Basiskennis geschiedenis samenvatting
1
,Inhoud
Inleiding.................................................................................................................. 7
Belangrijke jaargetallen/gebeurtenissen:...............................................................7
Hoofdstuk 1, Tijd van jagers en boeren (3000 v.C.)..............................................10
Paragraaf 1.1, Jager-verzamelaars....................................................................10
1.1.1, Migraties uit Afrika............................................................................... 10
1.1.2, De nomadische samenleving van jager-verzamelaars.........................10
1.1.3, Rendierjagers....................................................................................... 11
1.1.4, Jagers en vissers.................................................................................. 11
1.2, De overgang van jagen-verzamelen naar landbouw..................................12
1.2.1, De Agrarische Revolutie.......................................................................12
1.2.2, De eerste boeren in West-Europa........................................................13
1.2.3, Steen, brons en ijzer............................................................................ 13
1.3, Religieuze uitingen: grottekeningen, beeldjes en grafgiften......................14
Hoofdstuk 2, Tijd van Grieken en Romeinen (500 n.C.)........................................14
2.1, De eerste beschavingen: het ontstaan van stadsstaten.............................15
2.1.1, Stadstaten in het Midden-Oosten (ca. 3000 – 600 v.C.).......................16
2.1.2, Griekse stadstaten (ca. 800 – 300 v.C.)...............................................16
2.2, Het Romeinse Rijk...................................................................................... 17
2.2.1, Rome, het middelpunt van een Rijk.....................................................17
2.2.2, De organisatie van het Romeinse Rijk..................................................17
2.2.3, De ondergang van het Romeinse Rijk..................................................18
2.2.4, Aan de rand van het Romeinse Rijk (50 v.C. – 400 n.C.)......................18
2.2.5, Bewaking van de grens........................................................................19
2.2.6, Bataafse hulpsoldaten..........................................................................19
2.2.7, Het leven in het grensgebied...............................................................19
2.3, Religie bij Grieken, Romeinen en Germanen..............................................21
2.3.1, Religie uitgelegd.................................................................................. 21
2.3.2, Christelijke overblijfselen.....................................................................21
Hoofdstuk 3, Tijd van Monniken en Ridders (500 – 1000).....................................22
3.1, Leven van het land..................................................................................... 22
3.1.1, Landheren en horigen..........................................................................22
3.1.2, Dorestad.............................................................................................. 23
3.2, Het Frankische Rijk..................................................................................... 23
3.2.1, Het leenstelsel..................................................................................... 24
3.2.2, Karel de Grote...................................................................................... 24
2
, 3.2.3, Noormannen 800 – 1000......................................................................25
3.2.4, Ridders................................................................................................. 25
3.3, De verspreiding van twee religies..............................................................26
3.3.1, Het christendom................................................................................... 26
3.3.2, De islam............................................................................................... 26
Hoofdstuk 4, Tijd van steden en staten................................................................27
4.1, Nederzettingen groeien uit tot steden.......................................................28
4.1.1, Hanzesteden........................................................................................ 28
4.1.2, Gebruik van de grond...........................................................................29
4.1.3, De groeiende macht van de steden.....................................................29
4.1.4, Het stadsleven..................................................................................... 30
4.2, Zelfstandige vorsten in een groot rijk........................................................31
4.2.1, Een middeleeuwse vorst, Floris V graaf van Holland............................31
4.2.2, Het Bourgondische Rijk........................................................................32
4.3, De plaats van de kerk in de samenleving...................................................32
4.3.1, Elke dag een heiligendag.....................................................................33
4.3.2, De kruistochten.................................................................................... 33
Hoofdstuk 5, Tijd van ontdekkers en hervormers.................................................34
5.1, De ontdekkers............................................................................................ 34
5.1.1, De ontdekking van Indië (Zuid-Azië)....................................................34
5.1.2, De ontdekking van Amerika.................................................................35
5.2, In opstand tegen een groot rijk..................................................................35
5.2.1, Het Habsburgse Rijk............................................................................. 36
5.2.2, De Nederlanden en Spanje onder één vorst.........................................36
5.2.3, Prins Willem van Oranje-Nassau, leider van de Opstand......................38
5.2.4, Het ontstaan van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.....38
5.2.5, De Nederlandse Opstand.....................................................................39
5.3, De hervormers........................................................................................... 40
5.3.1, Een andere manier van denken...........................................................40
5.3.2, Boekdrukkunst..................................................................................... 40
5.3.3, Kerkhervorming of Reformatie.............................................................41
Hoofdstuk 6, Tijd van regenten en vorsten...........................................................41
6.1, De Gouden Eeuw........................................................................................ 42
6.1.1, Economische bloei............................................................................... 42
6.1.2, Het leven in Holland............................................................................. 43
6.1.3, Bloei van architectuur, kunst en wetenschap.......................................43
6.1.4, Turfwinning en droogmakerijen...........................................................44
3
, 6.1.5, De Verenigde Oost-Indische Compagnie..............................................45
6.1.6, De West-Indische Compagnie..............................................................45
6.1.7, Het ontstaan van een wereldeconomie................................................46
6.2, De republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.......................................46
6.2.1, Het bestuur van de Republiek..............................................................48
6.2.2, Verdeling van de Staten-Generaal.......................................................48
6.2.3, Politieke en religieuze crisis binnen de Republiek................................49
6.2.4, Vrede met Spanje, oorlog met Engeland..............................................49
6.2.5, Lodewijk XIV, een koning met absolute macht.....................................50
6.2.6, Het Rampjaar 1672.............................................................................. 50
6.3, Een tolerante Republiek............................................................................. 51
6.3.1, Verschillende godsdiensten door elkaar...............................................51
6.3.2, Verschil met andere landen in die tijd..................................................52
Hoofdstuk 7, Tijd van pruiken en revoluties.........................................................53
7.1, Het einde van de economische bloei..........................................................53
7.2, Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden wordt Bataafse Republiek. .53
7.2.1, De Patriottenbeweging.........................................................................54
7.2.2, De Franse Revolutie............................................................................. 54
7.2.3, De Bataafse Republiek.........................................................................55
7.2, De Verlichting............................................................................................. 55
7.2.1, Verlichtingsfilosofen............................................................................. 57
7.2.2, De basis van de democratie.................................................................57
7.3.3, De strijd om de afschaffing van slavernij (Abolitionisme)....................58
Hoofdstuk 8, Tijd van burgers en stoommachines................................................58
8.1, Late industrialisatie van Nederland.........................................................58
8.1.1, Economische crisis tijdens de Franse tijd.............................................59
8.1.2, Verbetering van de infrastructuur........................................................59
8.1.3, Het begin van de Industriële Revolutie................................................59
8.1.4, De Industriële Revolutie in Nederland..................................................61
8.1.5, De groei van de steden........................................................................61
8.1.6, Het Cultuurstelsel in Nederlands-Indië.................................................62
8.1.7, Modern Imperialisme............................................................................62
8.1.8, Suriname, afschaffing van de slavernij................................................63
8.2, Nederland, een deel van Frankrijk en een deel van het.............................63
Verenigd Koningrijk Nederland..........................................................................63
8.2.1, Napoleon Bonaparte................................................................................ 65
8.1.2, Het Koninkrijk der Nederlanden...........................................................66
4
1
,Inhoud
Inleiding.................................................................................................................. 7
Belangrijke jaargetallen/gebeurtenissen:...............................................................7
Hoofdstuk 1, Tijd van jagers en boeren (3000 v.C.)..............................................10
Paragraaf 1.1, Jager-verzamelaars....................................................................10
1.1.1, Migraties uit Afrika............................................................................... 10
1.1.2, De nomadische samenleving van jager-verzamelaars.........................10
1.1.3, Rendierjagers....................................................................................... 11
1.1.4, Jagers en vissers.................................................................................. 11
1.2, De overgang van jagen-verzamelen naar landbouw..................................12
1.2.1, De Agrarische Revolutie.......................................................................12
1.2.2, De eerste boeren in West-Europa........................................................13
1.2.3, Steen, brons en ijzer............................................................................ 13
1.3, Religieuze uitingen: grottekeningen, beeldjes en grafgiften......................14
Hoofdstuk 2, Tijd van Grieken en Romeinen (500 n.C.)........................................14
2.1, De eerste beschavingen: het ontstaan van stadsstaten.............................15
2.1.1, Stadstaten in het Midden-Oosten (ca. 3000 – 600 v.C.).......................16
2.1.2, Griekse stadstaten (ca. 800 – 300 v.C.)...............................................16
2.2, Het Romeinse Rijk...................................................................................... 17
2.2.1, Rome, het middelpunt van een Rijk.....................................................17
2.2.2, De organisatie van het Romeinse Rijk..................................................17
2.2.3, De ondergang van het Romeinse Rijk..................................................18
2.2.4, Aan de rand van het Romeinse Rijk (50 v.C. – 400 n.C.)......................18
2.2.5, Bewaking van de grens........................................................................19
2.2.6, Bataafse hulpsoldaten..........................................................................19
2.2.7, Het leven in het grensgebied...............................................................19
2.3, Religie bij Grieken, Romeinen en Germanen..............................................21
2.3.1, Religie uitgelegd.................................................................................. 21
2.3.2, Christelijke overblijfselen.....................................................................21
Hoofdstuk 3, Tijd van Monniken en Ridders (500 – 1000).....................................22
3.1, Leven van het land..................................................................................... 22
3.1.1, Landheren en horigen..........................................................................22
3.1.2, Dorestad.............................................................................................. 23
3.2, Het Frankische Rijk..................................................................................... 23
3.2.1, Het leenstelsel..................................................................................... 24
3.2.2, Karel de Grote...................................................................................... 24
2
, 3.2.3, Noormannen 800 – 1000......................................................................25
3.2.4, Ridders................................................................................................. 25
3.3, De verspreiding van twee religies..............................................................26
3.3.1, Het christendom................................................................................... 26
3.3.2, De islam............................................................................................... 26
Hoofdstuk 4, Tijd van steden en staten................................................................27
4.1, Nederzettingen groeien uit tot steden.......................................................28
4.1.1, Hanzesteden........................................................................................ 28
4.1.2, Gebruik van de grond...........................................................................29
4.1.3, De groeiende macht van de steden.....................................................29
4.1.4, Het stadsleven..................................................................................... 30
4.2, Zelfstandige vorsten in een groot rijk........................................................31
4.2.1, Een middeleeuwse vorst, Floris V graaf van Holland............................31
4.2.2, Het Bourgondische Rijk........................................................................32
4.3, De plaats van de kerk in de samenleving...................................................32
4.3.1, Elke dag een heiligendag.....................................................................33
4.3.2, De kruistochten.................................................................................... 33
Hoofdstuk 5, Tijd van ontdekkers en hervormers.................................................34
5.1, De ontdekkers............................................................................................ 34
5.1.1, De ontdekking van Indië (Zuid-Azië)....................................................34
5.1.2, De ontdekking van Amerika.................................................................35
5.2, In opstand tegen een groot rijk..................................................................35
5.2.1, Het Habsburgse Rijk............................................................................. 36
5.2.2, De Nederlanden en Spanje onder één vorst.........................................36
5.2.3, Prins Willem van Oranje-Nassau, leider van de Opstand......................38
5.2.4, Het ontstaan van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.....38
5.2.5, De Nederlandse Opstand.....................................................................39
5.3, De hervormers........................................................................................... 40
5.3.1, Een andere manier van denken...........................................................40
5.3.2, Boekdrukkunst..................................................................................... 40
5.3.3, Kerkhervorming of Reformatie.............................................................41
Hoofdstuk 6, Tijd van regenten en vorsten...........................................................41
6.1, De Gouden Eeuw........................................................................................ 42
6.1.1, Economische bloei............................................................................... 42
6.1.2, Het leven in Holland............................................................................. 43
6.1.3, Bloei van architectuur, kunst en wetenschap.......................................43
6.1.4, Turfwinning en droogmakerijen...........................................................44
3
, 6.1.5, De Verenigde Oost-Indische Compagnie..............................................45
6.1.6, De West-Indische Compagnie..............................................................45
6.1.7, Het ontstaan van een wereldeconomie................................................46
6.2, De republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.......................................46
6.2.1, Het bestuur van de Republiek..............................................................48
6.2.2, Verdeling van de Staten-Generaal.......................................................48
6.2.3, Politieke en religieuze crisis binnen de Republiek................................49
6.2.4, Vrede met Spanje, oorlog met Engeland..............................................49
6.2.5, Lodewijk XIV, een koning met absolute macht.....................................50
6.2.6, Het Rampjaar 1672.............................................................................. 50
6.3, Een tolerante Republiek............................................................................. 51
6.3.1, Verschillende godsdiensten door elkaar...............................................51
6.3.2, Verschil met andere landen in die tijd..................................................52
Hoofdstuk 7, Tijd van pruiken en revoluties.........................................................53
7.1, Het einde van de economische bloei..........................................................53
7.2, Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden wordt Bataafse Republiek. .53
7.2.1, De Patriottenbeweging.........................................................................54
7.2.2, De Franse Revolutie............................................................................. 54
7.2.3, De Bataafse Republiek.........................................................................55
7.2, De Verlichting............................................................................................. 55
7.2.1, Verlichtingsfilosofen............................................................................. 57
7.2.2, De basis van de democratie.................................................................57
7.3.3, De strijd om de afschaffing van slavernij (Abolitionisme)....................58
Hoofdstuk 8, Tijd van burgers en stoommachines................................................58
8.1, Late industrialisatie van Nederland.........................................................58
8.1.1, Economische crisis tijdens de Franse tijd.............................................59
8.1.2, Verbetering van de infrastructuur........................................................59
8.1.3, Het begin van de Industriële Revolutie................................................59
8.1.4, De Industriële Revolutie in Nederland..................................................61
8.1.5, De groei van de steden........................................................................61
8.1.6, Het Cultuurstelsel in Nederlands-Indië.................................................62
8.1.7, Modern Imperialisme............................................................................62
8.1.8, Suriname, afschaffing van de slavernij................................................63
8.2, Nederland, een deel van Frankrijk en een deel van het.............................63
Verenigd Koningrijk Nederland..........................................................................63
8.2.1, Napoleon Bonaparte................................................................................ 65
8.1.2, Het Koninkrijk der Nederlanden...........................................................66
4
