Overzicht hoorcolleges Onroerendgoed II (OG II)
Dit document biedt een beknopt overzicht van de inhoud van alle twaalf hoorcolleges van
het vak Onroerendgoed II. Per college is een korte inhoudsindicatie opgenomen. Voor een
volledige behandeling van de stof zijn de afzonderlijke samenvattingen per hoorcollege
beschikbaar.
HC 1 — Algemene Inleiding op Beperkte Rechten en Erfdienstbaarheden
Dit hoorcollege behandelt de fundamentele structuur van beperkte rechten in het
Nederlands burgerlijk recht (boek 3 en 5 BW), hun ontstaan, overdracht en beëindiging,
alsook de cruciale “constructie Beekhuis” voor erfdienstbaarheden gevestigd door beperkt
gerechtigden.
Kernonderwerpen: gesloten stelsel van zes beperkte rechten (vier genotsrechten en twee
zekerheidsrechten); absoluut karakter van beperkte rechten (werking jegens eenieder,
zaaksgevolg, prioriteitsregel); art. 3:8, 3:81, 3:84, 3:98 BW; beschikkingsbevoegdheid na
vestiging; ontstaan van beperkte rechten (vestiging, overdracht onder voorbehoud,
verjaring); tenietgaan van beperkte rechten (art. 3:81 lid 2 BW) en de relativeringen in lid
3; constructie Beekhuis (art. 5:84 BW).
HC 2 — Erfdienstbaarheden, Kwalitatieve Verplichting en Kettingbeding
Dit college behandelt drie juridische instrumenten om verplichtingen aan rechtsopvolgers
door te geven: erfdienstbaarheden (beperkt recht), kwalitatieve verplichtingen (obligatoir)
en kettingbedingen (obligatoir contractueel), met nadruk op hun verschillen en praktische
toepassing.
Kernonderwerpen: elementen van erfdienstbaarheid (art. 5:70 BW: last, dienend erf,
heersend erf); inhoud van de last (dulden/niet-doen, uitzonderingen in art. 5:71 BW); uitleg
akte van vestiging (Eelder Woningbouw/Van Kammen); erfdienstbaarheid door
bestemming (oud recht tot 1992); ontstaan door verjaring en de HR 14 februari 1997
(bomen); retributie (art. 5:70 lid 2 BW); kwalitatieve verplichting (art. 6:252 BW);
kettingbeding met boetebeding; Blauwboer/Berlips; vergelijking erfdienstbaarheid,
kwalitatieve verplichting, kettingbeding (vijf verschillen).
HC 3 — Vruchtgebruik, Recht van Gebruik en Bewoning, Erfpacht en Opstal
Dit college behandelt vier vormen van beperkte gebruiksrechten op onroerende zaken:
vruchtgebruik, recht van gebruik en bewoning, erfpacht en opstal. Het college besteedt
bijzondere aandacht aan de constructie Beekhuis en zaakvervanging.
,Kernonderwerpen: vier varianten vruchtgebruik (titel 3.8 BW, recht van gebruik en
bewoning, erfrechtelijk); inhoud vruchtgebruik (art. 3:201 jo. 3:207 BW); burgerlijke en
natuurlijke vruchten (art. 3:216 BW); beschikkingsgevallen (art. 3:212 BW);
zaakvervanging (villa/seniorenappartement voorbeeld); verteringsbevoegdheid (art. 3:215
BW); recht van gebruik en bewoning (art. 3:226 BW); stedelijke, industriële en agrarische
erfpacht; Schiphol- en Rotterdamse havenvoorbeelden; unit opstalrecht (Unilever-
schoenendoos met horizontale natrekking); vier beperkingen aan erfpachtvoorwaarden.
HC 4 — Erfpachtrecht: Voorwaarden, Canonbetalingen, Waardevergoeding en
Opstalrecht
Dit hoorcollege behandelt de inhoudelijke vormgeving van erfpachtrechten door
erfpachtvoorwaarden, de regelingen rond canonbetalingen, opzegging, waardevergoeding
bij beëindiging, en een introductie op het opstalrecht als afzonderlijk genotsrecht op
onroerend goed.
Kernonderwerpen: erfpachtvoorwaarden (art. 5:85 e.v. BW); canon-regelingen (art. 5:85
lid 2, 5:92, 5:95); opzegging wegens niet-betaling canon (art. 5:87 BW); bestemming van het
gebruik; overdraagbaarheid (art. 5:91 BW, toestemming); opstal (art. 5:89 BW); einde
erfpacht en waardevergoeding (art. 5:99 BW); opstalrecht (art. 5:101 t/m 5:105 BW)
zelfstandig en afhankelijk; verhouding tot hypotheekrecht.
HC 5 — Inleiding Hypotheekrecht: Grondslagen, Terminologie, Voorrang en
Fiscale Aspecten
Dit college, gegeven door dhr. Rick Weijers (PhD fellow notarieel recht), behandelt de
fundamentele concepten van hypotheekrecht: economisch belang, juridische terminologie
(hypotheekgever/nemer), voorrang- en voorrechtsregelingen uit Boek 3 BW, fiscale
instrumenten van de belastingdienst, en algemene eigenschappen van pand en hypotheek
als afhankelijke zekerheidsrechten.
Kernonderwerpen: financieringspraktijk en hypotheekrecht; paritas creditorum (art.
3:277 BW); voorrecht vs. voorrang (art. 3:278, 3:279 BW); fiscaal bodemvoorrecht (art. 21-
22bis Invorderingswet); separatismepositie (art. 57 Fw); afhankelijk en ondeelbaar
zekerheidsrecht (art. 3:227, 3:228 BW); Rabobank/Visser arrest; executie op meerdere
goederen; definities en terminologie.
,HC 6 — Hypotheekrecht: Vestigingsvereisten, Hypotheekakte, Inschrijving,
Rangorde en Hulpzakenbeding
Dit hoorcollege behandelt de juridische vereisten voor het vestigen van hypotheken, de
vormgeving van hypotheekakten, inschrijving in het openbare register,
rangordeproblematiek en hypotheekbedingen (met focus op het hulpzakenbeding).
Kernonderwerpen: vatbaarheid registergoederen voor hypotheek (art. 3:228 BW);
vestigingsvereisten (art. 3:98 jo. 3:84 BW, notariële akte + inschrijving);
derdenbescherming (art. 3:88 BW); inhoud hypotheekakte (art. 3:260 BW), verplichte en
optionele bestanddelen; volmacht (art. 1:88-89 BW, toestemming echtgenoot);
rangorderegeling; prioriteitsregel en afwijkingen; hulpzakenbeding en de praktijkrisico’s;
voorbeelden Wever-Aruba en post-neg-verklaring.
HC 7 — Hypotheekbedingen en het Huurbeding
Dit college behandelt de hypotheekbedingen, optionele bedingen die in hypotheekakten
kunnen worden opgenomen door geldverstrekkers (vrijwel alle banken maken gebruik
hiervan). De nadruk ligt op het huurbeding: een beding waarin de hypotheekgever zijn
bevoegdheden met betrekking tot verhuur wordt beperkt, met strikte wettelijke
beschermingsregels voor huurders.
Kernonderwerpen: optionele hypotheekbedingen (overzicht); huurbeding (art. 3:264
BW); prioriteitsregel bij vernietiging van huurovereenkomsten; voortgezette
huurverhouding (art. 3:264 lid 4 BW); dubbele relativering van vernietiging; bescherming
huurder; Van Berkel-arrest over beslagvorderingen; oefenopgaven.
HC 8 — Hypothecaire Executie, Parate Executie, Zuivering en Retentierecht
Dit college behandelt de gevolgen van hypothecaire executie: parate executierecht (art.
3:268 BW), executiemethoden, faillissement van de schuldenaar, zuiveringsleer (art. 3:273
BW), verdeling van executieopbrengsten, rooiement (art. 3:274) en het retentierecht (art.
3:290-294 BW).
Kernonderwerpen: parate executie (art. 3:268 BW) en onderhandse verkoop;
faillissement hypotheekgever en separatismepositie (art. 57-63a Fw); zuivering (art. 3:273-
274 BW); verdeling opbrengst via notaris (art. 3:270 BW); rooimens; retentierecht (art.
3:290-294 BW) en bouwexecutie; oefenopgaven (o.m. voortgezette huur en beslag
huurpenningen); arresten Van Berkel/Triboza en Heringa.
,HC 9 — Waarborgsom, Bankgarantie, en Pandrechten op Bestaande en
Toekomstige Vorderingen
Dit hoorcollege behandelt drie belangrijke aanvullende zekerheidsrechten in
vastgoedtransacties: waarborgsom, bankgarantie, en het complexe vraagstuk van
pandrechten op vorderingen. Bijzondere focus ligt op het cruciale onderscheid tussen
pandrechten op bestaande vorderingen (die onmiddellijk werken) en toekomstige
vorderingen (waarvan werking afhankelijk is van latere beschikkingsbevoegdheid).
Kernonderwerpen: waarborgsom (art. 6:51 BW) en de stille driehoeksovereenkomst;
bankgarantie en afroeping; openbaar en stil pandrecht op vorderingen (art. 3:94, 3:236,
3:237, 3:239 BW); bestaande vs. toekomstige vorderingen; mededeling en
openbaarmaking; verzamelpandaktes; faillissementsrisico en beschikkingsbevoegdheid;
WNH/Emirates-jurisprudentie; praktische casusposities (aannemer, huur, erfpacht,
verkoper-krediet).
HC 10 — Appartementsrechten (I): Ontstaansgeschiedenis, Kernstructuur en
Splitsingsmechanisme
Dit eerste college over appartementsrechten behandelt de volledige juridische grondslag
van de splitsing in appartementsrechten: de naoorlogse ontstaansgeschiedenis (jaren 50),
de drie juridische kernelementen (privégedeelte, mede-eigenaarschap, medegebruik), het
totale splitsingsmechanisme, wie mag splitsen en onder welke voorwaarden, en bijzondere
vormen zoals splitsing op tekening en ondersplitsing.
Kernonderwerpen: geschiedenis appartementsrechten (Appartementenwet 1952,
herziening 1972); juridische kwalificatie (geen beperkt recht); drie kernelementen; titel 5.9
BW (art. 5:106-5:147); splitsingsakte (art. 5:109 BW) en splitsingsreglement;
modelreglement; wie mag splitsen (eigenaar, erfpachter, opstaller); splitsing op tekening;
ondersplitsing; ontstaan Vereniging van Eigenaars (VVE); opheffing splitsing.
HC 11 — Beperkte Rechten op Appartementsrechten en Vereniging van
Eigenaars
Dit hoorcollege behandelt grondige juridische analyse van het moeilijkste onderdeel van
appartementsrechten: de restrictieve regels voor vestigen van beperkte rechten
(erfdienstbaarheden, erfpacht, opstalrecht) op goederen betrokken in een splitsing, de
structuur van de Vereniging van Eigenaars (VVE), aandelen in mede-eigendom, en de
objectieve uitlegregels voor splitsingsacten.
Kernonderwerpen: vestigen beperkte rechten op appartementsrechten (art. 5:117, 5:118
BW); structuur VVE (art. 5:124-5:128 BW); bevoegdheden en besluitvorming VVE;
vergadering van eigenaars; reserveringsplicht; aandelen in de gemeenschap; objectieve
uitleg splitsingsakte (drie-trap-raket: Prinsenwerf/Ampersand-arrest en Mithos-arrest);
,modelreglement vs. huishoudelijk reglement; trafohuisje-praktijkcase; VVE Duinroos; Rb 12
oktober 2023.
HC 12 — Wijziging van Splitsing in Appartementsrechten
Dit is het derde en laatste college van de appartementsrechten-serie. Het behandelt zowel
theoretische als praktische aspecten van wijziging van splitsingen in appartementsrechten,
met focus op de wettelijke regelingen en de verschillende redenen voor en vereisten bij
wijziging.
Kernonderwerpen: wijziging splitsingsakte (art. 5:139, 5:140, 5:140a/b BW); opheffing
splitsing (art. 5:144 BW); technische en materiële wijzigingen; vier redenen voor wijziging;
beide systemen van wijziging (medewerking alle eigenaren vs. 80%-meerderheid met
rechterlijke machtiging); praktische problemen bij wijziging; gevolgen voor hypotheek en
andere beperkte rechten; casusposities rond erfpachtrechten en gesplitste erfpachtrechten;
arresten Prinsenwerf, Mithos, Winkelof, HR 24 februari 2023.
Opgesteld op basis van de volledige hoorcollege-samenvattingen. Voor alle wetsartikelen,
arresten, casusposities en doctrinale discussies wordt verwezen naar de individuele
samenvattingen per hoorcollege.
, OG II HC 1 — Algemene Inleiding op Beperkte Rechten en
Erfdienstbaarheden
Inhoudsindicatie: Dit hoorcollege behandelt de fundamentele structuur van beperkte
rechten in het Nederlands burgerlijk recht (boek 3 en 5 BW), hun ontstaan, overdracht en
beëindiging, alsook de cruciale ‘constructie Beekhuis’ voor erfdienstbaarheden gevestigd
door beperkt gerechtigden.
I. SOORTEN BEPERKTE RECHTEN: HET GESLOTEN STELSEL
Prof. Stolz onderscheidt twee categoriën beperkte rechten:
A. Beperkte Genotsrechten (4 soorten)
1. Erfdienstbaarheid
2. Erfpachtrecht
3. Opstalrecht
4. Vruchtgebruik
B. Beperkte Zekerheidsrechten (2 soorten)
1. Pandrecht
2. Hypotheekrecht
Gesloten stelsel: Dit zijn de enige zes beperkte rechten die thans kunnen worden
gevestigd. Dit is een rechtszekerheidsbeginsel.
C. Oude zakelijke rechten (niet meer vestibel)
Deze rechten uit het verleden (vaak middeleeuws) kunnen niet meer worden gevestigd,
maar als zij bestaan, blijven zij voorbestaan. Voorbeelden: recht van windvang, recht van
eendekooi, recht van kerkbank. Deze zijn door wetsduiding verdwenen, maar niet door
expliciete opheffing.
II. JURIDISCHE DEFINIËRING VAN EEN BEPERKT RECHT
Artikel 3:8 BW: Twee Basiscategorieën
Variant 1: Beperkt recht afgeleid uit meeromvattend recht - Een beperkt recht kan zijn
afgeleid uit eigendom. - Situatie: eigenaar vestigt een beperkt recht ten behoeve van een
ander. - Gevolg: de eigenaar bezit de “bloot eigendom” (eigendom belast met het beperkte
recht), terwijl de beperkt gerechtigde het beperkte recht heeft.
Variant 2: Beperkt recht gevestigd ten laste van ander beperkt recht - Op basis van
artikel 3:8 BW kunnen beperkte rechten “gestapeld” worden. - Voorbeeld: erfpachtrecht
belast met een ondererfpacht, of erfpachtrecht belast met een hypotheekrecht.
Dit document biedt een beknopt overzicht van de inhoud van alle twaalf hoorcolleges van
het vak Onroerendgoed II. Per college is een korte inhoudsindicatie opgenomen. Voor een
volledige behandeling van de stof zijn de afzonderlijke samenvattingen per hoorcollege
beschikbaar.
HC 1 — Algemene Inleiding op Beperkte Rechten en Erfdienstbaarheden
Dit hoorcollege behandelt de fundamentele structuur van beperkte rechten in het
Nederlands burgerlijk recht (boek 3 en 5 BW), hun ontstaan, overdracht en beëindiging,
alsook de cruciale “constructie Beekhuis” voor erfdienstbaarheden gevestigd door beperkt
gerechtigden.
Kernonderwerpen: gesloten stelsel van zes beperkte rechten (vier genotsrechten en twee
zekerheidsrechten); absoluut karakter van beperkte rechten (werking jegens eenieder,
zaaksgevolg, prioriteitsregel); art. 3:8, 3:81, 3:84, 3:98 BW; beschikkingsbevoegdheid na
vestiging; ontstaan van beperkte rechten (vestiging, overdracht onder voorbehoud,
verjaring); tenietgaan van beperkte rechten (art. 3:81 lid 2 BW) en de relativeringen in lid
3; constructie Beekhuis (art. 5:84 BW).
HC 2 — Erfdienstbaarheden, Kwalitatieve Verplichting en Kettingbeding
Dit college behandelt drie juridische instrumenten om verplichtingen aan rechtsopvolgers
door te geven: erfdienstbaarheden (beperkt recht), kwalitatieve verplichtingen (obligatoir)
en kettingbedingen (obligatoir contractueel), met nadruk op hun verschillen en praktische
toepassing.
Kernonderwerpen: elementen van erfdienstbaarheid (art. 5:70 BW: last, dienend erf,
heersend erf); inhoud van de last (dulden/niet-doen, uitzonderingen in art. 5:71 BW); uitleg
akte van vestiging (Eelder Woningbouw/Van Kammen); erfdienstbaarheid door
bestemming (oud recht tot 1992); ontstaan door verjaring en de HR 14 februari 1997
(bomen); retributie (art. 5:70 lid 2 BW); kwalitatieve verplichting (art. 6:252 BW);
kettingbeding met boetebeding; Blauwboer/Berlips; vergelijking erfdienstbaarheid,
kwalitatieve verplichting, kettingbeding (vijf verschillen).
HC 3 — Vruchtgebruik, Recht van Gebruik en Bewoning, Erfpacht en Opstal
Dit college behandelt vier vormen van beperkte gebruiksrechten op onroerende zaken:
vruchtgebruik, recht van gebruik en bewoning, erfpacht en opstal. Het college besteedt
bijzondere aandacht aan de constructie Beekhuis en zaakvervanging.
,Kernonderwerpen: vier varianten vruchtgebruik (titel 3.8 BW, recht van gebruik en
bewoning, erfrechtelijk); inhoud vruchtgebruik (art. 3:201 jo. 3:207 BW); burgerlijke en
natuurlijke vruchten (art. 3:216 BW); beschikkingsgevallen (art. 3:212 BW);
zaakvervanging (villa/seniorenappartement voorbeeld); verteringsbevoegdheid (art. 3:215
BW); recht van gebruik en bewoning (art. 3:226 BW); stedelijke, industriële en agrarische
erfpacht; Schiphol- en Rotterdamse havenvoorbeelden; unit opstalrecht (Unilever-
schoenendoos met horizontale natrekking); vier beperkingen aan erfpachtvoorwaarden.
HC 4 — Erfpachtrecht: Voorwaarden, Canonbetalingen, Waardevergoeding en
Opstalrecht
Dit hoorcollege behandelt de inhoudelijke vormgeving van erfpachtrechten door
erfpachtvoorwaarden, de regelingen rond canonbetalingen, opzegging, waardevergoeding
bij beëindiging, en een introductie op het opstalrecht als afzonderlijk genotsrecht op
onroerend goed.
Kernonderwerpen: erfpachtvoorwaarden (art. 5:85 e.v. BW); canon-regelingen (art. 5:85
lid 2, 5:92, 5:95); opzegging wegens niet-betaling canon (art. 5:87 BW); bestemming van het
gebruik; overdraagbaarheid (art. 5:91 BW, toestemming); opstal (art. 5:89 BW); einde
erfpacht en waardevergoeding (art. 5:99 BW); opstalrecht (art. 5:101 t/m 5:105 BW)
zelfstandig en afhankelijk; verhouding tot hypotheekrecht.
HC 5 — Inleiding Hypotheekrecht: Grondslagen, Terminologie, Voorrang en
Fiscale Aspecten
Dit college, gegeven door dhr. Rick Weijers (PhD fellow notarieel recht), behandelt de
fundamentele concepten van hypotheekrecht: economisch belang, juridische terminologie
(hypotheekgever/nemer), voorrang- en voorrechtsregelingen uit Boek 3 BW, fiscale
instrumenten van de belastingdienst, en algemene eigenschappen van pand en hypotheek
als afhankelijke zekerheidsrechten.
Kernonderwerpen: financieringspraktijk en hypotheekrecht; paritas creditorum (art.
3:277 BW); voorrecht vs. voorrang (art. 3:278, 3:279 BW); fiscaal bodemvoorrecht (art. 21-
22bis Invorderingswet); separatismepositie (art. 57 Fw); afhankelijk en ondeelbaar
zekerheidsrecht (art. 3:227, 3:228 BW); Rabobank/Visser arrest; executie op meerdere
goederen; definities en terminologie.
,HC 6 — Hypotheekrecht: Vestigingsvereisten, Hypotheekakte, Inschrijving,
Rangorde en Hulpzakenbeding
Dit hoorcollege behandelt de juridische vereisten voor het vestigen van hypotheken, de
vormgeving van hypotheekakten, inschrijving in het openbare register,
rangordeproblematiek en hypotheekbedingen (met focus op het hulpzakenbeding).
Kernonderwerpen: vatbaarheid registergoederen voor hypotheek (art. 3:228 BW);
vestigingsvereisten (art. 3:98 jo. 3:84 BW, notariële akte + inschrijving);
derdenbescherming (art. 3:88 BW); inhoud hypotheekakte (art. 3:260 BW), verplichte en
optionele bestanddelen; volmacht (art. 1:88-89 BW, toestemming echtgenoot);
rangorderegeling; prioriteitsregel en afwijkingen; hulpzakenbeding en de praktijkrisico’s;
voorbeelden Wever-Aruba en post-neg-verklaring.
HC 7 — Hypotheekbedingen en het Huurbeding
Dit college behandelt de hypotheekbedingen, optionele bedingen die in hypotheekakten
kunnen worden opgenomen door geldverstrekkers (vrijwel alle banken maken gebruik
hiervan). De nadruk ligt op het huurbeding: een beding waarin de hypotheekgever zijn
bevoegdheden met betrekking tot verhuur wordt beperkt, met strikte wettelijke
beschermingsregels voor huurders.
Kernonderwerpen: optionele hypotheekbedingen (overzicht); huurbeding (art. 3:264
BW); prioriteitsregel bij vernietiging van huurovereenkomsten; voortgezette
huurverhouding (art. 3:264 lid 4 BW); dubbele relativering van vernietiging; bescherming
huurder; Van Berkel-arrest over beslagvorderingen; oefenopgaven.
HC 8 — Hypothecaire Executie, Parate Executie, Zuivering en Retentierecht
Dit college behandelt de gevolgen van hypothecaire executie: parate executierecht (art.
3:268 BW), executiemethoden, faillissement van de schuldenaar, zuiveringsleer (art. 3:273
BW), verdeling van executieopbrengsten, rooiement (art. 3:274) en het retentierecht (art.
3:290-294 BW).
Kernonderwerpen: parate executie (art. 3:268 BW) en onderhandse verkoop;
faillissement hypotheekgever en separatismepositie (art. 57-63a Fw); zuivering (art. 3:273-
274 BW); verdeling opbrengst via notaris (art. 3:270 BW); rooimens; retentierecht (art.
3:290-294 BW) en bouwexecutie; oefenopgaven (o.m. voortgezette huur en beslag
huurpenningen); arresten Van Berkel/Triboza en Heringa.
,HC 9 — Waarborgsom, Bankgarantie, en Pandrechten op Bestaande en
Toekomstige Vorderingen
Dit hoorcollege behandelt drie belangrijke aanvullende zekerheidsrechten in
vastgoedtransacties: waarborgsom, bankgarantie, en het complexe vraagstuk van
pandrechten op vorderingen. Bijzondere focus ligt op het cruciale onderscheid tussen
pandrechten op bestaande vorderingen (die onmiddellijk werken) en toekomstige
vorderingen (waarvan werking afhankelijk is van latere beschikkingsbevoegdheid).
Kernonderwerpen: waarborgsom (art. 6:51 BW) en de stille driehoeksovereenkomst;
bankgarantie en afroeping; openbaar en stil pandrecht op vorderingen (art. 3:94, 3:236,
3:237, 3:239 BW); bestaande vs. toekomstige vorderingen; mededeling en
openbaarmaking; verzamelpandaktes; faillissementsrisico en beschikkingsbevoegdheid;
WNH/Emirates-jurisprudentie; praktische casusposities (aannemer, huur, erfpacht,
verkoper-krediet).
HC 10 — Appartementsrechten (I): Ontstaansgeschiedenis, Kernstructuur en
Splitsingsmechanisme
Dit eerste college over appartementsrechten behandelt de volledige juridische grondslag
van de splitsing in appartementsrechten: de naoorlogse ontstaansgeschiedenis (jaren 50),
de drie juridische kernelementen (privégedeelte, mede-eigenaarschap, medegebruik), het
totale splitsingsmechanisme, wie mag splitsen en onder welke voorwaarden, en bijzondere
vormen zoals splitsing op tekening en ondersplitsing.
Kernonderwerpen: geschiedenis appartementsrechten (Appartementenwet 1952,
herziening 1972); juridische kwalificatie (geen beperkt recht); drie kernelementen; titel 5.9
BW (art. 5:106-5:147); splitsingsakte (art. 5:109 BW) en splitsingsreglement;
modelreglement; wie mag splitsen (eigenaar, erfpachter, opstaller); splitsing op tekening;
ondersplitsing; ontstaan Vereniging van Eigenaars (VVE); opheffing splitsing.
HC 11 — Beperkte Rechten op Appartementsrechten en Vereniging van
Eigenaars
Dit hoorcollege behandelt grondige juridische analyse van het moeilijkste onderdeel van
appartementsrechten: de restrictieve regels voor vestigen van beperkte rechten
(erfdienstbaarheden, erfpacht, opstalrecht) op goederen betrokken in een splitsing, de
structuur van de Vereniging van Eigenaars (VVE), aandelen in mede-eigendom, en de
objectieve uitlegregels voor splitsingsacten.
Kernonderwerpen: vestigen beperkte rechten op appartementsrechten (art. 5:117, 5:118
BW); structuur VVE (art. 5:124-5:128 BW); bevoegdheden en besluitvorming VVE;
vergadering van eigenaars; reserveringsplicht; aandelen in de gemeenschap; objectieve
uitleg splitsingsakte (drie-trap-raket: Prinsenwerf/Ampersand-arrest en Mithos-arrest);
,modelreglement vs. huishoudelijk reglement; trafohuisje-praktijkcase; VVE Duinroos; Rb 12
oktober 2023.
HC 12 — Wijziging van Splitsing in Appartementsrechten
Dit is het derde en laatste college van de appartementsrechten-serie. Het behandelt zowel
theoretische als praktische aspecten van wijziging van splitsingen in appartementsrechten,
met focus op de wettelijke regelingen en de verschillende redenen voor en vereisten bij
wijziging.
Kernonderwerpen: wijziging splitsingsakte (art. 5:139, 5:140, 5:140a/b BW); opheffing
splitsing (art. 5:144 BW); technische en materiële wijzigingen; vier redenen voor wijziging;
beide systemen van wijziging (medewerking alle eigenaren vs. 80%-meerderheid met
rechterlijke machtiging); praktische problemen bij wijziging; gevolgen voor hypotheek en
andere beperkte rechten; casusposities rond erfpachtrechten en gesplitste erfpachtrechten;
arresten Prinsenwerf, Mithos, Winkelof, HR 24 februari 2023.
Opgesteld op basis van de volledige hoorcollege-samenvattingen. Voor alle wetsartikelen,
arresten, casusposities en doctrinale discussies wordt verwezen naar de individuele
samenvattingen per hoorcollege.
, OG II HC 1 — Algemene Inleiding op Beperkte Rechten en
Erfdienstbaarheden
Inhoudsindicatie: Dit hoorcollege behandelt de fundamentele structuur van beperkte
rechten in het Nederlands burgerlijk recht (boek 3 en 5 BW), hun ontstaan, overdracht en
beëindiging, alsook de cruciale ‘constructie Beekhuis’ voor erfdienstbaarheden gevestigd
door beperkt gerechtigden.
I. SOORTEN BEPERKTE RECHTEN: HET GESLOTEN STELSEL
Prof. Stolz onderscheidt twee categoriën beperkte rechten:
A. Beperkte Genotsrechten (4 soorten)
1. Erfdienstbaarheid
2. Erfpachtrecht
3. Opstalrecht
4. Vruchtgebruik
B. Beperkte Zekerheidsrechten (2 soorten)
1. Pandrecht
2. Hypotheekrecht
Gesloten stelsel: Dit zijn de enige zes beperkte rechten die thans kunnen worden
gevestigd. Dit is een rechtszekerheidsbeginsel.
C. Oude zakelijke rechten (niet meer vestibel)
Deze rechten uit het verleden (vaak middeleeuws) kunnen niet meer worden gevestigd,
maar als zij bestaan, blijven zij voorbestaan. Voorbeelden: recht van windvang, recht van
eendekooi, recht van kerkbank. Deze zijn door wetsduiding verdwenen, maar niet door
expliciete opheffing.
II. JURIDISCHE DEFINIËRING VAN EEN BEPERKT RECHT
Artikel 3:8 BW: Twee Basiscategorieën
Variant 1: Beperkt recht afgeleid uit meeromvattend recht - Een beperkt recht kan zijn
afgeleid uit eigendom. - Situatie: eigenaar vestigt een beperkt recht ten behoeve van een
ander. - Gevolg: de eigenaar bezit de “bloot eigendom” (eigendom belast met het beperkte
recht), terwijl de beperkt gerechtigde het beperkte recht heeft.
Variant 2: Beperkt recht gevestigd ten laste van ander beperkt recht - Op basis van
artikel 3:8 BW kunnen beperkte rechten “gestapeld” worden. - Voorbeeld: erfpachtrecht
belast met een ondererfpacht, of erfpachtrecht belast met een hypotheekrecht.
