Geschiedenis historische
contexten
Table of contents
De republiek (1515-1648)...................................................................1
Het begin van de opstand (1515-1572).............................................2
het ontstaan van de republiek (1572-1588).......................................4
De gouden eeuw (1588-1648)...........................................................7
Duitsland (1871-1945)......................................................................11
Het Duitse keizerrijk (1871-1919)...................................................11
De republiek van Weimar...............................................................14
Nazi-Duitsland...............................................................................17
verlichting en revoluties (1650-1848)................................................20
de verlichting (1650-1789)............................................................20
de franse revolutie (1789-1815).....................................................24
aanloop naar de revolutie (1780-1789)....................................................................24
gematigde revolutie door de girondijnen (1789-1792).............................................25
radicale revolutie door jakobijnen (1792-1795)........................................................25
gematigde revolutie hersteld (1795-1799)...............................................................26
na napoleon (1815-1848)...............................................................27
De republiek (1515-1648)
, Het begin van de opstand (1515-1572)
Leidende vraag: waardoor brak er een opstand uit in de Nederlanden?
Vorst: Karel V en zijn zoon Philips II
Oorzaken:
- Centralisatiepolitiek: bestuurders van steden zagen het centralisatiebeleid
als een bedreiging voor de privileges.
- Kettervervolgingen: bloedplakkaten (1550) en Bloedraad van Alva (1567
opgericht)
- Economische crises: hoge belastingen voor oorlogen, handel stilgelegd
werkeloosheid, oogsten mislukt door strenge winters.
Centralisatiepolitiek: (oorzaak)
1531: Karel v vormde de collaterale raden.
- Raad van state (buitenlandse politiek, meeste aanzien)
- De geheime raad (wetten en rechtspraak)
- De raad van financiën (belastingen)
K.A. Het begin van Staatsvorming en centralisatie
Reformatie van Duitse landen:
1517: publiceerde Luther zijn 95 stellingen tegen de misstanden
van de kerk
Kritiek van Luther op de kerk:
FIGUUR 1 ALLEEN BIJBEL IS
- Eigen staat en leger (wereldlijke macht)
NODIG, DIE MOET DAAROM
- Handel in aflaten IN VOLKSTAAL WORDEN
- Onwetendheid van geestelijke VERSPREID
- Relikwieën en erediensten
Karel V riep rijksdag in Worms (1521) Luther bleef bij zijn opvattingen
scheuring van de kerk Karel V verklaard Luther vogelvrij Luther werd
beschermd door de vorst van Saksen en liet de bijbel vertalen
Godsdienstoorlogen in het Duitse rijk Vrede van Augsburg (1555): in Duitsland
geldt voortaan de regel, wiens gebied, diens godsdienst.
K.A. de protestantse reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-
Europa tot gevolg had.
Vanaf 1560 werd het calvinisme bekend, Calvijn vond dat gelovige zonder
toestemming van de overheid kerken moesten vormen en zo nodig in opstand
komen tegen de goddeloze overheid. (Luther oneens)
, Kettervervolging: (oorzaak)
Karel v stelde inquisitie in om protestantisme te bestrijden (1521) Karel v
stelde bloedplakkaten in (1550), alle ketters moesten worden gedood.
K.A. Het streven van Vorsten naar absolute macht
Bestuurders vonden bloedplakkaten aantasting van de privileges, burgers
mogen alleen door de stedelijke rechtbank worden berecht. Karel vindt dat hij
privileges mag aantasten omdat hij de absolute macht heeft.
Filips II volgt zijn vader Karel v op
In 1565 vroegen edelen of Filips de ketters minder hard wilde aanpakken en
Willem van oranje wilde dat meer geloofsvrijheid. Filips gaf de landvoogdes
Margaretha van Parma de taak om de bloedplakkaten strenger in te voeren In
1566 boden edelen haar het smeekschrift aan om de kettervervolging te
staken Belofte landvoogd: tijdelijk minder kettervervolgingen calvinisten
begonnen hagenpreken liepen uit tot beeldenstorm
Reactie op beeldenstorm:
- Landvoogdes eist trouw van de Nederlandse edelen Willem van Oranje
weigert de trouw en vertrekt naar Duitsland
- Filips stuurde de hertog van Alva naar Nederland als nieuwe landvoogd
Alva stelde de raad van beroerten in die ketters executeerde Willem van
oranje riep op tot verzet (Tegen Alva, niet Filips) en viel de Nederlanden in met
een huurleger invasie mislukte en oranje kreeg alleen steun van de
watergeuzen (gevluchte Calvinisten) onrust nam toe door wreed optreden en
nieuwe belastingen 1 april 1572 namen de watergeuzen den Briel in
steeds meer steden sloten zich aan bij de opstand juli 1572 werd oranje
opnieuw uitgeroepen tot stadhouder en leider.
Verplichte voorbeelden:
- Luther verschijnt voor de rijksdag in Worms (1521)
- Instelling van 3 collaterale Raden (1531)
- Instelling bloedplakkaten (1550)
contexten
Table of contents
De republiek (1515-1648)...................................................................1
Het begin van de opstand (1515-1572).............................................2
het ontstaan van de republiek (1572-1588).......................................4
De gouden eeuw (1588-1648)...........................................................7
Duitsland (1871-1945)......................................................................11
Het Duitse keizerrijk (1871-1919)...................................................11
De republiek van Weimar...............................................................14
Nazi-Duitsland...............................................................................17
verlichting en revoluties (1650-1848)................................................20
de verlichting (1650-1789)............................................................20
de franse revolutie (1789-1815).....................................................24
aanloop naar de revolutie (1780-1789)....................................................................24
gematigde revolutie door de girondijnen (1789-1792).............................................25
radicale revolutie door jakobijnen (1792-1795)........................................................25
gematigde revolutie hersteld (1795-1799)...............................................................26
na napoleon (1815-1848)...............................................................27
De republiek (1515-1648)
, Het begin van de opstand (1515-1572)
Leidende vraag: waardoor brak er een opstand uit in de Nederlanden?
Vorst: Karel V en zijn zoon Philips II
Oorzaken:
- Centralisatiepolitiek: bestuurders van steden zagen het centralisatiebeleid
als een bedreiging voor de privileges.
- Kettervervolgingen: bloedplakkaten (1550) en Bloedraad van Alva (1567
opgericht)
- Economische crises: hoge belastingen voor oorlogen, handel stilgelegd
werkeloosheid, oogsten mislukt door strenge winters.
Centralisatiepolitiek: (oorzaak)
1531: Karel v vormde de collaterale raden.
- Raad van state (buitenlandse politiek, meeste aanzien)
- De geheime raad (wetten en rechtspraak)
- De raad van financiën (belastingen)
K.A. Het begin van Staatsvorming en centralisatie
Reformatie van Duitse landen:
1517: publiceerde Luther zijn 95 stellingen tegen de misstanden
van de kerk
Kritiek van Luther op de kerk:
FIGUUR 1 ALLEEN BIJBEL IS
- Eigen staat en leger (wereldlijke macht)
NODIG, DIE MOET DAAROM
- Handel in aflaten IN VOLKSTAAL WORDEN
- Onwetendheid van geestelijke VERSPREID
- Relikwieën en erediensten
Karel V riep rijksdag in Worms (1521) Luther bleef bij zijn opvattingen
scheuring van de kerk Karel V verklaard Luther vogelvrij Luther werd
beschermd door de vorst van Saksen en liet de bijbel vertalen
Godsdienstoorlogen in het Duitse rijk Vrede van Augsburg (1555): in Duitsland
geldt voortaan de regel, wiens gebied, diens godsdienst.
K.A. de protestantse reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-
Europa tot gevolg had.
Vanaf 1560 werd het calvinisme bekend, Calvijn vond dat gelovige zonder
toestemming van de overheid kerken moesten vormen en zo nodig in opstand
komen tegen de goddeloze overheid. (Luther oneens)
, Kettervervolging: (oorzaak)
Karel v stelde inquisitie in om protestantisme te bestrijden (1521) Karel v
stelde bloedplakkaten in (1550), alle ketters moesten worden gedood.
K.A. Het streven van Vorsten naar absolute macht
Bestuurders vonden bloedplakkaten aantasting van de privileges, burgers
mogen alleen door de stedelijke rechtbank worden berecht. Karel vindt dat hij
privileges mag aantasten omdat hij de absolute macht heeft.
Filips II volgt zijn vader Karel v op
In 1565 vroegen edelen of Filips de ketters minder hard wilde aanpakken en
Willem van oranje wilde dat meer geloofsvrijheid. Filips gaf de landvoogdes
Margaretha van Parma de taak om de bloedplakkaten strenger in te voeren In
1566 boden edelen haar het smeekschrift aan om de kettervervolging te
staken Belofte landvoogd: tijdelijk minder kettervervolgingen calvinisten
begonnen hagenpreken liepen uit tot beeldenstorm
Reactie op beeldenstorm:
- Landvoogdes eist trouw van de Nederlandse edelen Willem van Oranje
weigert de trouw en vertrekt naar Duitsland
- Filips stuurde de hertog van Alva naar Nederland als nieuwe landvoogd
Alva stelde de raad van beroerten in die ketters executeerde Willem van
oranje riep op tot verzet (Tegen Alva, niet Filips) en viel de Nederlanden in met
een huurleger invasie mislukte en oranje kreeg alleen steun van de
watergeuzen (gevluchte Calvinisten) onrust nam toe door wreed optreden en
nieuwe belastingen 1 april 1572 namen de watergeuzen den Briel in
steeds meer steden sloten zich aan bij de opstand juli 1572 werd oranje
opnieuw uitgeroepen tot stadhouder en leider.
Verplichte voorbeelden:
- Luther verschijnt voor de rijksdag in Worms (1521)
- Instelling van 3 collaterale Raden (1531)
- Instelling bloedplakkaten (1550)
