1
Keuzevak: Samenvatting Value-Based
Services
Contents
Week 1 Conceptualizing Value-Based Healthcare.................................................2
Week 2 Shared Decision-making.........................................................................25
Week 3 Outcomes/PROMS/PREMS.......................................................................40
Week 4 Decision analysis & decision-making......................................................57
Week 5 Costs........................................................................................................ 74
Week 6 Implementation Aspects..........................................................................87
1
, 2
Week 1 Conceptualizing Value-Based Healthcare
Leerdoelen:
1. Moderne methoden toepassen om kosten in zorgpaden in kaart te
brengen. = niet kijken naar losse kosten van een behandeling maar naar
de kosten van het volledige zorgpad (care pathway of full cycle of care). Bij
deelkosten mis je het totaalbeeld.
- Een dure behandeling kan inefficiënt lijken maar als die minder
complicaties geeft, sneller herstel oplevert en minder nazorg nodig
maakt = meer waarde
- Een goedkope behandeling kan op korte termijn aantrekkelijk lijken
maar wanneer dit leidt tot slechter herstel, heropname = minder
waarde.
Waar in het zorgpad ontstaan de grootste kosten?
Welke stappen voegen echt waarde toe voor de patiënt?
Welke onderdelen zijn mogelijk verspilling?
Kun je dezelfde uitkomst bereiken met minder middelen?
Zijn er kostenverschuivingen tussen organisaties?
Casus werkgroep: Het zkh. wil misschien snel ontslaan maar als revalidatie daar
nog niet klaar voor is = verplaatsen kosten naar een andere plek. Dus goedkoop
voor 1 organisatie is niet automatisch goedkoop voor het gehele zorgpad.
Daarom kijken naar: integrale zorgpaden, uitkomsten over hele keten, totale
kosten in plaats van silo-kosten.
Waarom moeten kosten in VBHC op zorgpadniveau worden gemeten? = omdat
waarde in VBHC wordt bepaald door de verhouding tussen patiëntuitkomsten en
totale kosten van de volledige zorgcyclus. Anders zie je niet waar inefficiëntie,
kostenverschuiving of verspilling ontstaan.
2. Systematische procedures toepassen om een beslissingsprobleem
te structureren en op te lossen. = gestructureerd beslissen; vaak
complex vanwege meerder stakeholders, doelen, onzekerheid en trade
offs tussen kosten/kwaliteit/ervaring
Eerst probleem definiëren = wat is precies de beslissing? Investeren? PROMs
invoeren?
Breng de alternatieven in kaart = welke opties zijn er? Huidige situatie,
beperkte invoering, volledige implementatie, pilot in 1 team..
Bepaal de criteria: kosten haalbaarheid, patiëntervaring etc..
Verzamel info: gebruik data, PROMs/PREMs, literatuur, stakeholderinzichten,
dashboard
Vergelijk alternatieven: wat zijn de pro’s en con’s? Effecten op
uitkomsten/kosten/samenwerking/risico’s/implementatiebarrières.
Maak Trade-Offs expliciet: sneller ontslag vs veilige overdracht, meer meten
meer administratie, lagere kosten vs betere ervaring, standaardisatie vs
maatwerk.. etc.
Kies en evalueer: kies de optie die het best past bij patiëntwaarde/
haalbaarheid/ doelen/lange termijn verbetering
- Meerdere perspectieven, gebaseerd op data en waarden, en niet
alleen op kosten of medische logica.
- Een beslissing beïnvloed, dus zien als een onderdeel van een groter
systeem
3. Voorstellen doen om value-based services te verbeteren met
behulp van relevante theorieën, modellen en concepten = hiervoor
kennen:
PROMs = uitkomsten van patiëntperspectief
2
, 3
PREMs = ervaringen van patiënten met de zorg
Omdat je niet alleen wil weten of de behandeling technisch goed ging
maar vooral of de pt. beter functioneert, minder pijn, betere kwaliteit v
leven, zich gehoord voelt.
SDM: (Steinmann 2021); door experts als een van de belangrijkste acties
voor VBHC gezien. Omdat niet alle waarden door medische uitkomsten
worden bepaald maar ook door voorkeuren pt, persoonlijke doelen.
Integrated Practice Units (IPUs) = multidisciplinair team dat
verantwoordelijk is voor volledige zorgcyclus van een aandoening. (betere
coördinatie/uitkomsten, minder fragmentatie/dubbel werk, meer
teamverantwoordelijkheid)
Dashboards en data driven improvement: maken data zichtbaar
complicaties/ wachttijden/ kosten etc. Doel: leren, verbeteren, vergelijken,
monitoren.
Care pathways/care delivery value chain: zorg niet in losse afdelingen
maar als samenhangend zorgpad zien. Helpt bij overdrachtsproblemen,
knelpunten in de keten, verspilling te vinden, verantwoordelijkheid over de
hele cyclus te organiseren.
Financiële prikkels: het betaalmodel waarde ondersteunt, probleem in het
traditionele systeem: meer behandelingen = meer geld, VBHC: wil juist
betere uitkomsten belonen en niet volume. Daarom:
Bundled payments & uitkomstgerichte bekostiging belangrijk.
Verbeteringsvoorstel binnen VBHC: probleemanalyse (vb. slechte overdracht),
passend model of concept (vb. IPU/PRO(E)Ms/dashboard/bundled payment/care
pathway redesign), verwachte impact (vb. Lagere Kosten, betere
patiëntutikomsten, betere SDM), mogelijke implementatiebarrières: IT
problemen, weerstand professionals, lage PROM respons, gebrek aan tijd.
4. Kritisch reflecteren op de verschillende aspecten en afwegingen binnen
value-based healthcare = altijd trade offs:
Uitkomsten vs kosten (ideaal; betere uitkomsten + lagere kosten; in
praktijk niet zo)
Patiëntperspectief vs. Systeemlogica (voor pt minder pijn waarde, voor
organisatie kosten beheersing) = onderscheid maken tussen
- Personal value: waarde voor individu (minder pijn)
- Technical value: hoe efficiënt middelen gebruikt? (zo min mogelijk
verspilling)
- Allocative value: hoe worden middelen verdeel binnen het
zorgsysteem? Geld naar de zorg waar het de meeste waarde
oplevert?
- Societal value: wat is de waarde voor de samenleving als geheel?
(minder ongelijkheid, maatschappelijk welzijn, volksgezondheid,
arbeid?)
Procesindicatoren vs. Outcome indicatoren = (Porter; outcomes maar
procesindicatoren ook belangrijk omdat ze verklaren waarom uitkomsten
goed of slecht zijn). outcomes = wat. Processen = waarom. (in dashboards
beide nodig)
Accountability vs improvement; (verantwoorden/controleren/vergelijken
vs. Leren/verbeteren/aanpassen) te vee focus op accountability kan leiden
tot: afrekencultuur, defensief gedrag, registratiedruk (VHBV vraagt dus om
balans; meten om te leren, niet alleen om te controleren)
Fragmentatie vs. Integratie: VHBC wil geïntegreerde zorg maar in praktijk
vaak losse silo’s, dat leidt tot vragen zoals: wie is verantwoordelijk voor
het hele traject, wie betaalt? Wie profiteert van verbeteringen en wie
draagt de last van implementatie?
3
, 4
Ideaal model vs. Implemenatiepraktijk (van Engen 2024: laat zien dat
VBHC in de praktijk langzaam wordt geïmplementeerd, gebruik door artsen
is beperkt, kostenmeting is moeilijk, IT is cruciaal, cultuurverandering
lastig). Praktisch moeilijk uitvoerbaar.
Artikelen:
Steinmann, 2021
Van Engen 2024
Wat is VBH:
- Kennis en vaardigheden om moderne methoden en systematische
procedures toe te passen voor het analyseren, verbeteren en nemen van
waarde-gebaseerde beslissingen in de gezondheidszorg
- Het begrijpen van hoe kosten in het zorgpad (care Pathway) in kaart
worden gebracht is van belang.
Value based healthcare = zoveel mogelijk gezondheidswaarde creëren voor de
patiënt, tegen zo laag mogelijke kosten
Waarde = gezondheidsuitkomsten (resultaten voor de patiënt) / kosten
Dus niet alleen kijken naar kosten besparen maar combinatie van:
Kwaliteit van zorg
Patiënten resultaten
Efficiënt gebruik van middelen
1) Care pathway = kosten analyseren in het zorgproces
- Waar ontstaan kosten?
- Welke stappen zijn duur?
- Waar is verbetering mogelijk?
Vb: Is een dure behandeling echt nodig? Of kan een goedkoper
alternatief/oplossing hetzelfde resultaat geven?
2) Betere beslissingen nemen = je leert op een gestructureerde manier om
beslissingen te nemen, zoals:
Problemen defeniëren
Opties vergelijken
Kosten vs. Resultaten analyseren
Beste optie kiezen
3) Zorg verbeteren met modellen en theorie, je gebruikt modellen als hulpmiddel
om:
Processen te analyseren
Inefficiënties te vinden
Verbeteringen te ontwerpen
Kritisch denken, model is hulpmiddel
4) Denken in systemen (system thinking) = kijken naar het geheel, niet alleen
een onderdeel
- Vb: een verandering beïnvloed: patiënt, arts, ziekenhuis, verzekeraars,
kosten, kwaliteit (alles hangt samen)
4
Keuzevak: Samenvatting Value-Based
Services
Contents
Week 1 Conceptualizing Value-Based Healthcare.................................................2
Week 2 Shared Decision-making.........................................................................25
Week 3 Outcomes/PROMS/PREMS.......................................................................40
Week 4 Decision analysis & decision-making......................................................57
Week 5 Costs........................................................................................................ 74
Week 6 Implementation Aspects..........................................................................87
1
, 2
Week 1 Conceptualizing Value-Based Healthcare
Leerdoelen:
1. Moderne methoden toepassen om kosten in zorgpaden in kaart te
brengen. = niet kijken naar losse kosten van een behandeling maar naar
de kosten van het volledige zorgpad (care pathway of full cycle of care). Bij
deelkosten mis je het totaalbeeld.
- Een dure behandeling kan inefficiënt lijken maar als die minder
complicaties geeft, sneller herstel oplevert en minder nazorg nodig
maakt = meer waarde
- Een goedkope behandeling kan op korte termijn aantrekkelijk lijken
maar wanneer dit leidt tot slechter herstel, heropname = minder
waarde.
Waar in het zorgpad ontstaan de grootste kosten?
Welke stappen voegen echt waarde toe voor de patiënt?
Welke onderdelen zijn mogelijk verspilling?
Kun je dezelfde uitkomst bereiken met minder middelen?
Zijn er kostenverschuivingen tussen organisaties?
Casus werkgroep: Het zkh. wil misschien snel ontslaan maar als revalidatie daar
nog niet klaar voor is = verplaatsen kosten naar een andere plek. Dus goedkoop
voor 1 organisatie is niet automatisch goedkoop voor het gehele zorgpad.
Daarom kijken naar: integrale zorgpaden, uitkomsten over hele keten, totale
kosten in plaats van silo-kosten.
Waarom moeten kosten in VBHC op zorgpadniveau worden gemeten? = omdat
waarde in VBHC wordt bepaald door de verhouding tussen patiëntuitkomsten en
totale kosten van de volledige zorgcyclus. Anders zie je niet waar inefficiëntie,
kostenverschuiving of verspilling ontstaan.
2. Systematische procedures toepassen om een beslissingsprobleem
te structureren en op te lossen. = gestructureerd beslissen; vaak
complex vanwege meerder stakeholders, doelen, onzekerheid en trade
offs tussen kosten/kwaliteit/ervaring
Eerst probleem definiëren = wat is precies de beslissing? Investeren? PROMs
invoeren?
Breng de alternatieven in kaart = welke opties zijn er? Huidige situatie,
beperkte invoering, volledige implementatie, pilot in 1 team..
Bepaal de criteria: kosten haalbaarheid, patiëntervaring etc..
Verzamel info: gebruik data, PROMs/PREMs, literatuur, stakeholderinzichten,
dashboard
Vergelijk alternatieven: wat zijn de pro’s en con’s? Effecten op
uitkomsten/kosten/samenwerking/risico’s/implementatiebarrières.
Maak Trade-Offs expliciet: sneller ontslag vs veilige overdracht, meer meten
meer administratie, lagere kosten vs betere ervaring, standaardisatie vs
maatwerk.. etc.
Kies en evalueer: kies de optie die het best past bij patiëntwaarde/
haalbaarheid/ doelen/lange termijn verbetering
- Meerdere perspectieven, gebaseerd op data en waarden, en niet
alleen op kosten of medische logica.
- Een beslissing beïnvloed, dus zien als een onderdeel van een groter
systeem
3. Voorstellen doen om value-based services te verbeteren met
behulp van relevante theorieën, modellen en concepten = hiervoor
kennen:
PROMs = uitkomsten van patiëntperspectief
2
, 3
PREMs = ervaringen van patiënten met de zorg
Omdat je niet alleen wil weten of de behandeling technisch goed ging
maar vooral of de pt. beter functioneert, minder pijn, betere kwaliteit v
leven, zich gehoord voelt.
SDM: (Steinmann 2021); door experts als een van de belangrijkste acties
voor VBHC gezien. Omdat niet alle waarden door medische uitkomsten
worden bepaald maar ook door voorkeuren pt, persoonlijke doelen.
Integrated Practice Units (IPUs) = multidisciplinair team dat
verantwoordelijk is voor volledige zorgcyclus van een aandoening. (betere
coördinatie/uitkomsten, minder fragmentatie/dubbel werk, meer
teamverantwoordelijkheid)
Dashboards en data driven improvement: maken data zichtbaar
complicaties/ wachttijden/ kosten etc. Doel: leren, verbeteren, vergelijken,
monitoren.
Care pathways/care delivery value chain: zorg niet in losse afdelingen
maar als samenhangend zorgpad zien. Helpt bij overdrachtsproblemen,
knelpunten in de keten, verspilling te vinden, verantwoordelijkheid over de
hele cyclus te organiseren.
Financiële prikkels: het betaalmodel waarde ondersteunt, probleem in het
traditionele systeem: meer behandelingen = meer geld, VBHC: wil juist
betere uitkomsten belonen en niet volume. Daarom:
Bundled payments & uitkomstgerichte bekostiging belangrijk.
Verbeteringsvoorstel binnen VBHC: probleemanalyse (vb. slechte overdracht),
passend model of concept (vb. IPU/PRO(E)Ms/dashboard/bundled payment/care
pathway redesign), verwachte impact (vb. Lagere Kosten, betere
patiëntutikomsten, betere SDM), mogelijke implementatiebarrières: IT
problemen, weerstand professionals, lage PROM respons, gebrek aan tijd.
4. Kritisch reflecteren op de verschillende aspecten en afwegingen binnen
value-based healthcare = altijd trade offs:
Uitkomsten vs kosten (ideaal; betere uitkomsten + lagere kosten; in
praktijk niet zo)
Patiëntperspectief vs. Systeemlogica (voor pt minder pijn waarde, voor
organisatie kosten beheersing) = onderscheid maken tussen
- Personal value: waarde voor individu (minder pijn)
- Technical value: hoe efficiënt middelen gebruikt? (zo min mogelijk
verspilling)
- Allocative value: hoe worden middelen verdeel binnen het
zorgsysteem? Geld naar de zorg waar het de meeste waarde
oplevert?
- Societal value: wat is de waarde voor de samenleving als geheel?
(minder ongelijkheid, maatschappelijk welzijn, volksgezondheid,
arbeid?)
Procesindicatoren vs. Outcome indicatoren = (Porter; outcomes maar
procesindicatoren ook belangrijk omdat ze verklaren waarom uitkomsten
goed of slecht zijn). outcomes = wat. Processen = waarom. (in dashboards
beide nodig)
Accountability vs improvement; (verantwoorden/controleren/vergelijken
vs. Leren/verbeteren/aanpassen) te vee focus op accountability kan leiden
tot: afrekencultuur, defensief gedrag, registratiedruk (VHBV vraagt dus om
balans; meten om te leren, niet alleen om te controleren)
Fragmentatie vs. Integratie: VHBC wil geïntegreerde zorg maar in praktijk
vaak losse silo’s, dat leidt tot vragen zoals: wie is verantwoordelijk voor
het hele traject, wie betaalt? Wie profiteert van verbeteringen en wie
draagt de last van implementatie?
3
, 4
Ideaal model vs. Implemenatiepraktijk (van Engen 2024: laat zien dat
VBHC in de praktijk langzaam wordt geïmplementeerd, gebruik door artsen
is beperkt, kostenmeting is moeilijk, IT is cruciaal, cultuurverandering
lastig). Praktisch moeilijk uitvoerbaar.
Artikelen:
Steinmann, 2021
Van Engen 2024
Wat is VBH:
- Kennis en vaardigheden om moderne methoden en systematische
procedures toe te passen voor het analyseren, verbeteren en nemen van
waarde-gebaseerde beslissingen in de gezondheidszorg
- Het begrijpen van hoe kosten in het zorgpad (care Pathway) in kaart
worden gebracht is van belang.
Value based healthcare = zoveel mogelijk gezondheidswaarde creëren voor de
patiënt, tegen zo laag mogelijke kosten
Waarde = gezondheidsuitkomsten (resultaten voor de patiënt) / kosten
Dus niet alleen kijken naar kosten besparen maar combinatie van:
Kwaliteit van zorg
Patiënten resultaten
Efficiënt gebruik van middelen
1) Care pathway = kosten analyseren in het zorgproces
- Waar ontstaan kosten?
- Welke stappen zijn duur?
- Waar is verbetering mogelijk?
Vb: Is een dure behandeling echt nodig? Of kan een goedkoper
alternatief/oplossing hetzelfde resultaat geven?
2) Betere beslissingen nemen = je leert op een gestructureerde manier om
beslissingen te nemen, zoals:
Problemen defeniëren
Opties vergelijken
Kosten vs. Resultaten analyseren
Beste optie kiezen
3) Zorg verbeteren met modellen en theorie, je gebruikt modellen als hulpmiddel
om:
Processen te analyseren
Inefficiënties te vinden
Verbeteringen te ontwerpen
Kritisch denken, model is hulpmiddel
4) Denken in systemen (system thinking) = kijken naar het geheel, niet alleen
een onderdeel
- Vb: een verandering beïnvloed: patiënt, arts, ziekenhuis, verzekeraars,
kosten, kwaliteit (alles hangt samen)
4
