Examenkatern Geschiedenis. Historische Contexten, havo vanaf 2021.
Hoofdstuk 3 ‘Duitsland in Europa 1918-1991’
Paragraaf 1
1918 = einde 1e wereldoorlog. Duitsland werd een democratie.
Democratie vanaf begin wankel:
- Oorlog verloren, wapenstilstand getekend.
- Weinig vertrouwen in leiders van de Republiek door volk.
- Economie slecht door oorlog, herstelbetalingen en verlies van grondstofrijke gebieden.
Democratische Republiek Weimar niet vertrouwd door bevolking:
- Communisten (KPD) deden alleen mee om propaganda te maken voor eigen ideaal, wilden
zelf alle macht.
- Nationalisten en conservatieven wilden keizerrijk terug met minder macht voor politieke
partijen en meer voor henzelf.
- Teleurgestelde ex-soldaten sloten zich aan bij communistische, conservatieve of fascistische
groepen.
Alle groepen parlementaire democratie vijandig gezind.
Sociaaldemocratische regering wordt niet vertrouwd:
- Vrede van Versailles maakte dat moeilijk
- Enorme herstelbetalingen
- Grondgebied afstaan (klein gebied aan België en groot gebied aan Polen), (Elzas-Lotharingen
aan Frankrijk) en (Duitse koloniën verdeeld onder Geallieerden)
- Duitsland ontwapenen, alleen kleine oorlogsschepen en klein beroepsleger.
1923 = Franse en Belgische groepen bezetten Ruhrgebied vanwege achterstand in herstelbetalingen.
Arbeiders in staking, Duitse regering betaalde lonen door. Drukten bankbiljetten bij, leidde tot
enorme inflatie. Mark werd vrijwel waardeloos. Wisselkoers voor 1 dollar liep op van 25 000 mark in
april 1923 tot 99 miljoen mark in september.
Halverwege jaren 20 beter met Duitsland door:
- Verzoeningspolitiek met Frankrijk
- Het Dawesplan (herstelbetalingen gekoppeld aan economische draagkracht Duitsland) + (VS-
leningen aan Duitsland om economie te helpen)
, Paragraaf 2
Amerikaanse Beurskrach
- Economische crisis VS, slaat over naar handelslanden van VS
- VS vraagt leningen aan Europese landen terug, ook geld van Dawesplan
- Duitsland: bedrijven failliet of arbeiders ontslaan.
- 1930: werklozen groeit flink
Crisis gunstig voor de nazi’s:
- Economische crisis ook politieke crisis
- Coalitieregering van democratische partijen Republiek van Weimar in 1930 uiteen
- Regeren met noodverordeningen: macht in handen van Rijkskanselier en president
- NSDAP biedt goede oplossing voor economische crisis, belooft welvaart, nationale eenheid
en Verdrag van Versailles ongedaan te maken.
- NSDAP 1920 pleegde in 1923 mislukte staatsgreep. Hitler in gevangenis, begon in 1925
opnieuw.
Fascisme:
- Is negatief: grote aandacht besteed aan waar men tegen is, zoals persoonlijke vrijheid.
Voor:
- Belang van groep vooropgesteld
- Ultranationalistisch: hun staat het beste en meeste recht
- Willen 1 corporatieve staat (1 beroepsgroep), om concurrentie te voorkomen
- Mensen zijn niet gelijk, hogeren moeten volk leiden
- Aan het hoofd 1 leider
- De staat beheerst alle uitingen van cultuur wat goed en slecht is
- Verstand is minder geschikt als basis voor handelen dan gevoel
- Verheerlijkt de daad, niet denken gewoon doen
- Vrouwen: kinderen krijgen en zorgen voor gezin
Hoofdstuk 3 ‘Duitsland in Europa 1918-1991’
Paragraaf 1
1918 = einde 1e wereldoorlog. Duitsland werd een democratie.
Democratie vanaf begin wankel:
- Oorlog verloren, wapenstilstand getekend.
- Weinig vertrouwen in leiders van de Republiek door volk.
- Economie slecht door oorlog, herstelbetalingen en verlies van grondstofrijke gebieden.
Democratische Republiek Weimar niet vertrouwd door bevolking:
- Communisten (KPD) deden alleen mee om propaganda te maken voor eigen ideaal, wilden
zelf alle macht.
- Nationalisten en conservatieven wilden keizerrijk terug met minder macht voor politieke
partijen en meer voor henzelf.
- Teleurgestelde ex-soldaten sloten zich aan bij communistische, conservatieve of fascistische
groepen.
Alle groepen parlementaire democratie vijandig gezind.
Sociaaldemocratische regering wordt niet vertrouwd:
- Vrede van Versailles maakte dat moeilijk
- Enorme herstelbetalingen
- Grondgebied afstaan (klein gebied aan België en groot gebied aan Polen), (Elzas-Lotharingen
aan Frankrijk) en (Duitse koloniën verdeeld onder Geallieerden)
- Duitsland ontwapenen, alleen kleine oorlogsschepen en klein beroepsleger.
1923 = Franse en Belgische groepen bezetten Ruhrgebied vanwege achterstand in herstelbetalingen.
Arbeiders in staking, Duitse regering betaalde lonen door. Drukten bankbiljetten bij, leidde tot
enorme inflatie. Mark werd vrijwel waardeloos. Wisselkoers voor 1 dollar liep op van 25 000 mark in
april 1923 tot 99 miljoen mark in september.
Halverwege jaren 20 beter met Duitsland door:
- Verzoeningspolitiek met Frankrijk
- Het Dawesplan (herstelbetalingen gekoppeld aan economische draagkracht Duitsland) + (VS-
leningen aan Duitsland om economie te helpen)
, Paragraaf 2
Amerikaanse Beurskrach
- Economische crisis VS, slaat over naar handelslanden van VS
- VS vraagt leningen aan Europese landen terug, ook geld van Dawesplan
- Duitsland: bedrijven failliet of arbeiders ontslaan.
- 1930: werklozen groeit flink
Crisis gunstig voor de nazi’s:
- Economische crisis ook politieke crisis
- Coalitieregering van democratische partijen Republiek van Weimar in 1930 uiteen
- Regeren met noodverordeningen: macht in handen van Rijkskanselier en president
- NSDAP biedt goede oplossing voor economische crisis, belooft welvaart, nationale eenheid
en Verdrag van Versailles ongedaan te maken.
- NSDAP 1920 pleegde in 1923 mislukte staatsgreep. Hitler in gevangenis, begon in 1925
opnieuw.
Fascisme:
- Is negatief: grote aandacht besteed aan waar men tegen is, zoals persoonlijke vrijheid.
Voor:
- Belang van groep vooropgesteld
- Ultranationalistisch: hun staat het beste en meeste recht
- Willen 1 corporatieve staat (1 beroepsgroep), om concurrentie te voorkomen
- Mensen zijn niet gelijk, hogeren moeten volk leiden
- Aan het hoofd 1 leider
- De staat beheerst alle uitingen van cultuur wat goed en slecht is
- Verstand is minder geschikt als basis voor handelen dan gevoel
- Verheerlijkt de daad, niet denken gewoon doen
- Vrouwen: kinderen krijgen en zorgen voor gezin
