,De inhoudsopgave
1. De noodzaak van cultuur......................................................................................................................................3
2. Methoden en Biases..............................................................................................................................................9
3. Culturele overdracht (transmissie).....................................................................................................................16
Opvoedingsstijlen en culturele context..................................................................................................................22
4. ID, Het zelf.........................................................................................................................................................27
5: Communicatie en taal.........................................................................................................................................33
6. Acculturatie en multiculturalisme......................................................................................................................41
Multiculturalisme in NL.........................................................................................................................................49
7. Persoonlijkheid...................................................................................................................................................51
8. Cognitie en het cultuurcomponent.....................................................................................................................56
9. Emotie................................................................................................................................................................63
10. Gezondheid en aandoeningen...........................................................................................................................68
Rijsttheorie.............................................................................................................................................................72
Castañeda: immigration as a social determinant of health.....................................................................................73
11. Aandoeningen en behandeling.........................................................................................................................75
Kirmayer: Gemeenschappelijke geestelijke gezondheidsproblemen bij immigranten en vluchtelingen, algemene
aanpak in eerstelijnszorg........................................................................................................................................82
12. Sociaal gedrag..................................................................................................................................................84
13. Cultuur en organisaties.....................................................................................................................................93
14. Religie, moraliteit en eer (het extreme, Radicalisering).................................................................................102
2
,1. De noodzaak van cultuur
1.1 Wat is cultuur?
Cultuur
Het geheel van houdingen, gedragingen en symbolen die door een groep worden gedeeld
en op volgende generaties worden overgedragen. Het is noodzakelijk voor overleving, geluk
en welzijn, omdat het helpt het leven zin te geven en een schema biedt waarmee informatie
wordt geëvalueerd en georganiseerd. Cultuur ontstaat uit het groepsleven, het milieu,
hulpbronnen en het menselijk intellect. Het groepsleven zelf wordt beïnvloed door
omgevingsaspecten zoals klimaat, ziekten en bevolkingsdichtheid.
Menselijke cultuur
Verschilt van dierlijke cultuur doordat mensen beschikken over specifieke sociaal-cognitieve
vaardigheden. Hierdoor is de menselijke variant complexer, meer gedifferentieerd en sterk
geïnstitutionaliseerd.
Expliciete elementen van cultuur
De openlijke en waarneembare handelingen of objecten die regelmatig in een cultuur
voorkomen. Voorbeelden hiervan zijn kleding, architectuur, kunst en voedsel.
Impliciete elementen van cultuur
De organiserende kenmerken die niet direct zichtbaar zijn maar de basis vormen van een
cultuur, zoals normen, waarden, overtuigingen en gedragingen.
Cultuurpsychologie
Een benadering waarbij cultuur wordt gezien als iets dat in het individu zit. Gedrag en
cognitie worden beschouwd als het product van de interactie tussen cultuur en het individu.
Deze tak kijkt naar culturele aspecten die de fundering vormen van psychologische
processen.
Multiculturele psychologie
Een benadering waarbij cultuur buiten het individu wordt geplaatst. Het doel is om culturen
te vergelijken op verschillen en overeenkomsten en deze te verklaren. Hierbij staan drie
doelen centraal: het testen van hypothesen in andere culturele omgevingen, het ontdekken
van psychologische variatie en het creëren van een universele psychologie door bevindingen
uit diverse culturen te integreren.
1.2 WEIRD
3
, WEIRD culturen
Een acroniem voor Western, Educated, Industrialized, Rich en Democratic. Hoewel ongeveer
95% van de psychologische studies op deze groep is gebaseerd, vertegenwoordigen zij
slechts 12% van de wereldbevolking. Dit maakt dergelijke steekproeven niet representatief
voor de gehele mensheid.
Muller-Lyer illusie
Een optisch fenomeen waarbij twee lijnen van gelijke lengte als verschillend worden
waargenomen door de vorm van de uiteinden. Onderzoek toont aan dat proefpersonen uit
Illinois (WEIRD) sterk in de illusie trappen, terwijl mensen van de San-bevolking nagenoeg
geen verschil zien.
Carpentered world hypothesis
De verklaring voor culturele verschillen in de Muller-Lyer illusie. Mensen uit industriële
samenlevingen verwachten onbewust dat objecten rechte hoeken hebben omdat hun
omgeving (gebouwen, meubels) rechthoekig is. Dit schema helpt bij de oriëntatie en
diepteperceptie in een 'getimmerde' wereld.
Dictator game
Een experimenteel spel waarbij persoon A een geldbedrag ontvangt en moet beslissen of en
hoeveel zij deelt met persoon B. Dit meet opvattingen over eerlijkheid en altruïsme. In
geïndustrialiseerde gemeenschappen deelt men vaak 50/50, terwijl in niet-
geïndustrialiseerde gemeenschappen minder eerlijk wordt gedeeld omdat men vindt dat de
ontvanger met elk bedrag al tevreden moet zijn.
Conformatie test van Asch
Een experiment waarbij proefpersonen moeten aangeven welke lijn even lang is als een
voorbeeldlijn. Wanneer anderen in de groep opzettelijk het foute antwoord geven,
conformeert 75% van de deelnemers minstens één keer. Dit effect is kleiner in landen met
een hoog niveau van individualisme.
Antisociale straf en samenwerking
Een verschijnsel waarbij in westerse landen asociaal gedrag minder vaak wordt bestraft dan
in niet-westerse landen wanneer het aankomt op samenwerkingsverbanden.
Analytische benadering
Een manier van redeneren die veel voorkomt in het Westen, waarbij objecten worden
losgekoppeld van hun context. De focus ligt op de specifieke eigenschappen van een object
of persoon.
Holistische benadering
4
1. De noodzaak van cultuur......................................................................................................................................3
2. Methoden en Biases..............................................................................................................................................9
3. Culturele overdracht (transmissie).....................................................................................................................16
Opvoedingsstijlen en culturele context..................................................................................................................22
4. ID, Het zelf.........................................................................................................................................................27
5: Communicatie en taal.........................................................................................................................................33
6. Acculturatie en multiculturalisme......................................................................................................................41
Multiculturalisme in NL.........................................................................................................................................49
7. Persoonlijkheid...................................................................................................................................................51
8. Cognitie en het cultuurcomponent.....................................................................................................................56
9. Emotie................................................................................................................................................................63
10. Gezondheid en aandoeningen...........................................................................................................................68
Rijsttheorie.............................................................................................................................................................72
Castañeda: immigration as a social determinant of health.....................................................................................73
11. Aandoeningen en behandeling.........................................................................................................................75
Kirmayer: Gemeenschappelijke geestelijke gezondheidsproblemen bij immigranten en vluchtelingen, algemene
aanpak in eerstelijnszorg........................................................................................................................................82
12. Sociaal gedrag..................................................................................................................................................84
13. Cultuur en organisaties.....................................................................................................................................93
14. Religie, moraliteit en eer (het extreme, Radicalisering).................................................................................102
2
,1. De noodzaak van cultuur
1.1 Wat is cultuur?
Cultuur
Het geheel van houdingen, gedragingen en symbolen die door een groep worden gedeeld
en op volgende generaties worden overgedragen. Het is noodzakelijk voor overleving, geluk
en welzijn, omdat het helpt het leven zin te geven en een schema biedt waarmee informatie
wordt geëvalueerd en georganiseerd. Cultuur ontstaat uit het groepsleven, het milieu,
hulpbronnen en het menselijk intellect. Het groepsleven zelf wordt beïnvloed door
omgevingsaspecten zoals klimaat, ziekten en bevolkingsdichtheid.
Menselijke cultuur
Verschilt van dierlijke cultuur doordat mensen beschikken over specifieke sociaal-cognitieve
vaardigheden. Hierdoor is de menselijke variant complexer, meer gedifferentieerd en sterk
geïnstitutionaliseerd.
Expliciete elementen van cultuur
De openlijke en waarneembare handelingen of objecten die regelmatig in een cultuur
voorkomen. Voorbeelden hiervan zijn kleding, architectuur, kunst en voedsel.
Impliciete elementen van cultuur
De organiserende kenmerken die niet direct zichtbaar zijn maar de basis vormen van een
cultuur, zoals normen, waarden, overtuigingen en gedragingen.
Cultuurpsychologie
Een benadering waarbij cultuur wordt gezien als iets dat in het individu zit. Gedrag en
cognitie worden beschouwd als het product van de interactie tussen cultuur en het individu.
Deze tak kijkt naar culturele aspecten die de fundering vormen van psychologische
processen.
Multiculturele psychologie
Een benadering waarbij cultuur buiten het individu wordt geplaatst. Het doel is om culturen
te vergelijken op verschillen en overeenkomsten en deze te verklaren. Hierbij staan drie
doelen centraal: het testen van hypothesen in andere culturele omgevingen, het ontdekken
van psychologische variatie en het creëren van een universele psychologie door bevindingen
uit diverse culturen te integreren.
1.2 WEIRD
3
, WEIRD culturen
Een acroniem voor Western, Educated, Industrialized, Rich en Democratic. Hoewel ongeveer
95% van de psychologische studies op deze groep is gebaseerd, vertegenwoordigen zij
slechts 12% van de wereldbevolking. Dit maakt dergelijke steekproeven niet representatief
voor de gehele mensheid.
Muller-Lyer illusie
Een optisch fenomeen waarbij twee lijnen van gelijke lengte als verschillend worden
waargenomen door de vorm van de uiteinden. Onderzoek toont aan dat proefpersonen uit
Illinois (WEIRD) sterk in de illusie trappen, terwijl mensen van de San-bevolking nagenoeg
geen verschil zien.
Carpentered world hypothesis
De verklaring voor culturele verschillen in de Muller-Lyer illusie. Mensen uit industriële
samenlevingen verwachten onbewust dat objecten rechte hoeken hebben omdat hun
omgeving (gebouwen, meubels) rechthoekig is. Dit schema helpt bij de oriëntatie en
diepteperceptie in een 'getimmerde' wereld.
Dictator game
Een experimenteel spel waarbij persoon A een geldbedrag ontvangt en moet beslissen of en
hoeveel zij deelt met persoon B. Dit meet opvattingen over eerlijkheid en altruïsme. In
geïndustrialiseerde gemeenschappen deelt men vaak 50/50, terwijl in niet-
geïndustrialiseerde gemeenschappen minder eerlijk wordt gedeeld omdat men vindt dat de
ontvanger met elk bedrag al tevreden moet zijn.
Conformatie test van Asch
Een experiment waarbij proefpersonen moeten aangeven welke lijn even lang is als een
voorbeeldlijn. Wanneer anderen in de groep opzettelijk het foute antwoord geven,
conformeert 75% van de deelnemers minstens één keer. Dit effect is kleiner in landen met
een hoog niveau van individualisme.
Antisociale straf en samenwerking
Een verschijnsel waarbij in westerse landen asociaal gedrag minder vaak wordt bestraft dan
in niet-westerse landen wanneer het aankomt op samenwerkingsverbanden.
Analytische benadering
Een manier van redeneren die veel voorkomt in het Westen, waarbij objecten worden
losgekoppeld van hun context. De focus ligt op de specifieke eigenschappen van een object
of persoon.
Holistische benadering
4
