Samenvatting Samenleving Opvoeding en Onderwijs
Week 1: Het sociologisch perspectief.
Artikel: recept voor maatschappelijke problemen.
De basis: een advies vanuit de Raad voor Volksgezondheid en
Samenleving.
Levensfase gaan gepaard met verschijnselen die kunnen leiden tot
vragen, ongemakken en problemen.
De raad voor Volksgezondheid en Samenleving komt erachter dat
verschijnselen die horen bij bepaalde levensfase vaak worden gezien
als een individueel probleem waarbij oplossingen bij zorgprofessionals
worden gezocht: soms zijn het wellicht maatschappelijke problemen en
is een recept niet de oplossing.
Medicalisering is het proces waarbij verschijnselen in toenemend mate
worden gedefinieerd en behandeld als medisch probleem, dit zie je terug
in:
De discours (manier van spreken/denken); medische vocabulaire.
o Een verschuiving in de discours heeft invloed op de zorgvraag.
o Een verandering in de zorgvraag zal ook de discours
veranderen.
Praktijken: medische oplossingen zoeken.
Keuze voor actoren die betrokken worden: zorgprofessionals.
Samenvatting van het artikel:
- Verschillende verschijnselen horend bij bepaalde levensfases
(drukgedrag bij kinderen, onzekerheid onder jongvolwassenen en
vruchtbaarheid) krijgen vaak een medisch label. Een medisch
perspectief kan helpend zijn, maar beperkend.
o Jongvolwassenen die kampen met somberheid krijgen vaak het
etiket ‘depressief’ en worden doorverwezen voor medische
hulp.
o Druk gedrag horend bij de kindertijd gaat vaak gepaard met
een medische diagnose waarbij medicatie een belangrijke rol
speelt.
o Onzekerheid bij jongvolwassenen kan te maken hebben met
de keuzevrijheid gecombineerd met hoge normen van sociale
media kan onterecht gezien worden als psychisch probleem.
o Afgenomen vruchtbaarheid bij koppels met kinderwens: artsen
behandelen eerder medisch dan dat ze werken aan het beleid.
Maatschappelijke factoren die een rol spelen bij medicalisering:
, 1. Individualisering van de samenleving met nadruk op coping-> zorgt
ervoor dat de oorzaak van problemen wordt gezocht bij een individu
en niet in de maatschappelijke context: eigen-schuld discours.
a. Te zien aan de definitie van gezondheid: het vermogen om je
aan te passen en je eigen regie te voeren in het licht van de
sociale, fysieke en emotionele uitdaging van het leven/
2. Het idee dat functioneren en gezondheid statisch is: emoties zoals
rouw kunnen het functioneren van mensen beïnvloeden en toch kan
een werknemer zich pas ziek melden wanneer hij het etiket
‘depressief’ krijgt.
3. Het idee dat het leven maakbaar is:
a. Kinderen zouden allemaal stil kunnen zitten; anders ADHD
diagnoses.
b. Mensen zouden na hun veertigste altijd nog kinderen kunnen
krijgen; maar vruchtbaarheid neemt vanaf 30 jaar af en de
kans op medische complicatie neem toe.
4. Er heerst een ideaal van perfectie.
5. Er heerst een hedonistisch ideaal; iedereen moet genieten en er is
geen ruimte voor mindere fases.
Binnen het zorgdomein:
De stap naar zorgprofessionals.
Actiemodus van artsen.
Rol van zorgverzekeraars; goede gesprekken worden niet gefinancierd,
maar een ingreep wel.
Subsidies.
Toename van technologie.
, Hoorcollege 1
Mogelijke verklaringen voor toename in ADHD- diagnoses
Biomedisch perspectief:
o Gedragssymptomen van ADHD als een weerspiegeling van een
neurologische ontwikkelingsstoornis en biologische overerving.
o ADHD als aanwijsbaar hersendefect.
o ADHD als ziekte met een persistent karakter.
Pedagogisch perspectief:
o Aandacht voor individu in interactie met de omgeving.
o Geeft nadruk op aard en achtergronden van problemen bij
opvoeden.
o ADHD wordt als meer dynamisch gezien; omgevingsfactoren
veranderen -> verandert ook gedragsproblematiek.
o Gedragstherapie als behandelingsmethode die de voorkeur geniet.
Sociologie
Sociologisch perspectief: maakt voor pedagogen alternatieve verklaringen
en benaderingswijzen inzichtelijk en mogelijk.
o Kritisch op individualisering van gedragsproblemen.
o Toename diagnoses als gevolg van sociale en maatschappelijke
veranderingen.
Veranderingen die invloed hebben:
1. Veranderde eisen aan kinderen
o Overheid investeert in een kenniseconomie; verlenging van
leerplicht van 16 naar 19
o Meer nadruk op algemene vorming, theorie en abstracte
kennis.
2. Veranderingen in zorgstelsel:
o Stellen van diagnoses is een voorwaarde voor zorgverlening.
o Leerlinggebonden financiering.
3. Sociale normen veranderen ook; zo is de afkapgrens van ADHD ook
verschoven.
4. Veranderende publieke attitudes tegenover psychiatrie;
o De drempel is lager om naar een zorgprofessional te gaan.
o Ook ten aanzien van medicatie.
o De veranderde verhouding arts-patiënt.
Opvoeding en onderwijs worden beïnvloed door:
, - In de samenleving dominante opvattingen; ‘normaal’ en ‘abnormaal’
gedrag.
- Economische ontwikkelingen: behoefte voor geschoolde arbeiders.
- Politieke ontwikkelingen: veranderingen in zorgstelsel.
Sociologie in vergelijking met anderen perspectieven:
De sociologie onderscheidt zich van andere disciplines door de blik
waarmee sociologen de werkelijkheid benaderen.
o Individuen verschijnen in de sociologie altijd als elementen in
wijdere sociale figuraties.
o Sociale dimensie wordt in beeld gebracht:
Een sociologisch perspectief is een macro-perspectief.
De sociologie onderscheidt zich van andere disciplines door de
grondvraag waar sociologen zich mee bezig houden.
Bronfenbrenner is geen sociologisch perspectief: de samenleving zit
volgens sociologen diep in ons verankerd;
o Individu internaliseert de maatschappij; beïnvloed ons denken,
waarderen en interpreteren.
o De samenleving en haar dominante denkwijzen, interesses,
waarden, zin vestigt zich in individuele hoofden en harten.
o Mens als een wezen waarin individualiteit en gemeenschap
gelijktijdig en onverbrekelijk cohabiteren.
Sociologie biedt een meer kritische blik op vanzelfsprekende elementen:
- Reflectie op: wat zijn de doelen van opvoeding? Wat is een goede
opvoeding? Hoe realiseren we dit?
- Invloed van de samenleving, structuren, machtsverhouding,
belangen op doelen en praktijken.
Week 1: Het sociologisch perspectief.
Artikel: recept voor maatschappelijke problemen.
De basis: een advies vanuit de Raad voor Volksgezondheid en
Samenleving.
Levensfase gaan gepaard met verschijnselen die kunnen leiden tot
vragen, ongemakken en problemen.
De raad voor Volksgezondheid en Samenleving komt erachter dat
verschijnselen die horen bij bepaalde levensfase vaak worden gezien
als een individueel probleem waarbij oplossingen bij zorgprofessionals
worden gezocht: soms zijn het wellicht maatschappelijke problemen en
is een recept niet de oplossing.
Medicalisering is het proces waarbij verschijnselen in toenemend mate
worden gedefinieerd en behandeld als medisch probleem, dit zie je terug
in:
De discours (manier van spreken/denken); medische vocabulaire.
o Een verschuiving in de discours heeft invloed op de zorgvraag.
o Een verandering in de zorgvraag zal ook de discours
veranderen.
Praktijken: medische oplossingen zoeken.
Keuze voor actoren die betrokken worden: zorgprofessionals.
Samenvatting van het artikel:
- Verschillende verschijnselen horend bij bepaalde levensfases
(drukgedrag bij kinderen, onzekerheid onder jongvolwassenen en
vruchtbaarheid) krijgen vaak een medisch label. Een medisch
perspectief kan helpend zijn, maar beperkend.
o Jongvolwassenen die kampen met somberheid krijgen vaak het
etiket ‘depressief’ en worden doorverwezen voor medische
hulp.
o Druk gedrag horend bij de kindertijd gaat vaak gepaard met
een medische diagnose waarbij medicatie een belangrijke rol
speelt.
o Onzekerheid bij jongvolwassenen kan te maken hebben met
de keuzevrijheid gecombineerd met hoge normen van sociale
media kan onterecht gezien worden als psychisch probleem.
o Afgenomen vruchtbaarheid bij koppels met kinderwens: artsen
behandelen eerder medisch dan dat ze werken aan het beleid.
Maatschappelijke factoren die een rol spelen bij medicalisering:
, 1. Individualisering van de samenleving met nadruk op coping-> zorgt
ervoor dat de oorzaak van problemen wordt gezocht bij een individu
en niet in de maatschappelijke context: eigen-schuld discours.
a. Te zien aan de definitie van gezondheid: het vermogen om je
aan te passen en je eigen regie te voeren in het licht van de
sociale, fysieke en emotionele uitdaging van het leven/
2. Het idee dat functioneren en gezondheid statisch is: emoties zoals
rouw kunnen het functioneren van mensen beïnvloeden en toch kan
een werknemer zich pas ziek melden wanneer hij het etiket
‘depressief’ krijgt.
3. Het idee dat het leven maakbaar is:
a. Kinderen zouden allemaal stil kunnen zitten; anders ADHD
diagnoses.
b. Mensen zouden na hun veertigste altijd nog kinderen kunnen
krijgen; maar vruchtbaarheid neemt vanaf 30 jaar af en de
kans op medische complicatie neem toe.
4. Er heerst een ideaal van perfectie.
5. Er heerst een hedonistisch ideaal; iedereen moet genieten en er is
geen ruimte voor mindere fases.
Binnen het zorgdomein:
De stap naar zorgprofessionals.
Actiemodus van artsen.
Rol van zorgverzekeraars; goede gesprekken worden niet gefinancierd,
maar een ingreep wel.
Subsidies.
Toename van technologie.
, Hoorcollege 1
Mogelijke verklaringen voor toename in ADHD- diagnoses
Biomedisch perspectief:
o Gedragssymptomen van ADHD als een weerspiegeling van een
neurologische ontwikkelingsstoornis en biologische overerving.
o ADHD als aanwijsbaar hersendefect.
o ADHD als ziekte met een persistent karakter.
Pedagogisch perspectief:
o Aandacht voor individu in interactie met de omgeving.
o Geeft nadruk op aard en achtergronden van problemen bij
opvoeden.
o ADHD wordt als meer dynamisch gezien; omgevingsfactoren
veranderen -> verandert ook gedragsproblematiek.
o Gedragstherapie als behandelingsmethode die de voorkeur geniet.
Sociologie
Sociologisch perspectief: maakt voor pedagogen alternatieve verklaringen
en benaderingswijzen inzichtelijk en mogelijk.
o Kritisch op individualisering van gedragsproblemen.
o Toename diagnoses als gevolg van sociale en maatschappelijke
veranderingen.
Veranderingen die invloed hebben:
1. Veranderde eisen aan kinderen
o Overheid investeert in een kenniseconomie; verlenging van
leerplicht van 16 naar 19
o Meer nadruk op algemene vorming, theorie en abstracte
kennis.
2. Veranderingen in zorgstelsel:
o Stellen van diagnoses is een voorwaarde voor zorgverlening.
o Leerlinggebonden financiering.
3. Sociale normen veranderen ook; zo is de afkapgrens van ADHD ook
verschoven.
4. Veranderende publieke attitudes tegenover psychiatrie;
o De drempel is lager om naar een zorgprofessional te gaan.
o Ook ten aanzien van medicatie.
o De veranderde verhouding arts-patiënt.
Opvoeding en onderwijs worden beïnvloed door:
, - In de samenleving dominante opvattingen; ‘normaal’ en ‘abnormaal’
gedrag.
- Economische ontwikkelingen: behoefte voor geschoolde arbeiders.
- Politieke ontwikkelingen: veranderingen in zorgstelsel.
Sociologie in vergelijking met anderen perspectieven:
De sociologie onderscheidt zich van andere disciplines door de blik
waarmee sociologen de werkelijkheid benaderen.
o Individuen verschijnen in de sociologie altijd als elementen in
wijdere sociale figuraties.
o Sociale dimensie wordt in beeld gebracht:
Een sociologisch perspectief is een macro-perspectief.
De sociologie onderscheidt zich van andere disciplines door de
grondvraag waar sociologen zich mee bezig houden.
Bronfenbrenner is geen sociologisch perspectief: de samenleving zit
volgens sociologen diep in ons verankerd;
o Individu internaliseert de maatschappij; beïnvloed ons denken,
waarderen en interpreteren.
o De samenleving en haar dominante denkwijzen, interesses,
waarden, zin vestigt zich in individuele hoofden en harten.
o Mens als een wezen waarin individualiteit en gemeenschap
gelijktijdig en onverbrekelijk cohabiteren.
Sociologie biedt een meer kritische blik op vanzelfsprekende elementen:
- Reflectie op: wat zijn de doelen van opvoeding? Wat is een goede
opvoeding? Hoe realiseren we dit?
- Invloed van de samenleving, structuren, machtsverhouding,
belangen op doelen en praktijken.
