwing te ontwikkelen waarin
waardevolle overtuigingen en waarden worden geaccepteerd of niet.
drogmatische en moralistische benaderingen zijn strijdig omdat inzichten er ervaringen gezien
worden als geschenk en gave en ze zijn tegenstrijdig met de basisregels voor het betekenisvol leren.
5.4 kinderen en tradities.
je maakt nooit op een objectieve manier kennis met een traditie doordat dit altijd wordt beïnvloed
door je omgeving. Oog om oog en tand om tand betekend dat er mensen nodig zijn die meer lef
hebben. Lef komt van lev wat hart betekend. je moet als kind het onbekende aangaan en je moet
vertrouwen op wat er niet is. Dat is een zaak van durf. Je hebt lef nodig om je dromen waar te
maken. Kinderen komen in eerste instantie in aanraking met levensbeschouwing via hun zintuigen en
gevoel. Het is een zaak van hart en ziel. Wanneer kinderen nieuwsgierig worden stellen ze vragen en
dan komt de levensbeschouwelijke ontwikkeling vanzelf.
5.5 ontwikkeling en vertrouwen.
vertrouwen speelt ook een rol. Wanneer er geen vertrouwen is wordt er niet geleerd. Het heeft te
maken met trouw zijn. trouw aan een traditie of aan een familielid. Vertrouwen en leven=leren leven
met hart en ziel
5.6 tradities bewaren en vernieuwen.
tradities zijn inzichten en waarden uit het verleden die worden doorgegeven voor de toekomst.
(overlevering). Bewaren wat kostbaar is en vernieuwen wat daarom vraagt. Een traditie is net een
eiland. Aan de ene kant groeit het en aan de andere kant brokkelt het af. Het verandert de hele tijd
,het is een dynamisch begrip. Een waardevolle bron kan werken als eye-opener. Met behulp van de
verhalen over Mozes komen kinderen in aanraking met cultuurbepalende waarden zoals die in
exodus.
5.6.1 een traditioneel verhaal in een nieuw jasje.
een oud verhaal kan nieuw leven blazen in het nu. Kinderen kunnen zich door een verhaal
verplaatsen in de hoofdpersoon en in de omgeving. Als leerkracht zal je het verhaal aan moeten
passen op het niveau van je groep, dat het leeft en je moet gevoel krijgen voor en de betekenis van
verhalen.
5.6.2 Waarden en waarheden.
een verhaal heeft verschillende lagen. Het verteld gebeurtenissen op een manier waardoor zichtbaar
wordt wat er op het spel staat en welke keuzen mensen maken. Door kinderen zelf te laten
uitleggen wat dit verhaal verteld komen ze achter de verschillende lagen. De leerkracht moet een
sterk ontwikkeld waardebesef hebben en kennis van het gegeven dat iedere traditie bepaalde
waarden en waarheden meedraagt.
5.7 als kinderen door dialoog op een verhaal komen.
door een eigen levensverhaal te creëren kunnen kinderen hun weerbaarheid vergroten. Verhalen
helpen hierbij.
5.8 drievoudige dialogen
-dialoog met zichzelf: een traditie leren kennen en in verband brengen met eigen ervaringen.
-dialoog met anderen: relaties met anderen en de wereld om zich heen ontwikkelen.
-dialoog met bronnen: denken en spreken in beelden, symboliek, begrijpen en meerduidige
betekenis geven.
kinderen leren zichzelf en anderen te verrijken. Het kind leert zich in anderen te verplaatsen en naar
de mening van anderen te luisteren.
als leerkracht moet je zelf helder en creatief met een verhaal omgaan. Scherpzinnigheid,
invoelingsvermogen, humor en fantasie.
Hoofdstuk 7
symbool: iets wat verwijst naar iets anders. Een symbool verwijst van een buitenkant naar iets wat
van binnen zit. Voor een persoon, voor iets dat wereldwijd is, voor iets waar je veel aan hecht.
Symbolen drukken iets uit waar je zelf geen woorden voor heb.
7.2 een reis door de archipel der symbolen.
via de zee naar verschillende eilanden om erachter te komen welke manieren van symboliseren er
zijn, en hoe je kinderen vertrouwd kunt maken met deze manier van denken. je verkent de wereld
door te verkennen, te varen, te zoeken, door bruggen te bouwen en wegen te behandelen.
7.3 zee van hart en zin.
de zee staat symbool voor het dagelijks leven. In elke cultuur is die anders door onder andere
verschillende waarden en normen. Als leerkracht moet je vanuit je eigen ziel en passie werken om
kinderen te raken.
, 7.4 eiland van vertrek.
er is hier nog geen sprake van symboliseren. De taal ontwikkelt zich. De symboliek is eenduidig.
Plaatjes en tekens krijgen een naam. Boek is boek. Etc. Dit is de basis voor het grip krijgen op de
wereld. Kinderen zijn gevoelig voor rijm en klank. Gevoel voor taal is de eerste etappe. (klap eens in
je handjes).
7.5 eiland van de woordenschat.
woorden krijgen betekenis. Je maakt kennis met nieuwe woorden, nieuwe kinderen en nieuwe
gewoonten. Mensen weten wat je bedoeld. Je kunt communiceren. Fantasie en intuïtie groeit.
Kinderen kunnen gevoelens van anderen aanvoelen. Expressie. (schipper mag ik overvaren).
7.6 zandbank.
je kunt eenvoudige symbolen herkennen. De M van Macdonald en het teken van Nike. Het gaat om
hebben in plaats van zijn, materie in plaats van betekenis, plat ipv meerdimensionaal en eenduidig
ipv meerstemmig. (witte zwanen, zwarte zwanen. Wie gaat er mee naar Engeland varen?)
7.7 eiland van je lichaam.
diverse lichaamsdelen hebben in religies verschillende symbolische betekenissen. Ze zijn in
spreekwoorden en uitdrukkingen terechtgekomen om ervaringen en gevoelens te vertolken. De
betekenis grijpt terug op de oude wijsheden die de mens als eenheid zagen. Wanneer je de
metaforische waarde ziet van de lichaamsdelen kun je ook zoeken naar herkenning bij een ander.
Een mens is een sociaal wezen als hij zich herkent in de ogen van een ander. Ook het zijn van
vegetariër, mediteren of bidden zijn symbolen. (door het gebruik van metaforen kun je kinderen
leren dat iets meerdere betekenissen heeft, vanaf 10 jaar. heb het met kinderen over het wassen
voor het gebed etc. ). Niets komt in het hart wat niet in de zinnen is geweest.
7.8 eiland van belangrijke personen.
de mensen om je heen. Behandel de kinderen met respect. Creëer een band en zorg dat ze gehoord
worden. luister naar ze. Via de mensen om zich heen ontdekt een kind verschillende leefsituaties. Ze
leren meevoelen en inleven.
7.9 schiereiland van de grote namen.
grote namen zoals ghandi koppelen we aan belangrijke waarden omdat hun zo leefden. Mensen van
toen leggen door hun verhalen een verbinding naar de mensen nu. Schrijven en vertellen zet alles
voort. (noem mij bij mijn naam).
7.10 eiland van de universele symbolen.
in vele religies zijn er symbolen die in elke religie teug komen. Zo is er het huis. De veilige plek. Ook
het hart, de woestijn en het licht zijn zulke symbolen. Sprookjes zijn de leidraad. Zij werden wie ze
wilden zijn, dankzij hun krachten. De sleutel tot succes kan soms een goede eigenschap zijn of een
taltent.
Pas op de plaats.
symbolen hebben een betekenis, een context en een benaderingswijze. Ze hebben ook een functie.
- evocerende functie: ervaringen oproepen , actualiseren, inventariseren door fantasie en
verbeelding.
- oriënterende functie: symbolen confronteren met zin of een zin geheel.
