1
Sociologie
1) De sociologische ver zuchting
1.1) Defi n ities
● Sociologie is de studie van het menselijke, sociale leven, van menselijke
groepen en maatschappijen. Het is een overweldigende en dwingende
onderneming omdat het over ons eigen handelen als sociale wezens gaat. De
sociologie heeft een zeer breed belangstelling veld, van de analyse van
kortstondige ontmoetingen van mensen op straat tot onderzoek naar globale
sociale processen.
● Sociologie is de studie van de menselijke samenleving.
● De sociologie is de studie van de menselijke samenleving.
● De sociologie is de wetenschap van de enigszins stabiele structuren en
processen van sociale aard.
● De sociologie is de wetenschap die ‘de totale sociale verschijnselen bestudeert
in het geheel van hun aspecten en hun beweging, door deze onder te brengen
in gedidactiseerde typen, hetzij microsociale, dan wel op groepen of op de
gehele maatschappij betrekking hebbende typen, welke bewig zijn zich te
vormen en tot ontbinding te geraken.
● De British Sociological Association: Vertrekkende van haar orginele
doelstelling als de ‘wetenschap van de samenleving’, is sociologie geëvolueerd
naar het trachten te begrijpen van hoe de samenleving werkt. Ze tracht
inzichten te verwerven in de vele typen relaties, zowel formeel als informeel,
tussen mensen. Die relaties worden beschouwd als de motor van de
samenleving.
● De American Sociological Association: Sociologie is de studie van het sociale
leven, sociale veranderingen en de sociale oorzaken en gevolgen van menselijk
gedrag. Sociologen onderzoeken de structuur van groepen, organisaties,
samenlevingen en de wijze waarop mensen in deze contexten in interactie
treden.
● Sociologie is een vorm van sociaal onderzoek dat heel verschillende vormen
aanneemt.
● Sociologie is de wetenschap van de enigszins stabiele structuren en processen
van sociale aard.
, 2
- Voor iemand die niet weet wat sociologie is, zijn deze definities nietszeggend
tot onbegrijpelijk.
- Voor iemand die weet wat sociologie is, zijn deze definities oppervlakkig en
onvolledig.
→ Alles is contingent, maar daarom niet arbitrair.
- Van: Wetten en reglementen opgelegd door God of de natuur.
- Naar: Wetten en reglementen door mensen gemaakt.
1.1.1) Max W eber en sociologie
- Max Weber: Wetenschappelijke poging om het sociale handelen te begrijpen,
met de bedoeling op die manier tot een causale verklaring van het verloop en
de effecten van dat handelen te komen.
- Twee kanten:
1) Niet hetzelfde, maar: Bestuderen dezelfde verschijnselen, hebben
soortgelijke opvattingen over wat als een verklaring kan gelden, hanteren
dikwijls dezelfde theorieën, beroepen zich op dezelfde grondleggers,
beschouwen herhaaldelijk dezelfde auteurs als ‘klassiekers’ of als
onderzoekers die een bijdrage van blijvende waarde aan de discipline
hebben geleverd.
2) De sociologische verklaring causaal of oorzakelijk moet zijn: Verklaren
neemt de vorm aan van de oorzaak-gevolgrelaties. Daarmee zijn zeker niet
alle sociologen het eens.
- Definities kunnen worden gebruikt om een verschijnsel vast te leggen. Maar
definities zijn veel minder geschikt om een verschijnsel te begrijpen. Dat geldt
ook voor de sociologie. Sociologie is een levende wetenschap die zich onder
invloed van haar eigen bevindingen en inzichten geregeld vernieuwt. Leren
kennen gaat door haar zonder bevooroordelen te bekijken en mee te beleven.
, 3
1.2) W at de sociologie on s leer t
- Alles is contingent.
● Contingent: Iets is contingent als het noodzakelijk noch onmogelijk is en het
dus ook anders had kunnen zijn dan het nu is.
- Het contingente wordt niet gelijkgesteld aan het arbitraire.
- Bv.: Het is niet omdat een bepaalde instelling, bv. het huwelijk, ook anders
had kunnen zijn, ja, in andere culturen soms totaal andere vormen aanneemt,
dat er geen goede redenen bestaan voor de vorm die het bij ons heeft
aangenomen.
- Bv.: Het huwelijk: George Murdock → Murdock files: 565 culturen
geïnventariseerd, zie p. 6.
- Deze voorbeelden illustreren 2 zaken:
1) Zelfs iets zo vanzelfsprekend als een huwelijk varieert over cultuur en
ruimte (het is in die zin contingent), maar
2) in die variatie tekenen zich wel degelijk patronen af (de vorm die het
huwelijk aanneemt is in die zin niet-arbitrair maar hangt samen met
bv. de toestand van de economie of het erfrecht.
- De antropologie en de sociologie waren de media waarlangs de bewustwording
van verschillende culturen zich heeft voltrokken.
1.2.1) Contin gen tie
- Howard Becker.
- Afwijkend gedrag wordt door de samenleving geproduceerd → De normen die
we hanteren om afwijkend en crimineel gedrag te beoordelen van sociale
oorsprong zijn en daarom verschillen van de ene tot de andere samenleving, van
het ene tijdperk tot het andere.
, 4
- De sociologie wil verklaren waarom bepaalde individuen tot afwijkend gedrag
komen, maar ook verklaren waarom bepaalde gedragingen in bepaalde
samenlevingen afwijkend zijn en in andere niet.
- De wetten van vandaag lijken voor ons vanzelfsprekend, de afwezigheid ervan
stuitend.
1.3) Con tin gen t, m aar n iet ar bitr air
- Jean-Jacques Rousseau.
- 18e eeuwse Franse denker.
- Vroeg zich af hoe men de mensen de wet kan doen eerbiedigen, als zij er zich
van bewust worden dat zij die zelf hebben gemaakt.
- Wetten en reglementen werden gerespecteerd door de mensen zolang zij
geloven dat deze van buitenaf (God of opperwezen) worden opgelegd. Als de
mensen tot inzicht komen dat dit dit niet zo is, verdwijnt het respect.
- Volgens hem zullen de mensen de wetten enkel respecteren en hun plichten
naleven als een religie hen daartoe aanzet en motiveert. Religies moeten
volgens hem dan ook doelbewust bijdragen tot burgerdeugd.
- Hij bekritiseerde het christendom omdat die hen taak onvoldoende opnam,
volgens hem.
- De eventuele nieuwe religies die de aandacht voor burgerdeugd central
dienden te stellen, noemden hij civiele religies.
- Het besef van het contingente → Mensen zijn de makers van de wetten en regels,
niet een God of een opperwezen → Inzicht impliceert → Niet een optimistisch
geloof.
- Karl Marx → Mensen maken hun eigen geschiedenis, echter niet onder de
voorwaarden die ze zelf kiezen.
- Het inzicht van de contingentie van wet, norm en gewoonte is een
oncomfortabel bewustzijn.
- Waarom is het contingente niet arbitrair of willekeurig? → Geen antwoord op.
Sociologie
1) De sociologische ver zuchting
1.1) Defi n ities
● Sociologie is de studie van het menselijke, sociale leven, van menselijke
groepen en maatschappijen. Het is een overweldigende en dwingende
onderneming omdat het over ons eigen handelen als sociale wezens gaat. De
sociologie heeft een zeer breed belangstelling veld, van de analyse van
kortstondige ontmoetingen van mensen op straat tot onderzoek naar globale
sociale processen.
● Sociologie is de studie van de menselijke samenleving.
● De sociologie is de studie van de menselijke samenleving.
● De sociologie is de wetenschap van de enigszins stabiele structuren en
processen van sociale aard.
● De sociologie is de wetenschap die ‘de totale sociale verschijnselen bestudeert
in het geheel van hun aspecten en hun beweging, door deze onder te brengen
in gedidactiseerde typen, hetzij microsociale, dan wel op groepen of op de
gehele maatschappij betrekking hebbende typen, welke bewig zijn zich te
vormen en tot ontbinding te geraken.
● De British Sociological Association: Vertrekkende van haar orginele
doelstelling als de ‘wetenschap van de samenleving’, is sociologie geëvolueerd
naar het trachten te begrijpen van hoe de samenleving werkt. Ze tracht
inzichten te verwerven in de vele typen relaties, zowel formeel als informeel,
tussen mensen. Die relaties worden beschouwd als de motor van de
samenleving.
● De American Sociological Association: Sociologie is de studie van het sociale
leven, sociale veranderingen en de sociale oorzaken en gevolgen van menselijk
gedrag. Sociologen onderzoeken de structuur van groepen, organisaties,
samenlevingen en de wijze waarop mensen in deze contexten in interactie
treden.
● Sociologie is een vorm van sociaal onderzoek dat heel verschillende vormen
aanneemt.
● Sociologie is de wetenschap van de enigszins stabiele structuren en processen
van sociale aard.
, 2
- Voor iemand die niet weet wat sociologie is, zijn deze definities nietszeggend
tot onbegrijpelijk.
- Voor iemand die weet wat sociologie is, zijn deze definities oppervlakkig en
onvolledig.
→ Alles is contingent, maar daarom niet arbitrair.
- Van: Wetten en reglementen opgelegd door God of de natuur.
- Naar: Wetten en reglementen door mensen gemaakt.
1.1.1) Max W eber en sociologie
- Max Weber: Wetenschappelijke poging om het sociale handelen te begrijpen,
met de bedoeling op die manier tot een causale verklaring van het verloop en
de effecten van dat handelen te komen.
- Twee kanten:
1) Niet hetzelfde, maar: Bestuderen dezelfde verschijnselen, hebben
soortgelijke opvattingen over wat als een verklaring kan gelden, hanteren
dikwijls dezelfde theorieën, beroepen zich op dezelfde grondleggers,
beschouwen herhaaldelijk dezelfde auteurs als ‘klassiekers’ of als
onderzoekers die een bijdrage van blijvende waarde aan de discipline
hebben geleverd.
2) De sociologische verklaring causaal of oorzakelijk moet zijn: Verklaren
neemt de vorm aan van de oorzaak-gevolgrelaties. Daarmee zijn zeker niet
alle sociologen het eens.
- Definities kunnen worden gebruikt om een verschijnsel vast te leggen. Maar
definities zijn veel minder geschikt om een verschijnsel te begrijpen. Dat geldt
ook voor de sociologie. Sociologie is een levende wetenschap die zich onder
invloed van haar eigen bevindingen en inzichten geregeld vernieuwt. Leren
kennen gaat door haar zonder bevooroordelen te bekijken en mee te beleven.
, 3
1.2) W at de sociologie on s leer t
- Alles is contingent.
● Contingent: Iets is contingent als het noodzakelijk noch onmogelijk is en het
dus ook anders had kunnen zijn dan het nu is.
- Het contingente wordt niet gelijkgesteld aan het arbitraire.
- Bv.: Het is niet omdat een bepaalde instelling, bv. het huwelijk, ook anders
had kunnen zijn, ja, in andere culturen soms totaal andere vormen aanneemt,
dat er geen goede redenen bestaan voor de vorm die het bij ons heeft
aangenomen.
- Bv.: Het huwelijk: George Murdock → Murdock files: 565 culturen
geïnventariseerd, zie p. 6.
- Deze voorbeelden illustreren 2 zaken:
1) Zelfs iets zo vanzelfsprekend als een huwelijk varieert over cultuur en
ruimte (het is in die zin contingent), maar
2) in die variatie tekenen zich wel degelijk patronen af (de vorm die het
huwelijk aanneemt is in die zin niet-arbitrair maar hangt samen met
bv. de toestand van de economie of het erfrecht.
- De antropologie en de sociologie waren de media waarlangs de bewustwording
van verschillende culturen zich heeft voltrokken.
1.2.1) Contin gen tie
- Howard Becker.
- Afwijkend gedrag wordt door de samenleving geproduceerd → De normen die
we hanteren om afwijkend en crimineel gedrag te beoordelen van sociale
oorsprong zijn en daarom verschillen van de ene tot de andere samenleving, van
het ene tijdperk tot het andere.
, 4
- De sociologie wil verklaren waarom bepaalde individuen tot afwijkend gedrag
komen, maar ook verklaren waarom bepaalde gedragingen in bepaalde
samenlevingen afwijkend zijn en in andere niet.
- De wetten van vandaag lijken voor ons vanzelfsprekend, de afwezigheid ervan
stuitend.
1.3) Con tin gen t, m aar n iet ar bitr air
- Jean-Jacques Rousseau.
- 18e eeuwse Franse denker.
- Vroeg zich af hoe men de mensen de wet kan doen eerbiedigen, als zij er zich
van bewust worden dat zij die zelf hebben gemaakt.
- Wetten en reglementen werden gerespecteerd door de mensen zolang zij
geloven dat deze van buitenaf (God of opperwezen) worden opgelegd. Als de
mensen tot inzicht komen dat dit dit niet zo is, verdwijnt het respect.
- Volgens hem zullen de mensen de wetten enkel respecteren en hun plichten
naleven als een religie hen daartoe aanzet en motiveert. Religies moeten
volgens hem dan ook doelbewust bijdragen tot burgerdeugd.
- Hij bekritiseerde het christendom omdat die hen taak onvoldoende opnam,
volgens hem.
- De eventuele nieuwe religies die de aandacht voor burgerdeugd central
dienden te stellen, noemden hij civiele religies.
- Het besef van het contingente → Mensen zijn de makers van de wetten en regels,
niet een God of een opperwezen → Inzicht impliceert → Niet een optimistisch
geloof.
- Karl Marx → Mensen maken hun eigen geschiedenis, echter niet onder de
voorwaarden die ze zelf kiezen.
- Het inzicht van de contingentie van wet, norm en gewoonte is een
oncomfortabel bewustzijn.
- Waarom is het contingente niet arbitrair of willekeurig? → Geen antwoord op.
