Samenvatting
NatuurOnderwijs
Inzichtelijk
Auteurs: Carla Kesbergen en Amito Haarhuis
Samenvatting gemaakt door Carlijn Westveld
,Inhoud
Hoofdstuk 1 Planten ............................................................................................ 8
1.1 Indeling van het plantenrijk .............................................................................. 8
1.1.2 Wieren...................................................................................................... 8
1.1.3 Mossen .................................................................................................... 9
1.1.4 Paardenstaarten ....................................................................................... 9
1.1.5 Varens ...................................................................................................... 9
1.1.6 Zaadplanten ........................................................................................... 10
1.2 De bouw van zaadplanten .............................................................................. 10
1.2.1 Wat heeft een plant nodig om te groeien? .................................................. 11
1.2.2 De bouw en functie van bladeren ............................................................. 11
1.2.3. De bouw en functie van wortels ............................................................... 12
1.2.4 De bouw en functie van stengels .............................................................. 13
1.2.5 Bomen ................................................................................................... 13
1.2.6 Bescherming........................................................................................... 14
1.3 De voortplanting van bloemplanten ................................................................ 14
1.3.1 Geslachtelijke en ongeslachtelijke voortplanting ....................................... 14
1.3.2 Bollen, knollen en uitlopers ...................................................................... 15
1.3.3 De bouw en functie van bloemen.............................................................. 15
1.3.4 Bestuiving ............................................................................................... 17
1.3.5 Bevruchting ............................................................................................ 18
1.3.6 Zaadverspreiding ..................................................................................... 19
1.4 Seizoenverschijnselen ................................................................................... 19
1.4.1 Veranderingen in de leefomgeving ............................................................ 19
1.4.2 Lente ...................................................................................................... 20
1.4.3 Zomer .................................................................................................... 20
1.4.4 Herfst ..................................................................................................... 20
1.4.5 Winter .................................................................................................... 20
1.5 Schimmels en paddenstoelen ........................................................................ 21
1.5.1 Het schimmelrijk ..................................................................................... 21
, 1.5.2 De voedingswijze van schimmels ............................................................. 21
1.5.3 De levenscyclus van een paddenstoel ...................................................... 22
Hoofdstuk 2 Het dierenrijk ................................................................................. 23
2.1 Indeling van het dierenrijk .............................................................................. 23
2.1.1 Kenmerken (classificatie) ......................................................................... 23
2.1.2 Ongewervelde dieren ............................................................................... 24
2.1.3 Gewervelde dieren .................................................................................. 25
2.2 Aanpassingen aan de primaire levensbehoeften .............................................. 26
2.2.1 Primaire levensbehoeften ........................................................................ 27
2.2.2 Aanpassingen om voedsel te verkrijgen ..................................................... 27
2.2.3 Aanpassingen om gevaar te vermijden ...................................................... 27
2.2.4 Aanpassingen om een partner te bemachtigen .......................................... 28
2.2.5 Natuurlijke selectie ................................................................................. 28
2.2.6 Sociaal gedrag ........................................................................................ 29
2.3 Aanpassingen in de winter .............................................................................. 29
2.3.1 Veranderende habitats ............................................................................ 29
2.3.2 Migratie .................................................................................................. 29
2.3.3 Lichamelijke veranderingen en gedragingen .............................................. 30
2.4 Aanpassingen aan de omgeving ...................................................................... 30
2.4.1 Het leven in water .................................................................................... 30
2.4.2 Het leven op het land ............................................................................... 31
2.4.3 Het leven in de lucht ................................................................................ 32
2.4.4 Warm- en koudbloedige dieren ................................................................. 32
2.5 Voortplanting ................................................................................................ 33
2.5.1 Geslachtelijke en ongeslachtelijke voortplanting ....................................... 33
2.5.2 Eierleggend en levendbarend ................................................................... 34
2.5.3 Gedaanteverwisseling (metamorfose) bij insecten ..................................... 34
2.5.4 Gedaanteverwisseling bij amfibieën. ........................................................ 35
Hoofstuk 3 Lichaam en gezond gedrag ................................................................ 36
3.1 Waarneming.................................................................................................. 36
3.1.1 Zintuigen om te overleven ........................................................................ 36
3.1.2 De samenwerking tussen zintuigen, hersenen en spieren ........................... 36
, 3.1.3 De belangrijkste zintuigen ........................................................................ 37
3.2 Stevigheid en beweging .................................................................................. 39
3.2.2 Bescherming van vitale organen ............................................................... 40
3.2.3 Beweging van je armen en benen .............................................................. 40
3.2.4 Vergelijking met het skelet van andere zoogdieren ..................................... 41
3.3 Spijsvertering en voeding................................................................................ 41
3.3.1 Spijsvertering .......................................................................................... 41
3.3.2 Voedingsstoffen ...................................................................................... 43
3.3.3 Voeding en gezondheid ............................................................................ 44
3.3.4 Schijf van 5 ............................................................................................. 46
3.4 Ademhaling en bloedsomloop ........................................................................ 46
3.4.1 Het ademhalingsstelsel ........................................................................... 46
3.4.2 Het bloedvatenstelsel.............................................................................. 47
3.4.3 Vereende krachten .................................................................................. 48
3.4.4 Inspanning en rust ................................................................................... 48
3.5 Afweer en gezondheid .................................................................................... 48
3.5.1 Het afweersysteem (immuunsysteem) ...................................................... 49
3.5.2 Ziekte ..................................................................................................... 50
3.5.3 Vaccinatie............................................................................................... 51
3.5.4 Allergie ................................................................................................... 51
3.6 Voortplanting en seksualiteit .......................................................................... 51
3.6.1 Quiz met antwoorden ............................................................................. 51
3.6.2 Seksuele ontwikkeling ............................................................................. 53
3.6.3 Erfelijkheid ............................................................................................. 54
Hoofdstuk 4 Ecologie en milieu .......................................................................... 56
4.1 Samenhang in ecosystemen........................................................................... 56
4.1.1 Wat is een ecosysteem ............................................................................ 56
4.1.2 Voedselrelaties in een ecosysteem ........................................................... 56
4.1.3 De energiestroom in een ecosysteem ....................................................... 57
4.1.4 De voedselkringloop ................................................................................ 57
4.2 Ecosystemen in verandering ........................................................................... 58
4.2.1 De dynamiek van ecosystemen ................................................................ 58
NatuurOnderwijs
Inzichtelijk
Auteurs: Carla Kesbergen en Amito Haarhuis
Samenvatting gemaakt door Carlijn Westveld
,Inhoud
Hoofdstuk 1 Planten ............................................................................................ 8
1.1 Indeling van het plantenrijk .............................................................................. 8
1.1.2 Wieren...................................................................................................... 8
1.1.3 Mossen .................................................................................................... 9
1.1.4 Paardenstaarten ....................................................................................... 9
1.1.5 Varens ...................................................................................................... 9
1.1.6 Zaadplanten ........................................................................................... 10
1.2 De bouw van zaadplanten .............................................................................. 10
1.2.1 Wat heeft een plant nodig om te groeien? .................................................. 11
1.2.2 De bouw en functie van bladeren ............................................................. 11
1.2.3. De bouw en functie van wortels ............................................................... 12
1.2.4 De bouw en functie van stengels .............................................................. 13
1.2.5 Bomen ................................................................................................... 13
1.2.6 Bescherming........................................................................................... 14
1.3 De voortplanting van bloemplanten ................................................................ 14
1.3.1 Geslachtelijke en ongeslachtelijke voortplanting ....................................... 14
1.3.2 Bollen, knollen en uitlopers ...................................................................... 15
1.3.3 De bouw en functie van bloemen.............................................................. 15
1.3.4 Bestuiving ............................................................................................... 17
1.3.5 Bevruchting ............................................................................................ 18
1.3.6 Zaadverspreiding ..................................................................................... 19
1.4 Seizoenverschijnselen ................................................................................... 19
1.4.1 Veranderingen in de leefomgeving ............................................................ 19
1.4.2 Lente ...................................................................................................... 20
1.4.3 Zomer .................................................................................................... 20
1.4.4 Herfst ..................................................................................................... 20
1.4.5 Winter .................................................................................................... 20
1.5 Schimmels en paddenstoelen ........................................................................ 21
1.5.1 Het schimmelrijk ..................................................................................... 21
, 1.5.2 De voedingswijze van schimmels ............................................................. 21
1.5.3 De levenscyclus van een paddenstoel ...................................................... 22
Hoofdstuk 2 Het dierenrijk ................................................................................. 23
2.1 Indeling van het dierenrijk .............................................................................. 23
2.1.1 Kenmerken (classificatie) ......................................................................... 23
2.1.2 Ongewervelde dieren ............................................................................... 24
2.1.3 Gewervelde dieren .................................................................................. 25
2.2 Aanpassingen aan de primaire levensbehoeften .............................................. 26
2.2.1 Primaire levensbehoeften ........................................................................ 27
2.2.2 Aanpassingen om voedsel te verkrijgen ..................................................... 27
2.2.3 Aanpassingen om gevaar te vermijden ...................................................... 27
2.2.4 Aanpassingen om een partner te bemachtigen .......................................... 28
2.2.5 Natuurlijke selectie ................................................................................. 28
2.2.6 Sociaal gedrag ........................................................................................ 29
2.3 Aanpassingen in de winter .............................................................................. 29
2.3.1 Veranderende habitats ............................................................................ 29
2.3.2 Migratie .................................................................................................. 29
2.3.3 Lichamelijke veranderingen en gedragingen .............................................. 30
2.4 Aanpassingen aan de omgeving ...................................................................... 30
2.4.1 Het leven in water .................................................................................... 30
2.4.2 Het leven op het land ............................................................................... 31
2.4.3 Het leven in de lucht ................................................................................ 32
2.4.4 Warm- en koudbloedige dieren ................................................................. 32
2.5 Voortplanting ................................................................................................ 33
2.5.1 Geslachtelijke en ongeslachtelijke voortplanting ....................................... 33
2.5.2 Eierleggend en levendbarend ................................................................... 34
2.5.3 Gedaanteverwisseling (metamorfose) bij insecten ..................................... 34
2.5.4 Gedaanteverwisseling bij amfibieën. ........................................................ 35
Hoofstuk 3 Lichaam en gezond gedrag ................................................................ 36
3.1 Waarneming.................................................................................................. 36
3.1.1 Zintuigen om te overleven ........................................................................ 36
3.1.2 De samenwerking tussen zintuigen, hersenen en spieren ........................... 36
, 3.1.3 De belangrijkste zintuigen ........................................................................ 37
3.2 Stevigheid en beweging .................................................................................. 39
3.2.2 Bescherming van vitale organen ............................................................... 40
3.2.3 Beweging van je armen en benen .............................................................. 40
3.2.4 Vergelijking met het skelet van andere zoogdieren ..................................... 41
3.3 Spijsvertering en voeding................................................................................ 41
3.3.1 Spijsvertering .......................................................................................... 41
3.3.2 Voedingsstoffen ...................................................................................... 43
3.3.3 Voeding en gezondheid ............................................................................ 44
3.3.4 Schijf van 5 ............................................................................................. 46
3.4 Ademhaling en bloedsomloop ........................................................................ 46
3.4.1 Het ademhalingsstelsel ........................................................................... 46
3.4.2 Het bloedvatenstelsel.............................................................................. 47
3.4.3 Vereende krachten .................................................................................. 48
3.4.4 Inspanning en rust ................................................................................... 48
3.5 Afweer en gezondheid .................................................................................... 48
3.5.1 Het afweersysteem (immuunsysteem) ...................................................... 49
3.5.2 Ziekte ..................................................................................................... 50
3.5.3 Vaccinatie............................................................................................... 51
3.5.4 Allergie ................................................................................................... 51
3.6 Voortplanting en seksualiteit .......................................................................... 51
3.6.1 Quiz met antwoorden ............................................................................. 51
3.6.2 Seksuele ontwikkeling ............................................................................. 53
3.6.3 Erfelijkheid ............................................................................................. 54
Hoofdstuk 4 Ecologie en milieu .......................................................................... 56
4.1 Samenhang in ecosystemen........................................................................... 56
4.1.1 Wat is een ecosysteem ............................................................................ 56
4.1.2 Voedselrelaties in een ecosysteem ........................................................... 56
4.1.3 De energiestroom in een ecosysteem ....................................................... 57
4.1.4 De voedselkringloop ................................................................................ 57
4.2 Ecosystemen in verandering ........................................................................... 58
4.2.1 De dynamiek van ecosystemen ................................................................ 58
