CULTUUR
INHOUD SOP GA VE
Cultuur en culturele antropologie .................................................................................................... 2
Familie, huwelijk en verwantschap................................................................................................... 4
Enculturatie en gender .................................................................................................................. 11
Racisme en tolerantie.................................................................................................................... 16
Taal en religie ............................................................................................................................... 20
Dimensionalisten.......................................................................................................................... 24
Kluckhohn.................................................................................................................................... 24
Hall ............................................................................................................................................. 26
Trompenaers................................................................................................................................ 28
Hofstede...................................................................................................................................... 31
ronald inglehart ............................................................................................................................ 33
Basánez....................................................................................................................................... 35
Pinto ........................................................................................................................................... 36
Interculturele communicatie .......................................................................................................... 37
cultuurschok ................................................................................................................................ 38
De nederlandse identiteit en oordelen over cultuur ........................................................................... 38
globalisering................................................................................................................................. 41
Fukuyama .................................................................................................................................... 43
Huntington................................................................................................................................... 46
Dominique Moïsi........................................................................................................................... 47
Orientalisme – edward saïd ............................................................................................................ 50
Occidentalisme ............................................................................................................................ 51
Geweld en conflict volgens Sjo Soesters .......................................................................................... 54
Demografische oorzaken van conflicten .......................................................................................... 55
,CU LTUU R EN CULTU RELE ANT ROPO LO GIE
D EF INIT IE CU LTUU R
Complex begrip, vrijwel al ons handelen is cultuur geladen gedrag. Cultuur wordt aangeleerd binnen een
samenleving en wordt doorgegeven. Cultuur is een fundamenteel onderdeel van de identiteit en de
ontwikkeling van mensen. Cultuur wordt gedeeld door een groep mensen. Het is de basis voor menselijk
denken en gedragspatronen. Het vormt wie we zijn, en hoe we naar de wereld kijken.
CU LTU RELE M OND IA LE KAA RT
Culturele mondiale kaart heeft problemen, er is
een te beperkte criteria. Het is op niet-
wetenschappelijke basis gebaseerd. En het
heeft een statisch karakter. Het suggereert ook
van eenheid, puurheid en harmonie (maximale
interne homogeniteit). En het uitvergroot de
verschillen (maximale externe differentiatie).
Ook worden mensen in de eerste plaats gezien
als onderdeel van een cultuur (de-
individualisatie). Cultuur wordt dan ook
synoniem gezien aan ras, natie of etniciteit. Hierbij ligt rangschikking op de loer. Een onmogelijkheid voor
begrip (niet anders kunnen zijn). Dient het voor geopolitieke doeleinden?
CU LTU REN OP VERSC HILLENDE NIV EAU S
Dominante cultuur: de algemene overheersende cultuur binnen een samenleving
Subculturen: groepen binnen de samenleving die in meer of mindere mate afwijken van de kenmerken
van de dominante cultuur.
Culturele identiteit: ons zelfbeeld wordt voor een deel bepaald door onze culturele identiteit. Bij welke
culturele groep hoor ik?
CU LTUU R ALS UI
ED GAR SC HEIN
Gedragingen zijn relatief makkelijk te
bestuderen. Moeilijker is: om welke
waarden, wereldbeelden en overtuigingen
zitten achter deze gedragingen.
(achterliggende) Basiswaarden: is het
zelfbeschikking of traditie. Is het
zelfredzaamheid of solidariteit?
,GEERT HOF STEDE
Waarden: de zaken die we belangrijk vinden. Onze
overtuigingen over wat goed/fout, normaal/abnormaal is.
Rituelen: de collectieve activiteiten die via vaste patronen
verlopen, met een voor de deelnemers gezamenlijke
diepere betekenis
Helden: (groepen) mensen of fictieve karakters waar we
tegenop kijken. Ze staan ergens voor.
Symbolen: betekenisvolle uitingen in de fysieke wereld:
taal, kleding, voorwerpen
Praktijken: de gedragingen (patronen) die men vertoont.
CU LTUU R IS AA NGELEERD
Socialisatie: het proces waarin iemand de cultuur (waarden, overtuigingen, normen, verwachtingen etc.)
aangeleerd krijgt door de leden van de groep/samenleving
- Enculturatie: het aanleveren van de eigen cultuur (vanaf de geboorte)
- Acculturatie: het aanleren van een nieuwe/vreemde cultuur (bijvoorbeeld vanwege migratie)
SOC IA LISATIEP ROC ESSEN
Socialisatie is het proces waarbij mensen normen, waarden en gedrag aanleren. Dit gebeurt op
verschillende manieren. Zo kunnen mensen instructies krijgen van anderen, zoals familieleden of
docenten, die uitleggen welk gedrag gewenst is. Daarnaast leren mensen veel door observatie en imitatie,
waarbij ze het gedrag van mensen in hun omgeving bekijken en nadoen, wat vooral belangrijk is bij
enculturatie. Ook communicatie speelt een rol: door te luisteren naar en te kijken naar verschillende
vormen van communicatie leren mensen hoe ze zich in een samenleving moeten gedragen. Tot slot leren
mensen ook door zelf dingen uit te proberen en zo ervaring op te doen.
Sociale controle: straffen en belonen van (on)gewenst gedrag door de sociale omgeving
- Gedrag dat afwijkt van geldende normen en verwachtingen wordt bestraft. Gedrag dat aansluit bij
of uiting geeft aan de geldende waarden en normen wordt beloond.
- Dit kan informeel of formeel (regels, wetten)
Resultaat van socialisatie is internalisatie
- Internalisatie: de cultuur is eigen gemaakt, men gelooft zelf ook in de overgedragen waarden,
normen, overtuigingen etc.
o Geen dwang maar zelfdwang
o Mentale processen en gedrag op één lijn
INDENT IFICAT IE
Identificatie is het verbonden voelen (of opkijken naar) andere leden van je groep (of een groep waar je
lidmaatschap van aspireert en je gedrag in overeenstemming brengt).
, M ENTALE PRO GRAM MERING VAN HOF STEDE
belangrijke basis: onze natuur
- De hardware! Hoe werken onze
hersenen?
- Onze behoeften, basisemoties etc.
- Universeel en aangeboren
Cultuur
- de specifieke manier waarop
groepen vormgeven aan de
menselijke natuur!
Persoonlijkheid
- maar uiteindelijk is ook ieder mens anders
- eigen levensverhaal en ervaringen en de eigen reacties daarop
FU NCT IES VA N CU LTUUR
- Overdragen van kennis over hoe we ons moeten aanpassen aan de omstandigheden waarin we
(als groep) leven.
o Hoe komen we aan voedsel en andere goederen waar we behoefte aan hebben?
o Hoe beschermen we ons tegen de natuur en tegen anderen?
- Het mogelijk maken van samenleven/samenwerking en gestroomlijnde interactie tussen mensen
- Normen en verwachtingen (voorspelbaarheid)
- Het geeft oriëntatie, zingeving en betekenis aan het leven van mensen. Het bied een
referentiekader
- Een bril om de wereld te interpreteren en richting aan je leven
W AA ROM VERSC HILLEN CULTU REN
Cultuur heeft verschillende functies voor mensen
Hoe die functies tot uiting kunnen komen is afhankelijk van de context (omstandigheden)
Maar ook historisch gegroeide processen en ontwikkelingen
BRO NNEN
- Guest, K:
o CH 1 What is Anthropology? (pp. 8-12).
o CH 2 What is Culture? (pp.33-40)
o CH 6 What Does Ethnicity Mean To Anthropologists? (pp. 154-157)
- Nunez CH 1 and CH 3.1 of 3.4 (Kluckholm)
FA MILIE, HUW ELIJ K EN V ERWA NT SC HAP
TYP E SAM ENLEVINGEN: JA GERS EN V ERZAM ELA ARS
INHOUD SOP GA VE
Cultuur en culturele antropologie .................................................................................................... 2
Familie, huwelijk en verwantschap................................................................................................... 4
Enculturatie en gender .................................................................................................................. 11
Racisme en tolerantie.................................................................................................................... 16
Taal en religie ............................................................................................................................... 20
Dimensionalisten.......................................................................................................................... 24
Kluckhohn.................................................................................................................................... 24
Hall ............................................................................................................................................. 26
Trompenaers................................................................................................................................ 28
Hofstede...................................................................................................................................... 31
ronald inglehart ............................................................................................................................ 33
Basánez....................................................................................................................................... 35
Pinto ........................................................................................................................................... 36
Interculturele communicatie .......................................................................................................... 37
cultuurschok ................................................................................................................................ 38
De nederlandse identiteit en oordelen over cultuur ........................................................................... 38
globalisering................................................................................................................................. 41
Fukuyama .................................................................................................................................... 43
Huntington................................................................................................................................... 46
Dominique Moïsi........................................................................................................................... 47
Orientalisme – edward saïd ............................................................................................................ 50
Occidentalisme ............................................................................................................................ 51
Geweld en conflict volgens Sjo Soesters .......................................................................................... 54
Demografische oorzaken van conflicten .......................................................................................... 55
,CU LTUU R EN CULTU RELE ANT ROPO LO GIE
D EF INIT IE CU LTUU R
Complex begrip, vrijwel al ons handelen is cultuur geladen gedrag. Cultuur wordt aangeleerd binnen een
samenleving en wordt doorgegeven. Cultuur is een fundamenteel onderdeel van de identiteit en de
ontwikkeling van mensen. Cultuur wordt gedeeld door een groep mensen. Het is de basis voor menselijk
denken en gedragspatronen. Het vormt wie we zijn, en hoe we naar de wereld kijken.
CU LTU RELE M OND IA LE KAA RT
Culturele mondiale kaart heeft problemen, er is
een te beperkte criteria. Het is op niet-
wetenschappelijke basis gebaseerd. En het
heeft een statisch karakter. Het suggereert ook
van eenheid, puurheid en harmonie (maximale
interne homogeniteit). En het uitvergroot de
verschillen (maximale externe differentiatie).
Ook worden mensen in de eerste plaats gezien
als onderdeel van een cultuur (de-
individualisatie). Cultuur wordt dan ook
synoniem gezien aan ras, natie of etniciteit. Hierbij ligt rangschikking op de loer. Een onmogelijkheid voor
begrip (niet anders kunnen zijn). Dient het voor geopolitieke doeleinden?
CU LTU REN OP VERSC HILLENDE NIV EAU S
Dominante cultuur: de algemene overheersende cultuur binnen een samenleving
Subculturen: groepen binnen de samenleving die in meer of mindere mate afwijken van de kenmerken
van de dominante cultuur.
Culturele identiteit: ons zelfbeeld wordt voor een deel bepaald door onze culturele identiteit. Bij welke
culturele groep hoor ik?
CU LTUU R ALS UI
ED GAR SC HEIN
Gedragingen zijn relatief makkelijk te
bestuderen. Moeilijker is: om welke
waarden, wereldbeelden en overtuigingen
zitten achter deze gedragingen.
(achterliggende) Basiswaarden: is het
zelfbeschikking of traditie. Is het
zelfredzaamheid of solidariteit?
,GEERT HOF STEDE
Waarden: de zaken die we belangrijk vinden. Onze
overtuigingen over wat goed/fout, normaal/abnormaal is.
Rituelen: de collectieve activiteiten die via vaste patronen
verlopen, met een voor de deelnemers gezamenlijke
diepere betekenis
Helden: (groepen) mensen of fictieve karakters waar we
tegenop kijken. Ze staan ergens voor.
Symbolen: betekenisvolle uitingen in de fysieke wereld:
taal, kleding, voorwerpen
Praktijken: de gedragingen (patronen) die men vertoont.
CU LTUU R IS AA NGELEERD
Socialisatie: het proces waarin iemand de cultuur (waarden, overtuigingen, normen, verwachtingen etc.)
aangeleerd krijgt door de leden van de groep/samenleving
- Enculturatie: het aanleveren van de eigen cultuur (vanaf de geboorte)
- Acculturatie: het aanleren van een nieuwe/vreemde cultuur (bijvoorbeeld vanwege migratie)
SOC IA LISATIEP ROC ESSEN
Socialisatie is het proces waarbij mensen normen, waarden en gedrag aanleren. Dit gebeurt op
verschillende manieren. Zo kunnen mensen instructies krijgen van anderen, zoals familieleden of
docenten, die uitleggen welk gedrag gewenst is. Daarnaast leren mensen veel door observatie en imitatie,
waarbij ze het gedrag van mensen in hun omgeving bekijken en nadoen, wat vooral belangrijk is bij
enculturatie. Ook communicatie speelt een rol: door te luisteren naar en te kijken naar verschillende
vormen van communicatie leren mensen hoe ze zich in een samenleving moeten gedragen. Tot slot leren
mensen ook door zelf dingen uit te proberen en zo ervaring op te doen.
Sociale controle: straffen en belonen van (on)gewenst gedrag door de sociale omgeving
- Gedrag dat afwijkt van geldende normen en verwachtingen wordt bestraft. Gedrag dat aansluit bij
of uiting geeft aan de geldende waarden en normen wordt beloond.
- Dit kan informeel of formeel (regels, wetten)
Resultaat van socialisatie is internalisatie
- Internalisatie: de cultuur is eigen gemaakt, men gelooft zelf ook in de overgedragen waarden,
normen, overtuigingen etc.
o Geen dwang maar zelfdwang
o Mentale processen en gedrag op één lijn
INDENT IFICAT IE
Identificatie is het verbonden voelen (of opkijken naar) andere leden van je groep (of een groep waar je
lidmaatschap van aspireert en je gedrag in overeenstemming brengt).
, M ENTALE PRO GRAM MERING VAN HOF STEDE
belangrijke basis: onze natuur
- De hardware! Hoe werken onze
hersenen?
- Onze behoeften, basisemoties etc.
- Universeel en aangeboren
Cultuur
- de specifieke manier waarop
groepen vormgeven aan de
menselijke natuur!
Persoonlijkheid
- maar uiteindelijk is ook ieder mens anders
- eigen levensverhaal en ervaringen en de eigen reacties daarop
FU NCT IES VA N CU LTUUR
- Overdragen van kennis over hoe we ons moeten aanpassen aan de omstandigheden waarin we
(als groep) leven.
o Hoe komen we aan voedsel en andere goederen waar we behoefte aan hebben?
o Hoe beschermen we ons tegen de natuur en tegen anderen?
- Het mogelijk maken van samenleven/samenwerking en gestroomlijnde interactie tussen mensen
- Normen en verwachtingen (voorspelbaarheid)
- Het geeft oriëntatie, zingeving en betekenis aan het leven van mensen. Het bied een
referentiekader
- Een bril om de wereld te interpreteren en richting aan je leven
W AA ROM VERSC HILLEN CULTU REN
Cultuur heeft verschillende functies voor mensen
Hoe die functies tot uiting kunnen komen is afhankelijk van de context (omstandigheden)
Maar ook historisch gegroeide processen en ontwikkelingen
BRO NNEN
- Guest, K:
o CH 1 What is Anthropology? (pp. 8-12).
o CH 2 What is Culture? (pp.33-40)
o CH 6 What Does Ethnicity Mean To Anthropologists? (pp. 154-157)
- Nunez CH 1 and CH 3.1 of 3.4 (Kluckholm)
FA MILIE, HUW ELIJ K EN V ERWA NT SC HAP
TYP E SAM ENLEVINGEN: JA GERS EN V ERZAM ELA ARS
