Samenvatting Bewustzijnsfilosofie
Deel 1
Overzicht:
College 1
Hoofdstuk 1 & 2
Filosofie als:
- Conceptueel onderzoek
• Wat is de betekenis van concepten die we gebruiken?
o De geest, bewustzijn, perceptie, aandacht, vrije wil, het zelf, …
• Sellars: Manifest (alledaags) wereldbeeld VS wetenschappelijk
wereldbeeld
Bijv. water vs. H2O
• In dit vak: in vraag stellen van de volkspsychologie
- Conceptuele verheldering
• Conceptuele analyse als startpunt: Wat bedoel je met concept X?
• Stap verder: Niet alleen “nadenken over hoe we een concept
gebruiken”
→ Het gebruik van concepten verhelderen, concepten bijstellen op
basis van wat de wetenschap ons kan vertellen!
- Geldigheidswetenschap
• Wetenschappers gebruiken fundamentele concepten, zoals
‘causaliteit’
• Oorzaak-gevolg relaties staan centraal in de wetenschap
, • Maar is dit concept wel geldig? Passen we het juist toe? Bestaat
het zelfs?
• David Hume: We vinden ‘causaliteit’ niet in realiteit, kunnen het
niet waarnemen. We schrijven het toe aan de realiteit, op basis van
vaak waargenomen correlaties.
- Perspectiefwisseling
• Open mind!
• Verschillende perspectieven verkennen.
• Verplaatsen in andere persoon.
• Verruimen van onze ideeën.
- Zoektocht naar de waarheid
• Filos – sofia: liefde voor wijsheid VS de sofisten →
overtuigingskracht
• Socrates: het gaat om de waarheid.
• We vinden de waarheid misschien niet altijd, maar we moeten er
wel naar zoeken (of toch ten minste onwaarheden ontmaskeren!)
Filosofie is NIET…
- Zomaar wat praten, over meningen, feitenvrij.
- Skepticisme. “We kunnen dat nooit echt weten.” “Er is geen
waarheid.”
- Relativisme. “Alles is relatief, afhankelijk van standpunt.” “Iedereen
heeft zijn waarheid.”
Leerdoelen:
- Je kan uitleggen wat het lichaam-geest debat inhoudt.
- Je kan uitleggen wat de initiële classificatie van mentale toestanden is.
- Je kan de positie in het lichaam-geest debat van de dualist beschrijven
en verklaren.
- Je kan argumenten voor en tegen het dualisme reproduceren en
evalueren.
, Het lichaam-geest probleem
The mind-body problem
‘Hoe past de geest in de fysieke wereld?’
Als mens ben je materiële dingen, fysieke wezens. Maar we hebben
mentale toestanden (geestelijk). Lichaam vs. geest.
Vraag 1: Wat is de bewuste geest? Geest = collectie van mentale
toestanden
3 toestanden:
- Bewuste ervaringen
Thomas Nagel: What is it like to be a bat (vleermuis)? Voorbeeld:
echolocatie. Het is een bewuste ervaring die wij niet kennen. Het gaat
dus over alle bewuste ervaringen, niet alleen die wij kennen.
Er is iets “hoe het is” om jou te zijn / de dingen te ervaren die je ervaart.
Smaak van koffie, het gevoel van angst, het zien van de kleur rood, de
pijnlijkheid van hoofdpijn, …
Qualia (enkelvoud quale): de “hoe het is”, de kwalitatieve, subjectieve
aspecten van ervaringen. Bijv. De manier waarop jij de roodheid van rood
vervaart.
- Cognitie
Mentale toestanden met intentionaliteit (‘aboutness’, gaat over iets)
Voorbeeld: Propositionele attitudes → Een bepaalde houding ten opzicht
van een propositie.
Bijv. Jan denkt dat het regent houding = denken, propositie = het regent
- Emoties
Mentale toestanden met een kwalitatief karakter + intentionaliteit
Voorbeeld: : Het voelt op een bepaalde manier om kwaad te zijn op een
slechte automobilist.
Twee sub problemen:
• Hoe passen bewuste ervaringen (qualia) in de fysieke wereld?
• Hoe passen cognitieve toestanden (intentionaliteit) in de fysieke
wereld?
, Drie naar twee subproblemen: Als je weet hoe ervaringen (qualia) &
cognities (intentionaliteit) in de fysieke wereld passen, dan weet je dat
ook voor emoties (qualia + intentionaliteit).
Substantiedualisme
Vraag 2: Kan de geest onafhankelijk van het lichaam
functioneren?
Kan je geest verder bestaan, zonder je lichaam? Veel religies nemen
aan van wel.
Substantie (iets dat op zichzelf kan bestaan) vs. eigenschappen (kan
niet op zichzelf bestaan)
2 soorten substanties:
- Denkende substantie (geest) immaterieel
- Uitgebreide substantie (lichaam) iets wat plek inneemt in een ruimte
Descartes twijfelen aan alles, hij ging op zoek naar ECHTE kennis. Wat
is een onbetwijfelbaar fundament voor kennis? Andere mensen alvast niet,
want die kunnen liegen, of zich vergissen, of…
3 redenen voor radicale twijfels aan alles:
- Illusies iets is heel vaak niet zoals het lijkt
- Dromen Hoe kan je zeker zijn of je zelf wakker bent?
- Kwaadaardige genie zelfs uitspraken als “2 + 2 = 4” zijn geen
zekerheden! Een almachtig, kwaadaardig genie (of een demon!) zou
me kunnen bedriegen, en me alles kunnen laten geloven.
o Cogito ergo sum – Ik denk, dus ik ben.
Twijfel is een vorm van denken! Als je aan alles aan het twijfelen bent, dan
ben je dus aan het denken. Als er twijfel is, dan is er denken, en als er
denken is, dan moet er een denker zijn! Dus ik besta!
o God bestaat
Waarom?
We hebben een idee van het perfecte wezen in onze geest. Dit is God. Dit
idee kan niet van onszelf komen. Wij zijn imperfect (wij zijn twijfelende
wezens). Dit idee moet van een perfect wezen zelf komen. God. Dus
God moet bestaan.
Deel 1
Overzicht:
College 1
Hoofdstuk 1 & 2
Filosofie als:
- Conceptueel onderzoek
• Wat is de betekenis van concepten die we gebruiken?
o De geest, bewustzijn, perceptie, aandacht, vrije wil, het zelf, …
• Sellars: Manifest (alledaags) wereldbeeld VS wetenschappelijk
wereldbeeld
Bijv. water vs. H2O
• In dit vak: in vraag stellen van de volkspsychologie
- Conceptuele verheldering
• Conceptuele analyse als startpunt: Wat bedoel je met concept X?
• Stap verder: Niet alleen “nadenken over hoe we een concept
gebruiken”
→ Het gebruik van concepten verhelderen, concepten bijstellen op
basis van wat de wetenschap ons kan vertellen!
- Geldigheidswetenschap
• Wetenschappers gebruiken fundamentele concepten, zoals
‘causaliteit’
• Oorzaak-gevolg relaties staan centraal in de wetenschap
, • Maar is dit concept wel geldig? Passen we het juist toe? Bestaat
het zelfs?
• David Hume: We vinden ‘causaliteit’ niet in realiteit, kunnen het
niet waarnemen. We schrijven het toe aan de realiteit, op basis van
vaak waargenomen correlaties.
- Perspectiefwisseling
• Open mind!
• Verschillende perspectieven verkennen.
• Verplaatsen in andere persoon.
• Verruimen van onze ideeën.
- Zoektocht naar de waarheid
• Filos – sofia: liefde voor wijsheid VS de sofisten →
overtuigingskracht
• Socrates: het gaat om de waarheid.
• We vinden de waarheid misschien niet altijd, maar we moeten er
wel naar zoeken (of toch ten minste onwaarheden ontmaskeren!)
Filosofie is NIET…
- Zomaar wat praten, over meningen, feitenvrij.
- Skepticisme. “We kunnen dat nooit echt weten.” “Er is geen
waarheid.”
- Relativisme. “Alles is relatief, afhankelijk van standpunt.” “Iedereen
heeft zijn waarheid.”
Leerdoelen:
- Je kan uitleggen wat het lichaam-geest debat inhoudt.
- Je kan uitleggen wat de initiële classificatie van mentale toestanden is.
- Je kan de positie in het lichaam-geest debat van de dualist beschrijven
en verklaren.
- Je kan argumenten voor en tegen het dualisme reproduceren en
evalueren.
, Het lichaam-geest probleem
The mind-body problem
‘Hoe past de geest in de fysieke wereld?’
Als mens ben je materiële dingen, fysieke wezens. Maar we hebben
mentale toestanden (geestelijk). Lichaam vs. geest.
Vraag 1: Wat is de bewuste geest? Geest = collectie van mentale
toestanden
3 toestanden:
- Bewuste ervaringen
Thomas Nagel: What is it like to be a bat (vleermuis)? Voorbeeld:
echolocatie. Het is een bewuste ervaring die wij niet kennen. Het gaat
dus over alle bewuste ervaringen, niet alleen die wij kennen.
Er is iets “hoe het is” om jou te zijn / de dingen te ervaren die je ervaart.
Smaak van koffie, het gevoel van angst, het zien van de kleur rood, de
pijnlijkheid van hoofdpijn, …
Qualia (enkelvoud quale): de “hoe het is”, de kwalitatieve, subjectieve
aspecten van ervaringen. Bijv. De manier waarop jij de roodheid van rood
vervaart.
- Cognitie
Mentale toestanden met intentionaliteit (‘aboutness’, gaat over iets)
Voorbeeld: Propositionele attitudes → Een bepaalde houding ten opzicht
van een propositie.
Bijv. Jan denkt dat het regent houding = denken, propositie = het regent
- Emoties
Mentale toestanden met een kwalitatief karakter + intentionaliteit
Voorbeeld: : Het voelt op een bepaalde manier om kwaad te zijn op een
slechte automobilist.
Twee sub problemen:
• Hoe passen bewuste ervaringen (qualia) in de fysieke wereld?
• Hoe passen cognitieve toestanden (intentionaliteit) in de fysieke
wereld?
, Drie naar twee subproblemen: Als je weet hoe ervaringen (qualia) &
cognities (intentionaliteit) in de fysieke wereld passen, dan weet je dat
ook voor emoties (qualia + intentionaliteit).
Substantiedualisme
Vraag 2: Kan de geest onafhankelijk van het lichaam
functioneren?
Kan je geest verder bestaan, zonder je lichaam? Veel religies nemen
aan van wel.
Substantie (iets dat op zichzelf kan bestaan) vs. eigenschappen (kan
niet op zichzelf bestaan)
2 soorten substanties:
- Denkende substantie (geest) immaterieel
- Uitgebreide substantie (lichaam) iets wat plek inneemt in een ruimte
Descartes twijfelen aan alles, hij ging op zoek naar ECHTE kennis. Wat
is een onbetwijfelbaar fundament voor kennis? Andere mensen alvast niet,
want die kunnen liegen, of zich vergissen, of…
3 redenen voor radicale twijfels aan alles:
- Illusies iets is heel vaak niet zoals het lijkt
- Dromen Hoe kan je zeker zijn of je zelf wakker bent?
- Kwaadaardige genie zelfs uitspraken als “2 + 2 = 4” zijn geen
zekerheden! Een almachtig, kwaadaardig genie (of een demon!) zou
me kunnen bedriegen, en me alles kunnen laten geloven.
o Cogito ergo sum – Ik denk, dus ik ben.
Twijfel is een vorm van denken! Als je aan alles aan het twijfelen bent, dan
ben je dus aan het denken. Als er twijfel is, dan is er denken, en als er
denken is, dan moet er een denker zijn! Dus ik besta!
o God bestaat
Waarom?
We hebben een idee van het perfecte wezen in onze geest. Dit is God. Dit
idee kan niet van onszelf komen. Wij zijn imperfect (wij zijn twijfelende
wezens). Dit idee moet van een perfect wezen zelf komen. God. Dus
God moet bestaan.
