Samenvatting Oriënteren op Natuur (natuur onderwijsinzichtelijk)

NATUUR
HOOFDSTUK 1: PLANTEN

1 Inleiding van het plantenrijk
1.1 De groene wereld van de planten:
 Heel veel soorten planten  nood aan indeling = systematiek
 A.d.h.v. karakteristieke kenmerken:
- Bouw
- Manier van voortplanten
- ….
MAAR • Wieren (algen)
 Suboptimaal = niet wetenschappelijk • Mossen
• Paardenstaarten
- Vijf meest herkenbare hoofdgroepen
• Varens
• Zaadplanten



1.2 Wieren (algen)
- Komen voor onder water
Eenvoudige bouw:
 Geen: wortel – stengel – bladeren – bloemen
 Voortplanting: deling


Zuurstof  belangrijk ‘bijproduct’ van de fotosynthese
Omdat wieren in zulke grote getale in water voorkomen  leveren wieren
meer dan de helft van de zuurstof in de atmosfeer


Soorten
 EENCELLIGE WIEREN
- Ook wel algen genoemd
- Bestaan uit 1 cel
 MEERCELLIGE WIEREN
- Die lange draden vormen, of zelfs bladachtige vormen hebben


 ze komen het vaakst voor in het water, maar soms ook op het land (groene
laag bomen en stoeptegels  eencellige)




Korstmossen (algen)


1

,  Schimmel die in symbiose leeft met alg of blauwwier
o Alg levert voedingsstoffen aan de schimmel, die zelf geen
voedingstoffen kan maken uit zonlicht
o Schimmel beschermt de alg tegen uitdroging omdat hij vocht en
mineralen vasthoudt.
 Noorden: kant waar je deze soort vindt
 Worden gezien als natuurlijke graadmeter voor de mate van
luchtverontreiniging (kunnen niet tegen zwaveldioxide)
Bv landbouw waar veel ammoniak gebruikt wordt, verdwijnen de
korstmossen


Onderscheid 3 grote grote groepen wieren:
- Groenwieren
- Bruinwieren
- Roodwieren


Graadmeters zijn nodig voor luchtverontreiniging
Het zijn ook geen mossen!! Het is een samenleving van 2 organismen




1.3 Mossen
 Zijn landplanten maar hebben een vochtige leefomgeving nodig
 Hebben geen vaatbundels en wortels
 Zijn sporendragers of sporenkapsels
 Geen wortels
- Maar soort haartjes waarmee ze zich aan de bodem vasthechten
 Opnemen water met de daarin opgeloste voedingsstoffen
- Via hun dunnen, eenvoudige blaadjes
 Kussentjes gevormd van vele mosplanten bij elkaar


Ten behoeve van de voortplanting
- Produceren sporendragers of sporenkapsels
- Sporendragers  ziet eruit als soort doosje op een steeltje


Sporen ≠ zaden
- = kleiner
- = erfelijk materiaal in omhulsel
- Bevatten geen bryonaal plantje en reservevoedsel



1.4 Paardenstaarten
- Landplanten

2

, - Hebben aangepaste wortels en tengels
- Hebben wasachtige laag  tegen uitdroging
- Stengels en bladeren  bevatten vaatbundels die zorgen voor vervoer
water en mineralen
- Houtachtig materiaal  zorgt voor stevigheid


Door deze eigenschappen
 Kunnen paardenstaarten en varens in de hoogte groeien
 Zijn beter in staat om zonlicht te benutten


Hoe hoger planten kunnen groeien  hoe meer zonlicht ze kunnen opvangen
Zo’n 350 miljoen jaar geleden
 Waren voorouders van huidige paardenstaarten hoge planten
 Zo groot als bomen en groeiden in moerasbossen
 Boom doodging  begon stam onder water langzaam te vergaan
 Zo ontstonden fossiele brandstoffen zoals steenkool



1.5 Varens
 Groeien uit wortelstok
 Hebben grote veernervige bladeren
 Aan onderkant blad  sporendragers
- Kleine bruine puntjes of streepjes
- Aan bladeren schudt  zie je sporen er als bruin poeder uit vallen
 Planten zich geslachtelijk voort (varens, mossen, paardenstaarten)
- Via sporen
- Horen bij groep van de sporenplanten


Vaatplanten
- = planten met vaatbundels = varens, paardenstaarten en zaadplanten




1.6 Zaadplanten
De zaden bevatten een embryonaal plantje met voedsel voor de kiemperiode.
Tijdens de kiemperiode ontwikkelt het embryonaal plantje zich tot het
kiemplantje met wortel, stengels en balderen.
Best aangepast aan droog landleven:
 Hebben uitgebreide wortelstelsel en vaatbundels
- Die water en voedingsstoffen door de plant kunnen vervoeren
 Stevige bladeren en stengels  wasachtige laag

3

, - Uitdroging tegengegaan
 Kunnen het grootst worden  zoals loof-en naaldbomen


Voortplanting
 Voortplanting met zaden
 Zaad veel groter dan sporen
 Zaad
- Bevat embryonaal plantje
Tijdens de kiemperiode
 Barst zaadhuid open en ontwikkelt het embryonaal plantje zich tot een
kiemplantje met wortel, stengel, balderen


Zaadplanten  2 subgroepen
 CONIFEREN (NAAKTZADIGEN)
- Betekend letterlijk kegeldrager
- Hebben geen bloemen en vruchten
- Hun zaden ontwikkelen zich op de houtige schubben van kegels
- Noemen we ook naaktzadigen omdat hun zaden zich niet ontwikkelen
in de vrucht


 BLOEMPLANTEN (BEDEKTZADIGEN)
o Hebben bloemen die een centrale rol spelen bij de voortplanting
o Is een grote variëteit aan strategieën om ervoor te zorgen dat
het stuifmeel bij een soortgenoot terecht komt
o Dit zorgt voor ene groot veelvormigheid
o Na de bestuiving  vindt de bevruchting plaats in het
vruchtbeginsel
o Het vruchtbeginsel groeit uit tot een vrucht met daarin een rijpe
zaad
o De vruchten spelen een belangrijke rol bij de verspreiding van de
zaden
o Vruchten kunnen sappig of droog zijn




2 De bouw van zaadplanten
2.1 Wat heeft een plant nodig om te groeien?
Groei vindt plaats in bepaalde delen plant
 De toppen van stengels en wortels zorgen voor groei in de lengte


4