GVO Samenvattingen
Gezondheidsbevordering en leefstijl
H3.2.2
Tabaks- en rookwarenwet: heeft als doel het tabaksverbruik te
beperken en niet-rokers te beschermen.
maatregelen daarvoor:
- een verbod op roken in openbare ruimtes zoals onderwijsinstellingen,
overheidsgebouwen en ziekenhuizen, in het personenvervoer en
kantoorgebouwen ter voorkoming van ‘meeroken’. Een uitzondering hierop
zijn speciaal ingerichte rookruimtes in de horeca en kantoorgebouwen.
- een verbod op de verkoop van tabakswaren aan personen onder de 18
jaar, om te voorkomen dat jongeren beginnen met roken. Vanaf 2024 is er
een verbod op de verkoop van rookwaren in de supermarkt.
- een verbod op tabaksreclame en sponsering van evenementen door de
tabaksindustrie, om te voorkomen dat mensen verleid worden om (meer)
te roken.
- een verplichting voor de tabaksindustrie om afschrikkende afbeeldingen
en risico’s van roken op de pakjes sigaretten te plaatsen. Ook dient er een
verwijzing naar hulp om te stoppen op te staan.
Verantwoordelijkheden bij preventie: NVWA houdt toezicht en treedt
op bij overtredingen van de wet. Gemeenten kunnen bijdrage leveren aan
preventie door het thema roken op te nemen in het lokale
gezondheidsbeleid. Bijvoorbeeld door scholen te stimuleren om een
rookvrije omgeving te creëren en voorlichting geven over de risico’s.
Alcoholwet: heeft als doel om gezondheidsschade en verstoring van de
openbare orde door alcoholgebruik te voorkomen.
maatregelen daarvoor:
- beperken van het aantal verkooppunten van alcohol, zodat mensen niet
overal geconfronteerd worden om het te kopen of anderen te zien drinken.
Zien drinken doet drinken.
- een verbod op de verkoop aan personen onder 18 jaar, om te voorkomen
dat jongeren gaan drinken.
- een minimale leeftijdgrens van 18 jaar voor het in bezit hebben van
alcohol, ter ondersteuning van het verkoopbeleid.
-een verbod op toelaten van dronken personen tot een horecagelegenheid
of slijterij, om te voorkomen dat het alcoholintoxicatie verder oploopt tot
bijv. een alcoholcoma.
Verantwoordelijkheden bij preventie: gemeenten zijn verantwoordelijk
voor een alcoholbeleidsplan waarin de preventieve activiteiten om alcohol
te voorkomen worden beschreven, voor toezicht en handhaving bij
,overtredingen. Voor uitvoering van de preventieve activiteiten kan de
gemeente verschillende partijen inzetten (bijv. GGD of de regionale
instelling voor verslavingszorg en jongerenwerk).
Opiumwet: geeft invulling aan de manier waarop er in NL omgegaan
moet worden met middelen die worden beschouwd als een risico voor de
volksgezondheid. De Opiumwet maakt hierin onderscheid tussen
harddrugs (onaanvaardbare risico’s) en softdrugs (minder grote risico’s).
maatregelen in deze wet richten zich op:
- het strafbaar stellen van de import, export, productie, teelt,
aanwezigheid en handel in drugs, dit om de beschikbaarheid zo beperkt
mogelijk te houden
- het niet strafbaar stellen van gebruik, om te voorkomen dat mensen die
gebruiken geen hulp gaan zoeken op het moment dat er
verslavingsproblemen ontstaan
- een strikt gedoogbeleid in coffeeshops, de verkoop van cannabis wordt
gedoogd om de handel in softdrugs en harddrugs te scheiden, zo komen
gebruikers van softdrugs minder snel in aanraking met harddrugs en wordt
hopelijk voorkomen dat cannabisgebruikers in het criminele circuit
belanden
- een verbod op aanwezigheid van minderjarige in de coffeeshops en
verkoop van cannabis aan minderjarige, om te voorkomen dat personen
onder de 18 jaar cannabis gaan gebruiken
Verantwoordelijkheid bij preventie: OM is verantwoordelijk voor
opsporing en vervolging, de politie heeft een uitvoerende rol in de
opsporing en de handhaving. Gemeente bepalen of en hoeveel
coffeeshops er toegestaan zijn in hun gemeente. Gemeente kunnen
daarnaast een bijdrage leveren aan preventie door voorlichting in
coffeeshops verplicht te stellen, scholen stimuleren om ouders voor te
lichten over risico’s van drugsgebruik en een ‘blow’ verbod instellen op
plaatsen waar sprake is van overlast. Uitvoerders van preventie zijn bijv.
de GGD, regionale instelling voor verslavingszorg en het jongerenwerk.
,H 8 Roken
Tabak is sterk verslavend vanwege de stof nicotine die erin zit. Nicotine
imiteert en activeert verschillende stoffen, waardoor de gebruiker genot
ervaart (dopamine) en een oppeppend effect (adrenaline) krijgt. Het leidt
al snel naar gewenning en lichamelijke/geestelijke afhankelijkheid.
Gewenning wil zeggen dat je als roker steeds meer nicotine nodig hebt om
hetzelfde effect te bereiken.
Lichamelijke afhankelijkheid: slapeloosheid, prikkelbaarheid en angst,
treedt op wanneer er geen tabak meer wordt gebruikt
(ontwenningsverschijnselen).
Geestelijke afhankelijkheid: verlangen om tabak te gebruiken, om
hetzelfde prettige gevoel te ervaren.
Aan tabak worden verschillende stoffen toegevoegd om de rookwaar
lekkerder te maken en te laten ruiken. Dit zorgt ervoor dat het
verslavender wordt, maar ook giftiger. Bij verbranding ontstaan giftige en
kankerverwekkende stoffen.
Gevolgen van roken: longkanker, COPD, slokdarmkanker en hart- en
vaatziekten.
Gezondheidseffecten van het stoppen met roken:
Gevolgen voor
de maatschappij:
- meerokers of passief roken (mensen die in de omgeving van een roker
aan tabaksrook worden blootgelegd): grotere kans op longkanker,
hartaandoeningen en luchtwegklachten.
- derdehandsrook: stoffen die tijdens het roken neerdalen op bij meubels
en vloeren en daar achter blijven nadat de roker heeft gerookt. Vooral
kinderen krijgen hiermee te maken doordat ze over de vloer kruipen en
, dingen in hun mond doen.
- maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKB): onderzochten en
berekenden de kosten en opbrengsten van roken.
kosten: verloren levensjaren en kwaliteit van leven van rokers, zorg, lagere
productiviteit en arbeidsongeschiktheid. Deze kosten worden gedragen
door de maatschappij.
opbrengsten: accijns
meer kosten dan opbrengst, roken kost de maatschappij dus veel geld.
Risicogroepen:
- jongeren: lichaam en hersenen is nog volop in ontwikkeling, waardoor ze
kwetsbaarder zijn voor de gevolgen. De hersenen zijn gevoeliger voor de
belonende effecten van nicotine.
- kinderen van ouders die roken: verhoogd risico op wiegendood, infecties
aan de luchtwegen, astma, oorontsteking en op de lange termijn kanker en
longaandoeningen. Ook is de kans groter dat ze later zelf gaan roken.
- laagopgeleiden: roken vaker dan mensen met een hoger
opleidingsniveau en vaker in de buurt van kinderen
- zwangere: roken vermindert de kans om zwanger te worden. Tijdens de
zwangerschap (de foetus krijgt te weinig zuurstof en voedingsmiddelen)
ernstige risico’s: miskraam, een laag geboortegewicht, verminderde
longfunctie, aangeboren afwijkingen en wiegendood.
- mensen met een chronische ziekte: extra schadelijk
Tabaksbeleid en wetgeving
maatregelen:
- de accijns op tabak wordt verhoogd
- sigaretten en shag moeten uit het zicht bij verkooppunten
- het aantal verkooppunten wordt verminderd
- alle schoolterreinen, kinderboerderijen, kinderopvanglocaties,
ziekenhuizen, sportverenigingen en speeltuinen worden rookvrij
Voorlichting geven, het vergoeden van stoppen-met-rokenprogramma’s
helpt om mensen te laten stoppen met roken.
Adviseren kan een zorgprofessional doen zodra hij in aanraking komt met
iemand die rookt. Dit kan doormiddel van de vijf A’s:
Ask: vraag systematisch of de patiënt rookt (het liefst jaarlijks)
Advice: adviseer nadrukkelijk en persoonlijk om te stoppen met roken
Assess: stel de bereidheid om te stoppen met roken vast
Bij motivatie om te stoppen met roken de laatste twee A’s
Assist: help de patiënt bij het ondernemen van een stoppoging
Arrange: zorg voor follow-up als vorm van terugvalpreventie (fysiek of
telefonisch)
Gezondheidsbevordering en leefstijl
H3.2.2
Tabaks- en rookwarenwet: heeft als doel het tabaksverbruik te
beperken en niet-rokers te beschermen.
maatregelen daarvoor:
- een verbod op roken in openbare ruimtes zoals onderwijsinstellingen,
overheidsgebouwen en ziekenhuizen, in het personenvervoer en
kantoorgebouwen ter voorkoming van ‘meeroken’. Een uitzondering hierop
zijn speciaal ingerichte rookruimtes in de horeca en kantoorgebouwen.
- een verbod op de verkoop van tabakswaren aan personen onder de 18
jaar, om te voorkomen dat jongeren beginnen met roken. Vanaf 2024 is er
een verbod op de verkoop van rookwaren in de supermarkt.
- een verbod op tabaksreclame en sponsering van evenementen door de
tabaksindustrie, om te voorkomen dat mensen verleid worden om (meer)
te roken.
- een verplichting voor de tabaksindustrie om afschrikkende afbeeldingen
en risico’s van roken op de pakjes sigaretten te plaatsen. Ook dient er een
verwijzing naar hulp om te stoppen op te staan.
Verantwoordelijkheden bij preventie: NVWA houdt toezicht en treedt
op bij overtredingen van de wet. Gemeenten kunnen bijdrage leveren aan
preventie door het thema roken op te nemen in het lokale
gezondheidsbeleid. Bijvoorbeeld door scholen te stimuleren om een
rookvrije omgeving te creëren en voorlichting geven over de risico’s.
Alcoholwet: heeft als doel om gezondheidsschade en verstoring van de
openbare orde door alcoholgebruik te voorkomen.
maatregelen daarvoor:
- beperken van het aantal verkooppunten van alcohol, zodat mensen niet
overal geconfronteerd worden om het te kopen of anderen te zien drinken.
Zien drinken doet drinken.
- een verbod op de verkoop aan personen onder 18 jaar, om te voorkomen
dat jongeren gaan drinken.
- een minimale leeftijdgrens van 18 jaar voor het in bezit hebben van
alcohol, ter ondersteuning van het verkoopbeleid.
-een verbod op toelaten van dronken personen tot een horecagelegenheid
of slijterij, om te voorkomen dat het alcoholintoxicatie verder oploopt tot
bijv. een alcoholcoma.
Verantwoordelijkheden bij preventie: gemeenten zijn verantwoordelijk
voor een alcoholbeleidsplan waarin de preventieve activiteiten om alcohol
te voorkomen worden beschreven, voor toezicht en handhaving bij
,overtredingen. Voor uitvoering van de preventieve activiteiten kan de
gemeente verschillende partijen inzetten (bijv. GGD of de regionale
instelling voor verslavingszorg en jongerenwerk).
Opiumwet: geeft invulling aan de manier waarop er in NL omgegaan
moet worden met middelen die worden beschouwd als een risico voor de
volksgezondheid. De Opiumwet maakt hierin onderscheid tussen
harddrugs (onaanvaardbare risico’s) en softdrugs (minder grote risico’s).
maatregelen in deze wet richten zich op:
- het strafbaar stellen van de import, export, productie, teelt,
aanwezigheid en handel in drugs, dit om de beschikbaarheid zo beperkt
mogelijk te houden
- het niet strafbaar stellen van gebruik, om te voorkomen dat mensen die
gebruiken geen hulp gaan zoeken op het moment dat er
verslavingsproblemen ontstaan
- een strikt gedoogbeleid in coffeeshops, de verkoop van cannabis wordt
gedoogd om de handel in softdrugs en harddrugs te scheiden, zo komen
gebruikers van softdrugs minder snel in aanraking met harddrugs en wordt
hopelijk voorkomen dat cannabisgebruikers in het criminele circuit
belanden
- een verbod op aanwezigheid van minderjarige in de coffeeshops en
verkoop van cannabis aan minderjarige, om te voorkomen dat personen
onder de 18 jaar cannabis gaan gebruiken
Verantwoordelijkheid bij preventie: OM is verantwoordelijk voor
opsporing en vervolging, de politie heeft een uitvoerende rol in de
opsporing en de handhaving. Gemeente bepalen of en hoeveel
coffeeshops er toegestaan zijn in hun gemeente. Gemeente kunnen
daarnaast een bijdrage leveren aan preventie door voorlichting in
coffeeshops verplicht te stellen, scholen stimuleren om ouders voor te
lichten over risico’s van drugsgebruik en een ‘blow’ verbod instellen op
plaatsen waar sprake is van overlast. Uitvoerders van preventie zijn bijv.
de GGD, regionale instelling voor verslavingszorg en het jongerenwerk.
,H 8 Roken
Tabak is sterk verslavend vanwege de stof nicotine die erin zit. Nicotine
imiteert en activeert verschillende stoffen, waardoor de gebruiker genot
ervaart (dopamine) en een oppeppend effect (adrenaline) krijgt. Het leidt
al snel naar gewenning en lichamelijke/geestelijke afhankelijkheid.
Gewenning wil zeggen dat je als roker steeds meer nicotine nodig hebt om
hetzelfde effect te bereiken.
Lichamelijke afhankelijkheid: slapeloosheid, prikkelbaarheid en angst,
treedt op wanneer er geen tabak meer wordt gebruikt
(ontwenningsverschijnselen).
Geestelijke afhankelijkheid: verlangen om tabak te gebruiken, om
hetzelfde prettige gevoel te ervaren.
Aan tabak worden verschillende stoffen toegevoegd om de rookwaar
lekkerder te maken en te laten ruiken. Dit zorgt ervoor dat het
verslavender wordt, maar ook giftiger. Bij verbranding ontstaan giftige en
kankerverwekkende stoffen.
Gevolgen van roken: longkanker, COPD, slokdarmkanker en hart- en
vaatziekten.
Gezondheidseffecten van het stoppen met roken:
Gevolgen voor
de maatschappij:
- meerokers of passief roken (mensen die in de omgeving van een roker
aan tabaksrook worden blootgelegd): grotere kans op longkanker,
hartaandoeningen en luchtwegklachten.
- derdehandsrook: stoffen die tijdens het roken neerdalen op bij meubels
en vloeren en daar achter blijven nadat de roker heeft gerookt. Vooral
kinderen krijgen hiermee te maken doordat ze over de vloer kruipen en
, dingen in hun mond doen.
- maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKB): onderzochten en
berekenden de kosten en opbrengsten van roken.
kosten: verloren levensjaren en kwaliteit van leven van rokers, zorg, lagere
productiviteit en arbeidsongeschiktheid. Deze kosten worden gedragen
door de maatschappij.
opbrengsten: accijns
meer kosten dan opbrengst, roken kost de maatschappij dus veel geld.
Risicogroepen:
- jongeren: lichaam en hersenen is nog volop in ontwikkeling, waardoor ze
kwetsbaarder zijn voor de gevolgen. De hersenen zijn gevoeliger voor de
belonende effecten van nicotine.
- kinderen van ouders die roken: verhoogd risico op wiegendood, infecties
aan de luchtwegen, astma, oorontsteking en op de lange termijn kanker en
longaandoeningen. Ook is de kans groter dat ze later zelf gaan roken.
- laagopgeleiden: roken vaker dan mensen met een hoger
opleidingsniveau en vaker in de buurt van kinderen
- zwangere: roken vermindert de kans om zwanger te worden. Tijdens de
zwangerschap (de foetus krijgt te weinig zuurstof en voedingsmiddelen)
ernstige risico’s: miskraam, een laag geboortegewicht, verminderde
longfunctie, aangeboren afwijkingen en wiegendood.
- mensen met een chronische ziekte: extra schadelijk
Tabaksbeleid en wetgeving
maatregelen:
- de accijns op tabak wordt verhoogd
- sigaretten en shag moeten uit het zicht bij verkooppunten
- het aantal verkooppunten wordt verminderd
- alle schoolterreinen, kinderboerderijen, kinderopvanglocaties,
ziekenhuizen, sportverenigingen en speeltuinen worden rookvrij
Voorlichting geven, het vergoeden van stoppen-met-rokenprogramma’s
helpt om mensen te laten stoppen met roken.
Adviseren kan een zorgprofessional doen zodra hij in aanraking komt met
iemand die rookt. Dit kan doormiddel van de vijf A’s:
Ask: vraag systematisch of de patiënt rookt (het liefst jaarlijks)
Advice: adviseer nadrukkelijk en persoonlijk om te stoppen met roken
Assess: stel de bereidheid om te stoppen met roken vast
Bij motivatie om te stoppen met roken de laatste twee A’s
Assist: help de patiënt bij het ondernemen van een stoppoging
Arrange: zorg voor follow-up als vorm van terugvalpreventie (fysiek of
telefonisch)
