Darm aandoeningen
,Inhoudsopgave
1. Colitis Ulcerosa...................................................................................................................................3
2. Ziekte van Crohn.................................................................................................................................7
3. Darmpoliepen...................................................................................................................................13
4. Divertikels.........................................................................................................................................16
5. Diverticulitis......................................................................................................................................17
6. Prikkelbare darm syndroom (PDS)....................................................................................................19
7. Ileus..................................................................................................................................................24
8. Blindedarmontsteking (Appendicitis)...............................................................................................27
9. Glutenintolerantie (Coeliakie)..........................................................................................................29
10. Lactulose-intolerantie.....................................................................................................................31
11. Dunne darmkanker.........................................................................................................................34
12. Darmkanker....................................................................................................................................37
13. Endeldarmkanker...........................................................................................................................46
,1. Colitis Ulcerosa
Colitis ulcerosa betekent letterlijk een ontsteking van de dikke darm, waarbij zweren gevormd
worden (ulcerosa).
Bij colitis ulcerosa is er sprake van een chronische, regelmatig terugkerende ontsteking van
de dikke darm. De ontsteking beperkt zich tot het slijmvlies, dat de binnenkant van de dikke
darm bekleed. Bij colitis ulcerosa is de darm aaneengesloten ontstoken. Ook kunnen er
klachten en ontstekingen buiten de darm kunnen voorkomen bij colitis ulcerosa.
Het verschil tussen colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn
Er zijn veel overeenkomsten tussen de chronische darmontstekingen colitis ulcerosa en de
ziekte van Crohn. Zowel de klachten als de behandeling van deze twee aandoeningen
komen voor een groot deel overeen.
Een aantal belangrijke verschillen tussen colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn zijn:
• Bij colitis ulcerosa ontstaan de ontstekingen alleen in de dikke darm
en de endeldarm. Bij de ziekte van Crohn komen de ontstekingen in
het hele spijsverteringskanaal voor: van mond tot anus.
• Bij colitis ulcerosa beperken de ontstekingen in de darm zich tot de
slijmvlieslaag. Bij de ziekte van Crohn kunnen de ontstekingen ook
tot de diepere lagen van de darmwand doordringen. Hierdoor
kunnen bij de ziekte van Crohn diepere zweren en zogenoemde
fistels (onnatuurlijke, open verbindingen) ontstaan.
• Bij colitis ulcerosa ontstaan geen verklevingen en vrijwel nooit
vernauwingen. Doordat de zweren bij de ziekte van Crohn dieper
zijn, en er ook fistels kunnen ontstaan, wordt bij deze ziekte meer
littekenweefsel gevormd. Hierdoor kunnen vernauwingen in de darm
en verklevingen ontstaan bij mensen met de ziekte van Crohn.
• Bij colitis ulcerosa zitten de ontstekingen vaak in een
aaneengesloten gebied in de dikke darm. Bij de ziekte van Crohn
kunnen gezonde delen afwisselen met gebieden die ontstoken zijn.
De diagnose wordt vooral gesteld bij jong volwassenen en mensen van middelbare leeftijd.
Colitis ulcerosa komt iets meer voor bij mannen dan bij vrouwen.
Colitis ulcerosa begint vaak met ontstekingen in de endeldarm. De ontstekingen kunnen zich
vervolgens uitbreiden over de hele dikke darm. Colitis ulcerosa kan ook op een andere
plaats in de dikke darm beginnen.
Oorzaak
Er zijn verschillende factoren die van invloed kunnen zijn op het ontstaan van colitis
ulcerosa. Factoren die een rol spelen zijn onder andere: het afweersysteem, erfelijkheid,
bacteriën in de darm, stress en roken. De ontstekingen bij colitis ulcerosa worden niet
veroorzaakt door een infectie met een virus, bacterie of parasiet.
Afweersysteem
Ons afweersysteem beschermt ons lichaam tegen schadelijke indringers, zoals bacteriën en
virussen. Bij colitis ulcerosa is het afweersysteem in de war. Het gevolg is dat er
ontstekingen ontstaan in de darm.
Erfelijkheid
Erfelijkheid speelt een rol bij de colitis ulcerosa. Vijf tot tien procent van de familieleden van
iemand met een chronische darmontsteking heeft de ziekte ook. Bij familieleden van mensen
zonder een chronische darmontsteking is dat percentage lager.
, Bacteriën
Mogelijk spelen bepaalde bacteriën een rol bij het ontstaan van deze ziekte. Op dit moment
wordt hier nog onderzoek naar gedaan.
Stress
Door overmatige stress ontstaan er bij veel mensen maagdarmklachten. Stress alleen is niet
de oorzaak van colitis ulcerosa. Wel heeft stress invloed op de ernst van de klachten.
Roken
Roken is slecht voor de gezondheid. Daarom is in het algemeen het advies om te stoppen
met roken. Bij stoppen bij roken lijkt de kans op het ontstaan van colitis ulcerosa iets
verhoogd. Ook lijkt roken te beschermen tegen de ziekteaanvallen bij colitis ulcerosa. Hoe dit
kan is nog niet bekend.
Symptomen
De klachten en de ernst van de klachten kunnen per patiënt erg verschillen.
Onderstaande klachten komen vaak voor bij colitis ulcerosa:
• Diarree, vaak met bloed en slijm
• Buikpijn
• Bloedarmoede
• Vermoeidheid
• Gewichtsverlies
• Moeite met het ophouden van de ontlasting
• Een opgezette buik.
• Koorts
In enkele gevallen komen ook klachten buiten de darm voor:
• Pijnlijke, ontstoken ogen
• Pijnlijke, ontstoken gewrichten
• Pijnlijke ontstekingen van de huid
Bij circa tien procent van de patiënten met colitis ulcerosa komt PSC (Primaire
Scleroserende Cholangitis) voor, dit is een ontsteking van de galwegen in en buiten de lever.
Het beloop van de ziekte kan erg verschillen per patiënt. Sommige mensen hebben bijna
nooit klachten, terwijl anderen regelmatig heftige aanvallen krijgen. Zo’n ziekteaanval wordt
ook wel een opvlamming of een actieve periode genoemd.
Mensen met een chronische darmontsteking hebben een licht verhoogde kans om
darmkanker te krijgen. Dit verhoogde risico begint zo'n acht jaar nadat de diagnose 'colitis
ulcerosa' is gesteld. Om het risico te verminderen is het belangrijk dat je regelmatig een
controle-onderzoek krijgt.
Diagnose
Als de huisarts vermoedt dat je een chronische darmontsteking hebt, verwijst hij je door naar
een internist of maag-darm-leverarts (MDL-arts). Je wordt lichamelijk onderzocht en ook is
verder onderzoek nodig om de diagnose te stellen.
De volgende onderzoeken kunnen worden gedaan:
• Bloedonderzoek
Met bloedonderzoek wordt onderzocht of er sprake is van bloedarmoede en een ontsteking.
Ook kan de arts met bloedonderzoek vaststellen hoe je lichamelijke conditie en
voedingstoestand zijn.
• Ontlastingsonderzoek
De ontlasting wordt onderzocht om bacteriële infecties uit te sluiten.
• Beeldvormend onderzoek zoals een endoscopie, echografie en een CT-scan of MRI-scan.
,Inhoudsopgave
1. Colitis Ulcerosa...................................................................................................................................3
2. Ziekte van Crohn.................................................................................................................................7
3. Darmpoliepen...................................................................................................................................13
4. Divertikels.........................................................................................................................................16
5. Diverticulitis......................................................................................................................................17
6. Prikkelbare darm syndroom (PDS)....................................................................................................19
7. Ileus..................................................................................................................................................24
8. Blindedarmontsteking (Appendicitis)...............................................................................................27
9. Glutenintolerantie (Coeliakie)..........................................................................................................29
10. Lactulose-intolerantie.....................................................................................................................31
11. Dunne darmkanker.........................................................................................................................34
12. Darmkanker....................................................................................................................................37
13. Endeldarmkanker...........................................................................................................................46
,1. Colitis Ulcerosa
Colitis ulcerosa betekent letterlijk een ontsteking van de dikke darm, waarbij zweren gevormd
worden (ulcerosa).
Bij colitis ulcerosa is er sprake van een chronische, regelmatig terugkerende ontsteking van
de dikke darm. De ontsteking beperkt zich tot het slijmvlies, dat de binnenkant van de dikke
darm bekleed. Bij colitis ulcerosa is de darm aaneengesloten ontstoken. Ook kunnen er
klachten en ontstekingen buiten de darm kunnen voorkomen bij colitis ulcerosa.
Het verschil tussen colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn
Er zijn veel overeenkomsten tussen de chronische darmontstekingen colitis ulcerosa en de
ziekte van Crohn. Zowel de klachten als de behandeling van deze twee aandoeningen
komen voor een groot deel overeen.
Een aantal belangrijke verschillen tussen colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn zijn:
• Bij colitis ulcerosa ontstaan de ontstekingen alleen in de dikke darm
en de endeldarm. Bij de ziekte van Crohn komen de ontstekingen in
het hele spijsverteringskanaal voor: van mond tot anus.
• Bij colitis ulcerosa beperken de ontstekingen in de darm zich tot de
slijmvlieslaag. Bij de ziekte van Crohn kunnen de ontstekingen ook
tot de diepere lagen van de darmwand doordringen. Hierdoor
kunnen bij de ziekte van Crohn diepere zweren en zogenoemde
fistels (onnatuurlijke, open verbindingen) ontstaan.
• Bij colitis ulcerosa ontstaan geen verklevingen en vrijwel nooit
vernauwingen. Doordat de zweren bij de ziekte van Crohn dieper
zijn, en er ook fistels kunnen ontstaan, wordt bij deze ziekte meer
littekenweefsel gevormd. Hierdoor kunnen vernauwingen in de darm
en verklevingen ontstaan bij mensen met de ziekte van Crohn.
• Bij colitis ulcerosa zitten de ontstekingen vaak in een
aaneengesloten gebied in de dikke darm. Bij de ziekte van Crohn
kunnen gezonde delen afwisselen met gebieden die ontstoken zijn.
De diagnose wordt vooral gesteld bij jong volwassenen en mensen van middelbare leeftijd.
Colitis ulcerosa komt iets meer voor bij mannen dan bij vrouwen.
Colitis ulcerosa begint vaak met ontstekingen in de endeldarm. De ontstekingen kunnen zich
vervolgens uitbreiden over de hele dikke darm. Colitis ulcerosa kan ook op een andere
plaats in de dikke darm beginnen.
Oorzaak
Er zijn verschillende factoren die van invloed kunnen zijn op het ontstaan van colitis
ulcerosa. Factoren die een rol spelen zijn onder andere: het afweersysteem, erfelijkheid,
bacteriën in de darm, stress en roken. De ontstekingen bij colitis ulcerosa worden niet
veroorzaakt door een infectie met een virus, bacterie of parasiet.
Afweersysteem
Ons afweersysteem beschermt ons lichaam tegen schadelijke indringers, zoals bacteriën en
virussen. Bij colitis ulcerosa is het afweersysteem in de war. Het gevolg is dat er
ontstekingen ontstaan in de darm.
Erfelijkheid
Erfelijkheid speelt een rol bij de colitis ulcerosa. Vijf tot tien procent van de familieleden van
iemand met een chronische darmontsteking heeft de ziekte ook. Bij familieleden van mensen
zonder een chronische darmontsteking is dat percentage lager.
, Bacteriën
Mogelijk spelen bepaalde bacteriën een rol bij het ontstaan van deze ziekte. Op dit moment
wordt hier nog onderzoek naar gedaan.
Stress
Door overmatige stress ontstaan er bij veel mensen maagdarmklachten. Stress alleen is niet
de oorzaak van colitis ulcerosa. Wel heeft stress invloed op de ernst van de klachten.
Roken
Roken is slecht voor de gezondheid. Daarom is in het algemeen het advies om te stoppen
met roken. Bij stoppen bij roken lijkt de kans op het ontstaan van colitis ulcerosa iets
verhoogd. Ook lijkt roken te beschermen tegen de ziekteaanvallen bij colitis ulcerosa. Hoe dit
kan is nog niet bekend.
Symptomen
De klachten en de ernst van de klachten kunnen per patiënt erg verschillen.
Onderstaande klachten komen vaak voor bij colitis ulcerosa:
• Diarree, vaak met bloed en slijm
• Buikpijn
• Bloedarmoede
• Vermoeidheid
• Gewichtsverlies
• Moeite met het ophouden van de ontlasting
• Een opgezette buik.
• Koorts
In enkele gevallen komen ook klachten buiten de darm voor:
• Pijnlijke, ontstoken ogen
• Pijnlijke, ontstoken gewrichten
• Pijnlijke ontstekingen van de huid
Bij circa tien procent van de patiënten met colitis ulcerosa komt PSC (Primaire
Scleroserende Cholangitis) voor, dit is een ontsteking van de galwegen in en buiten de lever.
Het beloop van de ziekte kan erg verschillen per patiënt. Sommige mensen hebben bijna
nooit klachten, terwijl anderen regelmatig heftige aanvallen krijgen. Zo’n ziekteaanval wordt
ook wel een opvlamming of een actieve periode genoemd.
Mensen met een chronische darmontsteking hebben een licht verhoogde kans om
darmkanker te krijgen. Dit verhoogde risico begint zo'n acht jaar nadat de diagnose 'colitis
ulcerosa' is gesteld. Om het risico te verminderen is het belangrijk dat je regelmatig een
controle-onderzoek krijgt.
Diagnose
Als de huisarts vermoedt dat je een chronische darmontsteking hebt, verwijst hij je door naar
een internist of maag-darm-leverarts (MDL-arts). Je wordt lichamelijk onderzocht en ook is
verder onderzoek nodig om de diagnose te stellen.
De volgende onderzoeken kunnen worden gedaan:
• Bloedonderzoek
Met bloedonderzoek wordt onderzocht of er sprake is van bloedarmoede en een ontsteking.
Ook kan de arts met bloedonderzoek vaststellen hoe je lichamelijke conditie en
voedingstoestand zijn.
• Ontlastingsonderzoek
De ontlasting wordt onderzocht om bacteriële infecties uit te sluiten.
• Beeldvormend onderzoek zoals een endoscopie, echografie en een CT-scan of MRI-scan.
