Onderzoeksvoorstel
Titel: Een adviesverslag met een kwalitatief onderzoek voor zorgverleners in de wijk
Nieuwegein wat betreft mondzorg aan thuiswonende ouderen.
Naam student:
Studentnummer:
Studiegroepscode:
Naam cursus:
Docent:
Inleverdatum:
Opdrachtgever:
Contactgegevens opdrachtgever:
Aantal woorden: 1995
1. Inleiding...................................................................................................2
1.2 Probleem- doel- en vraagstelling.......................................................4
2. Methoden................................................................................................5
2.1 Het onderzoeksdesign.......................................................................5
2.2 De setting..........................................................................................5
2.3 Doelgroep..........................................................................................5
2.4 Wijze van dataverzameling................................................................5
2.5 Wijze van data-analyse......................................................................5
2.6 Ethische overwegingen......................................................................6
3. Praktische zaken om te komen tot eindproduct......................................6
3.1 Productspecificaties...........................................................................6
3.2 Projectplanning..................................................................................7
3.3 Contact met betrokkenen..................................................................7
3.4 Afspraken met betrokkenen..............................................................7
4. Literatuurlijst volgens APA.......................................................................7
,5. Bijlages....................................................................................................9
1. Inleiding
In Nederland houden ongeveer 300.000 thuiswonende kwetsbare ouderen zich niet aan de
richtlijnen voor het behoud van een gezond gebit, wat resulteert in slechte mondhygiëne en een
negatieve impact heeft op hun algemene gezondheid (Zorginstituut Nederland, 2021). Hoewel
Nederlanders steeds ouder en langer zelfstandig blijven met hun eigen gebit, verslechtert de
kwaliteit van hun mondverzorging naarmate ze ouder worden. Dit kan leiden tot ernstige
gezondheidsproblemen en onnodige sterfgevallen door complicaties (KNMT, 2014). Het negeren van
mondverzorging kan resulteren in diverse gezondheidsproblemen, zoals hart- en vaatziekten,
luchtweginfecties en slechte voedingstoestand (Janto et al., 2022). Dit onderstreept de noodzaak
van betere voorlichting door de zorgverleners en zorg voor deze kwetsbare groep. Daarom is het
nodig voor zorgverleners om dagelijkse mondverzorging serieus te nemen (Zorg voor Beter, 2024).
De definitie van optimale mondzorg houdt in dat mondhygiëne zorgvuldig wordt onderhouden met
regelmatige poets- en reinigingsroutines, gecombineerd met professionele tandheelkundige zorg en
tijdige behandeling van problemen zoals tandbederf en ontstekingen (NIH, z.d.) Dit is vooral
belangrijk bij kwetsbare groepen zoals ouderen, omdat slechte mondgezondheid hun algemene
welzijn en het risico op ziekten kan beïnvloeden (Lipsky et al., 2024). Wanneer de zorg voor optimale
mondhygiëne niet wordt nageleefd, kan dit leiden tot slechte mondgezondheid, gekenmerkt door
het onvoldoende reinigen van tanden en tandvlees, wat resulteert in een ophoping van tandplak en
uiteindelijk tandsteen. Dit kan leiden tot tandvleesontstekingen, gaatjes, slechte adem en andere
mondziekten waarbij tanden kunnen loskomen of uitvallen (NIH, z.d.).
De wijkverpleging van Zorgspectrum in Nieuwegein biedt zorg en ondersteuning aan ouderen en
mensen met een chronische ziekte of beperking die in hun eigen omgeving willen blijven wonen
(ZorgSpectrum, z.d.). Het wijkteam bestaat uit zorgprofessionals zoals wijkverpleegkundigen en
verzorgenden, die zorg, verpleging begeleiding en mantelzorgondersteuning bieden (Zorginstituut
Nederland, z.d.). Het team richt zich op zorg op maat en samenwerking met andere zorginstellingen
voor integrale zorg, maar bepaalde zorgaspecten blijven onderbelicht. Een voorbeeld hiervan is over
het algemeen mondzorg, een belangrijk, maar vaak over het hoofd gezien onderdeel van de algehele
gezondheid van ouderen (Janto et al., 2022).
Dit leidt ons naar een zorgpunt dat de manager van ZorgSpectrum, lid van de commissie ´Kwaliteit
en Preventie´, heeft geuit. De manager geeft aan dat er vragen zijn over de mate waarin mondzorg
bij ouderen wordt besproken onder verpleegkundigen en verzorgenden in de praktijk. De manager is
benieuwd naar de scholing van mondzorg onder de zorgverleners en wat ouderen nodig hebben om
de kwaliteit hiervan te verbeteren. Vanuit de literatuur blijkt dat het belang van mondhygiëne
onvoldoende wordt erkend door verpleegkundigen, waardoor het vaak lager op de prioriteitenlijst
staat in vergelijking met andere zorginterventies (Twincy et al., 2018). Daarnaast zorgt een tekort
aan kennis over taakverdeling ervoor dat mondzorg als optioneel wordt beschouwd en aan de
autonomie van de patiënt wordt overgelaten, zelfs wanneer deze niet in staat is om zelfstandig voor
de mondverzorging te zorgen (Coker et al., 2017). Dit sluit nauw aan bij de observatie in de vorige
stageperiode, waaruit bleek dat binnen het team weinig aandacht wordt besteed aan optimale
mondzorg voor kwetsbare ouderen in de wijk. Dit werd zichtbaar in het niet benoemen of signaleren
, van mondzorg tijdens zorgmomenten met de cliënt en het ontbreken van rapportages hierover in
het zorgdossier.
Een knelpunt van het niet tijdig signaleren en rapporteren is dat de mondzorg behoeften van
cliënten niet tijdig of volledig in kaart worden gebracht, waardoor er gezondheidsproblemen
ontstaan die waarschijnlijk voorkomen hadden kunnen worden (Hannan et al., 2021). Bovendien
wordt door het gebrek aan signalering en uitvoeren van mondzorg vaak niet als prioriteit gezien,
waardoor het niet structureel wordt opgenomen in de zorgplanning en behandelprocessen.
Hierdoor blijft de mondzorg van kwetsbare ouderen onderbehandeld (Poudel et al., 2024). Het is nog
onduidelijk welke competenties zorgverleners nodig hebben om dit te voorkomen.
Uit eigen ervaring in de dagelijkse praktijk is het vaak zichtbaar dat kwetsbare ouderen moeite
hebben met het behouden van een goede mondhygiëne. Veel ouderen hebben beperkte motorische
vaardigheden, waardoor het moeilijk is om zelfstandig goed de tanden te poetsen (Chan et al.,
2021). Daarnaast is er vaak een gebrek aan bewustzijn over het belang van mondzorg (Tynan et al.,
2020). Tijdens zorgmomenten wordt mondverzorging niet altijd besproken of uitgevoerd, wat
bijdraagt aan de verslechtering van hun mondgezondheid.
Het onderzoek heeft als doel bij te dragen aan de vergroting van kennis over mondzorg, een gebied
dat vaak onderbelicht is in de dagelijkse praktijk van zorgverleners. Door barrières te identificeren,
worden zorgprofessionals in staat gesteld gerichter en efficiënter zorg te verlenen, wat zal resulteren
in een vermindering van gezondheidscomplicaties en een verbetering van de algehele gezondheid
van cliënten, met name kwetsbare ouderen (Poudel et al., 2024).
Het adviesverslag is van meerwaarde voor wijkverpleegkundigen, verzorgenden en beleidsmakers in
de zorg, omdat het aanbevelingen biedt om de mondzorg binnen de zorgprocessen te integreren.
Daarnaast helpt het zorgverleners om betere beslissingen te nemen en de kwaliteit van zorg te
verhogen door tekorten in hun kennis aan te vullen (Kwame & Petrucka, 2021).
Titel: Een adviesverslag met een kwalitatief onderzoek voor zorgverleners in de wijk
Nieuwegein wat betreft mondzorg aan thuiswonende ouderen.
Naam student:
Studentnummer:
Studiegroepscode:
Naam cursus:
Docent:
Inleverdatum:
Opdrachtgever:
Contactgegevens opdrachtgever:
Aantal woorden: 1995
1. Inleiding...................................................................................................2
1.2 Probleem- doel- en vraagstelling.......................................................4
2. Methoden................................................................................................5
2.1 Het onderzoeksdesign.......................................................................5
2.2 De setting..........................................................................................5
2.3 Doelgroep..........................................................................................5
2.4 Wijze van dataverzameling................................................................5
2.5 Wijze van data-analyse......................................................................5
2.6 Ethische overwegingen......................................................................6
3. Praktische zaken om te komen tot eindproduct......................................6
3.1 Productspecificaties...........................................................................6
3.2 Projectplanning..................................................................................7
3.3 Contact met betrokkenen..................................................................7
3.4 Afspraken met betrokkenen..............................................................7
4. Literatuurlijst volgens APA.......................................................................7
,5. Bijlages....................................................................................................9
1. Inleiding
In Nederland houden ongeveer 300.000 thuiswonende kwetsbare ouderen zich niet aan de
richtlijnen voor het behoud van een gezond gebit, wat resulteert in slechte mondhygiëne en een
negatieve impact heeft op hun algemene gezondheid (Zorginstituut Nederland, 2021). Hoewel
Nederlanders steeds ouder en langer zelfstandig blijven met hun eigen gebit, verslechtert de
kwaliteit van hun mondverzorging naarmate ze ouder worden. Dit kan leiden tot ernstige
gezondheidsproblemen en onnodige sterfgevallen door complicaties (KNMT, 2014). Het negeren van
mondverzorging kan resulteren in diverse gezondheidsproblemen, zoals hart- en vaatziekten,
luchtweginfecties en slechte voedingstoestand (Janto et al., 2022). Dit onderstreept de noodzaak
van betere voorlichting door de zorgverleners en zorg voor deze kwetsbare groep. Daarom is het
nodig voor zorgverleners om dagelijkse mondverzorging serieus te nemen (Zorg voor Beter, 2024).
De definitie van optimale mondzorg houdt in dat mondhygiëne zorgvuldig wordt onderhouden met
regelmatige poets- en reinigingsroutines, gecombineerd met professionele tandheelkundige zorg en
tijdige behandeling van problemen zoals tandbederf en ontstekingen (NIH, z.d.) Dit is vooral
belangrijk bij kwetsbare groepen zoals ouderen, omdat slechte mondgezondheid hun algemene
welzijn en het risico op ziekten kan beïnvloeden (Lipsky et al., 2024). Wanneer de zorg voor optimale
mondhygiëne niet wordt nageleefd, kan dit leiden tot slechte mondgezondheid, gekenmerkt door
het onvoldoende reinigen van tanden en tandvlees, wat resulteert in een ophoping van tandplak en
uiteindelijk tandsteen. Dit kan leiden tot tandvleesontstekingen, gaatjes, slechte adem en andere
mondziekten waarbij tanden kunnen loskomen of uitvallen (NIH, z.d.).
De wijkverpleging van Zorgspectrum in Nieuwegein biedt zorg en ondersteuning aan ouderen en
mensen met een chronische ziekte of beperking die in hun eigen omgeving willen blijven wonen
(ZorgSpectrum, z.d.). Het wijkteam bestaat uit zorgprofessionals zoals wijkverpleegkundigen en
verzorgenden, die zorg, verpleging begeleiding en mantelzorgondersteuning bieden (Zorginstituut
Nederland, z.d.). Het team richt zich op zorg op maat en samenwerking met andere zorginstellingen
voor integrale zorg, maar bepaalde zorgaspecten blijven onderbelicht. Een voorbeeld hiervan is over
het algemeen mondzorg, een belangrijk, maar vaak over het hoofd gezien onderdeel van de algehele
gezondheid van ouderen (Janto et al., 2022).
Dit leidt ons naar een zorgpunt dat de manager van ZorgSpectrum, lid van de commissie ´Kwaliteit
en Preventie´, heeft geuit. De manager geeft aan dat er vragen zijn over de mate waarin mondzorg
bij ouderen wordt besproken onder verpleegkundigen en verzorgenden in de praktijk. De manager is
benieuwd naar de scholing van mondzorg onder de zorgverleners en wat ouderen nodig hebben om
de kwaliteit hiervan te verbeteren. Vanuit de literatuur blijkt dat het belang van mondhygiëne
onvoldoende wordt erkend door verpleegkundigen, waardoor het vaak lager op de prioriteitenlijst
staat in vergelijking met andere zorginterventies (Twincy et al., 2018). Daarnaast zorgt een tekort
aan kennis over taakverdeling ervoor dat mondzorg als optioneel wordt beschouwd en aan de
autonomie van de patiënt wordt overgelaten, zelfs wanneer deze niet in staat is om zelfstandig voor
de mondverzorging te zorgen (Coker et al., 2017). Dit sluit nauw aan bij de observatie in de vorige
stageperiode, waaruit bleek dat binnen het team weinig aandacht wordt besteed aan optimale
mondzorg voor kwetsbare ouderen in de wijk. Dit werd zichtbaar in het niet benoemen of signaleren
, van mondzorg tijdens zorgmomenten met de cliënt en het ontbreken van rapportages hierover in
het zorgdossier.
Een knelpunt van het niet tijdig signaleren en rapporteren is dat de mondzorg behoeften van
cliënten niet tijdig of volledig in kaart worden gebracht, waardoor er gezondheidsproblemen
ontstaan die waarschijnlijk voorkomen hadden kunnen worden (Hannan et al., 2021). Bovendien
wordt door het gebrek aan signalering en uitvoeren van mondzorg vaak niet als prioriteit gezien,
waardoor het niet structureel wordt opgenomen in de zorgplanning en behandelprocessen.
Hierdoor blijft de mondzorg van kwetsbare ouderen onderbehandeld (Poudel et al., 2024). Het is nog
onduidelijk welke competenties zorgverleners nodig hebben om dit te voorkomen.
Uit eigen ervaring in de dagelijkse praktijk is het vaak zichtbaar dat kwetsbare ouderen moeite
hebben met het behouden van een goede mondhygiëne. Veel ouderen hebben beperkte motorische
vaardigheden, waardoor het moeilijk is om zelfstandig goed de tanden te poetsen (Chan et al.,
2021). Daarnaast is er vaak een gebrek aan bewustzijn over het belang van mondzorg (Tynan et al.,
2020). Tijdens zorgmomenten wordt mondverzorging niet altijd besproken of uitgevoerd, wat
bijdraagt aan de verslechtering van hun mondgezondheid.
Het onderzoek heeft als doel bij te dragen aan de vergroting van kennis over mondzorg, een gebied
dat vaak onderbelicht is in de dagelijkse praktijk van zorgverleners. Door barrières te identificeren,
worden zorgprofessionals in staat gesteld gerichter en efficiënter zorg te verlenen, wat zal resulteren
in een vermindering van gezondheidscomplicaties en een verbetering van de algehele gezondheid
van cliënten, met name kwetsbare ouderen (Poudel et al., 2024).
Het adviesverslag is van meerwaarde voor wijkverpleegkundigen, verzorgenden en beleidsmakers in
de zorg, omdat het aanbevelingen biedt om de mondzorg binnen de zorgprocessen te integreren.
Daarnaast helpt het zorgverleners om betere beslissingen te nemen en de kwaliteit van zorg te
verhogen door tekorten in hun kennis aan te vullen (Kwame & Petrucka, 2021).
