Jeugdrecht begrepen
Janssen, L.
9 (herziene) druk
e
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Inleiding recht ......................................................................................................4
Rechtsgebieden ...................................................................................................................4
Materieel recht en formeel recht ...........................................................................................4
Nationaal en internationaal recht .........................................................................................4
Hoofdstuk 2 De ouders van de jeugdige ....................................................................................6
Inleiding ..............................................................................................................................6
Juridische moeder ...............................................................................................................6
Juridische vader ...................................................................................................................6
Gevolgen van het ouderschap ..............................................................................................8
Positie van de eicel- of spermadonor ....................................................................................9
Hoofdstuk 3 Het gezag over de jeugdige .................................................................................. 10
Gezag over jeugdigen ......................................................................................................... 10
Ouderlijk gezag .................................................................................................................. 10
Gezamenlijk gezag van ouders ............................................................................................ 11
Gezag van één ouder .......................................................................................................... 11
Voogdij .............................................................................................................................. 11
Vindplaats van ouderschap en gezag .................................................................................. 12
Hoorrecht minderjarige ...................................................................................................... 12
Hoofdstuk 4 De jeugdige en de scheiding van zijn ouders ........................................................ 14
Echtscheidingsprocedure .................................................................................................. 14
Beëindiging geregistreerd partnerschap .............................................................................. 14
Samenwoners die uit elkaar gaan geregistreerd partnerschap .............................................. 15
Gezag na einde relatie van de ouders .................................................................................. 15
Eenhoofdig gezag na de scheiding ...................................................................................... 15
Positie van de jeugdige in een scheiding .............................................................................. 15
Omgangsrecht ................................................................................................................... 16
Informatie en consultatie ................................................................................................... 16
Kinderalimentatie .............................................................................................................. 17
De rechtspositie van de jeugdige (1) ....................................................................................... 18
Handelingsonbekwaamheid ............................................................................................... 18
Wijziging vermelding van het geslacht in de geboorteakte .................................................... 18
Huwelijk en partnerschap .................................................................................................. 18
Woonplaats ....................................................................................................................... 18
, Voor- en achternaam.......................................................................................................... 19
Aansprakelijkheid ouders ................................................................................................... 20
Hoofdstuk 7 Kinderbeschermingsmaatregelen ....................................................................... 20
Inleiding ............................................................................................................................ 20
Kinderbeschermingsmaatregelen ....................................................................................... 20
Ondertoezichtstelling......................................................................................................... 21
Uitvoering van de OTS ........................................................................................................ 22
Verlenging van de OTS ........................................................................................................ 22
Schriftelijke aanwijzing ....................................................................................................... 23
Uithuisplaatsing................................................................................................................. 24
Gedeeltelijk overnemen van gezag ...................................................................................... 24
Omgang tijdens een OTS of uithuisplaatsing ....................................................................... 25
Rechtsbescherming ........................................................................................................... 25
Het drangkader .................................................................................................................. 26
Hoofdstuk 8 Beëindiging van het gezag ................................................................................... 27
Gronden voor het beëindigen van het gezag ........................................................................ 27
Gevolgen van de beëindiging van het gezag ......................................................................... 27
Hoofdstuk 16 Organisatie van de jeugdhulp ............................................................................ 28
Inleiding ............................................................................................................................ 28
Doel van de Jeugdwet......................................................................................................... 28
Hoofdlijnen van de Jeugdwet .............................................................................................. 28
Kinderbescherming, gesloten jeugdhulp en jeugdreclassering ............................................. 30
Veilig Thuis ........................................................................................................................ 31
Kwaliteitseisen jeugdhulpaanbieder en gecertificeerde instelling ......................................... 32
Hoofdstuk 19 Kinderrechtenverdrag ....................................................................................... 32
Totstandkoming van het Kinderrechtenverdrag .................................................................... 32
De vier kernbepalingen van het Kinderrechtenverdrag.......................................................... 33
Positie van ouders en de overheid ....................................................................................... 33
Toezicht op de naleving van het Kinderrechtenverdrag ......................................................... 33
Kinderombudsman ............................................................................................................ 33
, Hoofdstuk 1 Inleiding recht
- Het doel van recht is: rechtvaardigheid, gelijkheid en het beschermen van de zwaksten en
conflictbeheersing.
- Het recht heef ook een ‘technisch doel’: de samenleving ordenen en regels geven om
conflicten te voorkomen, doordat iedereen (kind, ouder, verkoper, koper) weet wat ze
kunnen verwachten. Ook zijn er regels om meningsverschillen op te lossen.
- Vanuit het technische oogpunt ontstaat het doel: recht is het geheel van overheidsregels
dat de samenleving ordent.
Rechtsgebieden
- Staatsrecht: basisregels voor de organisatie van de overheid (in rust), met beschrijvingen
van verschillende organen (gemeenteraad, provinciale staten, Tweede Kamer, positie van de
koning). Geeft ook regels voor de relatie burger-overheid. Belangrijkste wet = Grondwet.
Andere wetten zijn Provinciewet, Gemeentewet en Kieswet.
- Bestuursrecht: regels voor de overheid (in actie). Geeft regels voor de bestuurstaak; zorg
voor milieu, onderwijs, jeugdhulp, verkeer en sociale zekerheid. De overheid komt vaak in
aanraking met belangen van burgers. Wat de overheid wel en niet mag jegens burgers (park
aanleggen in een achtertuin, nieuwe achtergevel). Belangrijke wet = Algemene wet
bestuursrecht (Awb). Andere belangrijke wetten: Vreemdelingenwet, Participatiewet,
Jeugdwet en Wet milieubeheer.
- Strafrecht: beschrijft verboden gedragingen (diefstal/moord). Rechtsorde = de rust en
veiligheid in de samenleving. Belangrijke wetboeken: Wetboek van Strafrecht (Sr) met
strafbevorderingen en Wetboek van Strafvordering (Sv) met wat er gebeurt na het strafbare
feit met rechten van verdachten en bevoegdheid van politie en justitie.
- Burgerlijk recht: regelt rechtsverhoudingen tussen burgers onderling: zakelijke relaties
zoals koop en huur en familierechtelijke relaties. Drie onderdelen:
o Personen- en familierecht: ouderschap, gezag, (echt)scheiding.
o Vermogensrecht: zakelijke relaties tussen personen met koop, huur en hypotheek.
o Rechtspersonenrecht: organisatie of onderneming die een zelfstandig leven leidt in
het recht, hoe deze moet worden opgericht en wie het voor het zeggen heeft.’
Belangrijke wetten: Burgerlijk Wetboek (BW) met rechten/plichten van burgers op
personen- en familierecht, vermogensrecht en rechtspersonenrecht. Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) met procesrecht bij een burgerlijk proces.
Het jeugdrecht valt onder álle rechtsgebieden.
Materieel recht en formeel recht
- Materieel recht = rechten en plichten van burgers → strafbepalingen bij bv brandstichting,
diefstal en mishandeling. Dit staat in het Wetboek van Strafrecht.
- Formeel recht = procesrecht → positie/bevoegdheden van betrokkenen / de wijze waarop
het materieel recht gehandhaafd wordt. Dit staat in het Wetboek van Strafvordering.
- Het Burgerlijk wetboek bevat ook een materieel en formeel deel. Materieel: rechten en
plichten (in Burgerlijk Wetboek), formeel: gang van zaken tijdens een zitting, positie van
advocaat etc. (in Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering).
- Bestuursrecht maakt ook onderscheid tussen formeel- en materieel recht.
Nationaal en internationaal recht
- Nationaal recht = alle regels van een land die zij zelf mogen maken en gelden op het
grondgebied van dat land.
Janssen, L.
9 (herziene) druk
e
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Inleiding recht ......................................................................................................4
Rechtsgebieden ...................................................................................................................4
Materieel recht en formeel recht ...........................................................................................4
Nationaal en internationaal recht .........................................................................................4
Hoofdstuk 2 De ouders van de jeugdige ....................................................................................6
Inleiding ..............................................................................................................................6
Juridische moeder ...............................................................................................................6
Juridische vader ...................................................................................................................6
Gevolgen van het ouderschap ..............................................................................................8
Positie van de eicel- of spermadonor ....................................................................................9
Hoofdstuk 3 Het gezag over de jeugdige .................................................................................. 10
Gezag over jeugdigen ......................................................................................................... 10
Ouderlijk gezag .................................................................................................................. 10
Gezamenlijk gezag van ouders ............................................................................................ 11
Gezag van één ouder .......................................................................................................... 11
Voogdij .............................................................................................................................. 11
Vindplaats van ouderschap en gezag .................................................................................. 12
Hoorrecht minderjarige ...................................................................................................... 12
Hoofdstuk 4 De jeugdige en de scheiding van zijn ouders ........................................................ 14
Echtscheidingsprocedure .................................................................................................. 14
Beëindiging geregistreerd partnerschap .............................................................................. 14
Samenwoners die uit elkaar gaan geregistreerd partnerschap .............................................. 15
Gezag na einde relatie van de ouders .................................................................................. 15
Eenhoofdig gezag na de scheiding ...................................................................................... 15
Positie van de jeugdige in een scheiding .............................................................................. 15
Omgangsrecht ................................................................................................................... 16
Informatie en consultatie ................................................................................................... 16
Kinderalimentatie .............................................................................................................. 17
De rechtspositie van de jeugdige (1) ....................................................................................... 18
Handelingsonbekwaamheid ............................................................................................... 18
Wijziging vermelding van het geslacht in de geboorteakte .................................................... 18
Huwelijk en partnerschap .................................................................................................. 18
Woonplaats ....................................................................................................................... 18
, Voor- en achternaam.......................................................................................................... 19
Aansprakelijkheid ouders ................................................................................................... 20
Hoofdstuk 7 Kinderbeschermingsmaatregelen ....................................................................... 20
Inleiding ............................................................................................................................ 20
Kinderbeschermingsmaatregelen ....................................................................................... 20
Ondertoezichtstelling......................................................................................................... 21
Uitvoering van de OTS ........................................................................................................ 22
Verlenging van de OTS ........................................................................................................ 22
Schriftelijke aanwijzing ....................................................................................................... 23
Uithuisplaatsing................................................................................................................. 24
Gedeeltelijk overnemen van gezag ...................................................................................... 24
Omgang tijdens een OTS of uithuisplaatsing ....................................................................... 25
Rechtsbescherming ........................................................................................................... 25
Het drangkader .................................................................................................................. 26
Hoofdstuk 8 Beëindiging van het gezag ................................................................................... 27
Gronden voor het beëindigen van het gezag ........................................................................ 27
Gevolgen van de beëindiging van het gezag ......................................................................... 27
Hoofdstuk 16 Organisatie van de jeugdhulp ............................................................................ 28
Inleiding ............................................................................................................................ 28
Doel van de Jeugdwet......................................................................................................... 28
Hoofdlijnen van de Jeugdwet .............................................................................................. 28
Kinderbescherming, gesloten jeugdhulp en jeugdreclassering ............................................. 30
Veilig Thuis ........................................................................................................................ 31
Kwaliteitseisen jeugdhulpaanbieder en gecertificeerde instelling ......................................... 32
Hoofdstuk 19 Kinderrechtenverdrag ....................................................................................... 32
Totstandkoming van het Kinderrechtenverdrag .................................................................... 32
De vier kernbepalingen van het Kinderrechtenverdrag.......................................................... 33
Positie van ouders en de overheid ....................................................................................... 33
Toezicht op de naleving van het Kinderrechtenverdrag ......................................................... 33
Kinderombudsman ............................................................................................................ 33
, Hoofdstuk 1 Inleiding recht
- Het doel van recht is: rechtvaardigheid, gelijkheid en het beschermen van de zwaksten en
conflictbeheersing.
- Het recht heef ook een ‘technisch doel’: de samenleving ordenen en regels geven om
conflicten te voorkomen, doordat iedereen (kind, ouder, verkoper, koper) weet wat ze
kunnen verwachten. Ook zijn er regels om meningsverschillen op te lossen.
- Vanuit het technische oogpunt ontstaat het doel: recht is het geheel van overheidsregels
dat de samenleving ordent.
Rechtsgebieden
- Staatsrecht: basisregels voor de organisatie van de overheid (in rust), met beschrijvingen
van verschillende organen (gemeenteraad, provinciale staten, Tweede Kamer, positie van de
koning). Geeft ook regels voor de relatie burger-overheid. Belangrijkste wet = Grondwet.
Andere wetten zijn Provinciewet, Gemeentewet en Kieswet.
- Bestuursrecht: regels voor de overheid (in actie). Geeft regels voor de bestuurstaak; zorg
voor milieu, onderwijs, jeugdhulp, verkeer en sociale zekerheid. De overheid komt vaak in
aanraking met belangen van burgers. Wat de overheid wel en niet mag jegens burgers (park
aanleggen in een achtertuin, nieuwe achtergevel). Belangrijke wet = Algemene wet
bestuursrecht (Awb). Andere belangrijke wetten: Vreemdelingenwet, Participatiewet,
Jeugdwet en Wet milieubeheer.
- Strafrecht: beschrijft verboden gedragingen (diefstal/moord). Rechtsorde = de rust en
veiligheid in de samenleving. Belangrijke wetboeken: Wetboek van Strafrecht (Sr) met
strafbevorderingen en Wetboek van Strafvordering (Sv) met wat er gebeurt na het strafbare
feit met rechten van verdachten en bevoegdheid van politie en justitie.
- Burgerlijk recht: regelt rechtsverhoudingen tussen burgers onderling: zakelijke relaties
zoals koop en huur en familierechtelijke relaties. Drie onderdelen:
o Personen- en familierecht: ouderschap, gezag, (echt)scheiding.
o Vermogensrecht: zakelijke relaties tussen personen met koop, huur en hypotheek.
o Rechtspersonenrecht: organisatie of onderneming die een zelfstandig leven leidt in
het recht, hoe deze moet worden opgericht en wie het voor het zeggen heeft.’
Belangrijke wetten: Burgerlijk Wetboek (BW) met rechten/plichten van burgers op
personen- en familierecht, vermogensrecht en rechtspersonenrecht. Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) met procesrecht bij een burgerlijk proces.
Het jeugdrecht valt onder álle rechtsgebieden.
Materieel recht en formeel recht
- Materieel recht = rechten en plichten van burgers → strafbepalingen bij bv brandstichting,
diefstal en mishandeling. Dit staat in het Wetboek van Strafrecht.
- Formeel recht = procesrecht → positie/bevoegdheden van betrokkenen / de wijze waarop
het materieel recht gehandhaafd wordt. Dit staat in het Wetboek van Strafvordering.
- Het Burgerlijk wetboek bevat ook een materieel en formeel deel. Materieel: rechten en
plichten (in Burgerlijk Wetboek), formeel: gang van zaken tijdens een zitting, positie van
advocaat etc. (in Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering).
- Bestuursrecht maakt ook onderscheid tussen formeel- en materieel recht.
Nationaal en internationaal recht
- Nationaal recht = alle regels van een land die zij zelf mogen maken en gelden op het
grondgebied van dat land.
