RECHTEN VAN HET KIND
Algemene inleiding
Evolutie van het kindbeeld
FASE 1: De ontdekking van het kind
,Wat bedoeld men met de ontdekking?
Ontdekking: Men is naar het kind gaan beginnen kijken, zich te beginnen realiseren dat er verschillen zijn tussen
kinderen en volwassenen (we zien dat ze anders zijn, maar doen nog niks)
Als je in de literatuur opzoek zou gaan naar het moment waarop men eigenlijk “kinderen ontdekt”, dan wordt er heel
vaak door een aantal auteurs (Ariés & Verhellen) gezegd dat we moeten wachten tot na de Middeleeuwen.
Hun argument: In de periode van de middeleeuwen eigenlijk geen sporen te vinden zijn van een andere manier
om met kinderen om te gaan (anders dan dat je zou doen met volwassenen)
o Ze zeggen dat bv in de kunst is er geen specifieke referentie naar kinderen, er is geen afzonderlijke
literatuur toegespitst op kinderen. Maatschappelijk gezien ze we niks specifiek op kinderen gericht
(ook niet in de wet) dus volgens hen moet je wachten tot na de middeleeuwen, namelijk de periode
van de Renaissance (waar er wel maatschappelijk gekeken wordt naar kinderen, met belang van
educatie & opvoeding)
Veel auteurs zeggen “de echte ontdekking van het kind” is in de Renaissance, ze ontdekken
dat we misschien anders zouden moeten kijken naar kinderen (misschien hebben ze niet
dezelfde competenties als ouders, en moeten we ze opvoeden en educatie). Maar de loutere
ontdekking van het kind (volgens Wendy), en het feit dat het ook misdrijven kan plegen
gebeurd al in de oudheid (hier zeggen ze wel geen aandacht voor de bekwaamheid)
Wendy de Bondt – is het daar niet helemaal mee eens, dit is de redenen waarom ze op de tijdlijn nog een
periode ervoor heeft geplakt, namelijk de “oudheid” Grieken en Romeinen. Zelfs in de Oudheid wordt ook al
veel geschreven over het beeld van het kind, je vindt referenties naar het feit dat ze vinden dat kinderen anders
zijn.
o “Kinderen zijn fysiek zwakker & intellectueel zwak”, ze moeten gehoorzamen aan hun ouders en
hebben een specifieke plek in de maatschappij. Belangrijk is echter dat er nog geen bijkomende
bescherming is (omdat ze zwakker zijn), en dus mogelijks aangepaste rechten of regels moeten krijgen,
dat is er nog niet. maar er is wel erkenning voor de afzonderlijke kindfase
Dit zie je terug in de Codex Hammurabi: er wordt wel afzonderlijk gekeken naar kinderen, maar
vooral focus op de hiërarchische relatie tussen ouder-kind komt naar voor.
Aandacht voor kinderen, en specifieke misdrijven die ze kunnen plegen. Maar geen
aandacht voor het feit dat kinderen misschien onbekwaam waren (in vergelijking met
volwassenen, want volwassenen zouden zelf straf krijgen)
Wel aandacht voor specifieke fenomenen (vooral) door kinderen gepleegd
192. If a son of a paramour or a prostitute say to his adoptive father or mother: "You are not my father, or my mother," his
tongue shall be cut off.
193. If the son of a paramour or a prostitute desire his father's house, and desert his adoptive father and adoptive mother, and
goes to his father's house, then shall his eye be put out.
195. If a son strike his father, his hands shall be hewn off.
Codex Hammurabi 1750 v. Chr.
Tegenspreken tegen de ouders: tong afhakken
Men is zich bewust van de kinderlijke gedragingen die niet worden geaccepteerd
MAAR geen andere handelingen indien volwassenen zelfde handelingen stelt
“Als een man een koppige en opstandige zoon heeft, die ondanks strafmaatregelen weigert zijn ouders te gehoorzamen,
moeten zijn ouders hem bij de leiders van de stad brengen en zeggen: “Deze zoon van ons is koppig en opstandig. Hij wil ons
niet gehoorzamen, hij gooit met geld en drinkt te veel!” Dan zullen de mannen van zijn stad hem door steniging ter dood
brengen. Op die manier moet u dit kwaad uit uw midden wegdoen en heel Israël zal horen wat is gebeurd en diep ontzag hebben
voor de HERE”.
Deuteronomium 21:18 21.
Ook in religieuze tekst gaat men het gedrag van kinderen benoemen
“If a man have a stubborn or rebellious son, of sufficient years and understanding sixteen years of age, which will not obey the
voice of his Father, or the voice of his Mother, and that when they have chastened him will not harken unto them: then shall his
Father and Mother being his natural parents, lay hold on him, and bring him to the Magistrates assembled in Court and testify
unto them, that their son is stubborn and rebellious and will not obey their voice and chastisement, but lives in sundry notorious
crimes, such a son shall be put
to death”
Stubborn Children Law (1641, Massachusetts Bay Colony).
Zelfde tekst als Deuteronomium – in wet opgenomen
,FASE 2: kinderbescherming
Ontdekking van de beschermingsnood van het kind
Kinderbescherming: We beseffen dat ze anders zijn, dus we moeten ook anders met kinderen omgaan
Dit gebeurd in de overgang tussen Renaissance & de Verlichting, waarbij een stijgend belang is van opvoeding en
educatie. Idee hierachter is: Je bent klein & je moet opgevoed worden om de competenties te hebben als een
volwassen mens. Kinderen zijn anders dan volwassen, en moeten dus ook beschermd worden & opgevoed worden
(tegen alle negatieve invloed van de maatschappij), deze bescherming kent wel zijn hoogdagen in de 1900-1970 (na
industrialisatie), waarbij er verschillende regelgeving ter bescherming zijn gekomen, zoals: Wet op de kinderarbeid,
Kinderbeschermingswet, Wet op de leerplicht, …
Afzonderlijke kindfase
o Het anders-zijn van kinderen wordt ontdekt
o Bewustwording ontwikkelingsstadia
o Kinderen kunnen er niet aan doen
Het zijn ‘nog-niet-mensen’ = sociale constructie
, Verlichting
Renaissance – Verlichting : Kinderen krijgen de stempel “nog niet”-mens te zijn. Je bent klein en moet opgeleid worden
om een volwaardige volwassene te zijn met alle nodige competenties. De ontdekking van de beschermingsnood en het
“anders zijn” van kinderen gebeurd in deze overgangsperiode, waarin één element centraal staat namelijk “opvoeding
& educatie”.
Verschillende visies over betekenis
o Moralisten: blanco blad
Gaan ervan uit dat je start met een blanco blad
We moeten ervoor zorgen dat kinderen niet slecht worden
Omgevingen en ervaringen zorgen dat er goede of slechte dingen op het blad komen + de
ontwikkeling in de goede of slechte richting
“Let us then suppose the mind to be, as we say, white paper [tabula rasa] void of all
characters, without any ideas. How comes it to be furnished? Whence comes it by that vast
store which the busy and boundless fancy of man has painted on it with an almost endless
variety? Whence has it all the materials of reason and knowledge? To this I answer, in one
word, from experience.
John Locke (1689), An essay concerning human understanding
o Romanticisten: inherent goed
Vertrekken van een al beschreven blad
Iedereen die geboren wordt is puur en goed
Iedereen heeft instincten die goed zijn
Enkel als je al in de negatieve context zit – kan je ontwikkelen richting de slechte kant
“Savage man, left by Nature to bare instinct alone … will then begin with purely animal
functions …. His desires do not exceed his physical needs; the only goods he knows in the
Universe are food, a female, and rest”
Jean Jacques Rousseau (1755), Discours sur l’origine et les fondements de l’inégalité
parmi les hommes
o MAAR beiden stellen wel vast dat omgeving een belangrijke factor is!
Industriële revolutie
Industriële revolutie als katalysator voor de focus op opvoeding
o Armoede als bedreiging voor de goede zeden en de goede moraal
Opkomst stedelijke context en verpaupering
Wetenschappers vestigen zich in verpauperde wijk
o Onderzoekers gaan achterhalen hoe deze armoede/verpaupering impact
heeft op het kind, want natuurlijk was er hierdoor ook vaak ten eerste al
kinderarbeid en ten tweede ook criminaliteit
Alle invloeden catalogeren – om tot conclusies te komen
Conclusie: zeer slechte omgevingen (armoede + geweld) en we moeten die kinderen
eruit halen kind moet gered worden van de context en moet in goede context
geplaatst worden. Dus we moeten “heropvoedingshuizen” oprichten om ze de kans te
geven om ze uit de slechte context te halen anders zijn ze gedoemd
o Het is de context dat er voor zorgt dat de kinderen feiten plegen
o “Armoede als bedreiging voor de goede zeden en de goede moraal”
Opkomst van de kinderarbeid
Kinderen werden ingezet als werkkracht
Werkomgeving is niet veilig voor kinderen
Wet op de kinderarbeid
Invoering van Wet op de Landloperij
Landloperij, bedelarij, prostitutie
o Ontstaan sociale enquêtes, wetenschappelijk onderzoek naar de levensomstandigheden van kinderen
van arbeiders
Algemene inleiding
Evolutie van het kindbeeld
FASE 1: De ontdekking van het kind
,Wat bedoeld men met de ontdekking?
Ontdekking: Men is naar het kind gaan beginnen kijken, zich te beginnen realiseren dat er verschillen zijn tussen
kinderen en volwassenen (we zien dat ze anders zijn, maar doen nog niks)
Als je in de literatuur opzoek zou gaan naar het moment waarop men eigenlijk “kinderen ontdekt”, dan wordt er heel
vaak door een aantal auteurs (Ariés & Verhellen) gezegd dat we moeten wachten tot na de Middeleeuwen.
Hun argument: In de periode van de middeleeuwen eigenlijk geen sporen te vinden zijn van een andere manier
om met kinderen om te gaan (anders dan dat je zou doen met volwassenen)
o Ze zeggen dat bv in de kunst is er geen specifieke referentie naar kinderen, er is geen afzonderlijke
literatuur toegespitst op kinderen. Maatschappelijk gezien ze we niks specifiek op kinderen gericht
(ook niet in de wet) dus volgens hen moet je wachten tot na de middeleeuwen, namelijk de periode
van de Renaissance (waar er wel maatschappelijk gekeken wordt naar kinderen, met belang van
educatie & opvoeding)
Veel auteurs zeggen “de echte ontdekking van het kind” is in de Renaissance, ze ontdekken
dat we misschien anders zouden moeten kijken naar kinderen (misschien hebben ze niet
dezelfde competenties als ouders, en moeten we ze opvoeden en educatie). Maar de loutere
ontdekking van het kind (volgens Wendy), en het feit dat het ook misdrijven kan plegen
gebeurd al in de oudheid (hier zeggen ze wel geen aandacht voor de bekwaamheid)
Wendy de Bondt – is het daar niet helemaal mee eens, dit is de redenen waarom ze op de tijdlijn nog een
periode ervoor heeft geplakt, namelijk de “oudheid” Grieken en Romeinen. Zelfs in de Oudheid wordt ook al
veel geschreven over het beeld van het kind, je vindt referenties naar het feit dat ze vinden dat kinderen anders
zijn.
o “Kinderen zijn fysiek zwakker & intellectueel zwak”, ze moeten gehoorzamen aan hun ouders en
hebben een specifieke plek in de maatschappij. Belangrijk is echter dat er nog geen bijkomende
bescherming is (omdat ze zwakker zijn), en dus mogelijks aangepaste rechten of regels moeten krijgen,
dat is er nog niet. maar er is wel erkenning voor de afzonderlijke kindfase
Dit zie je terug in de Codex Hammurabi: er wordt wel afzonderlijk gekeken naar kinderen, maar
vooral focus op de hiërarchische relatie tussen ouder-kind komt naar voor.
Aandacht voor kinderen, en specifieke misdrijven die ze kunnen plegen. Maar geen
aandacht voor het feit dat kinderen misschien onbekwaam waren (in vergelijking met
volwassenen, want volwassenen zouden zelf straf krijgen)
Wel aandacht voor specifieke fenomenen (vooral) door kinderen gepleegd
192. If a son of a paramour or a prostitute say to his adoptive father or mother: "You are not my father, or my mother," his
tongue shall be cut off.
193. If the son of a paramour or a prostitute desire his father's house, and desert his adoptive father and adoptive mother, and
goes to his father's house, then shall his eye be put out.
195. If a son strike his father, his hands shall be hewn off.
Codex Hammurabi 1750 v. Chr.
Tegenspreken tegen de ouders: tong afhakken
Men is zich bewust van de kinderlijke gedragingen die niet worden geaccepteerd
MAAR geen andere handelingen indien volwassenen zelfde handelingen stelt
“Als een man een koppige en opstandige zoon heeft, die ondanks strafmaatregelen weigert zijn ouders te gehoorzamen,
moeten zijn ouders hem bij de leiders van de stad brengen en zeggen: “Deze zoon van ons is koppig en opstandig. Hij wil ons
niet gehoorzamen, hij gooit met geld en drinkt te veel!” Dan zullen de mannen van zijn stad hem door steniging ter dood
brengen. Op die manier moet u dit kwaad uit uw midden wegdoen en heel Israël zal horen wat is gebeurd en diep ontzag hebben
voor de HERE”.
Deuteronomium 21:18 21.
Ook in religieuze tekst gaat men het gedrag van kinderen benoemen
“If a man have a stubborn or rebellious son, of sufficient years and understanding sixteen years of age, which will not obey the
voice of his Father, or the voice of his Mother, and that when they have chastened him will not harken unto them: then shall his
Father and Mother being his natural parents, lay hold on him, and bring him to the Magistrates assembled in Court and testify
unto them, that their son is stubborn and rebellious and will not obey their voice and chastisement, but lives in sundry notorious
crimes, such a son shall be put
to death”
Stubborn Children Law (1641, Massachusetts Bay Colony).
Zelfde tekst als Deuteronomium – in wet opgenomen
,FASE 2: kinderbescherming
Ontdekking van de beschermingsnood van het kind
Kinderbescherming: We beseffen dat ze anders zijn, dus we moeten ook anders met kinderen omgaan
Dit gebeurd in de overgang tussen Renaissance & de Verlichting, waarbij een stijgend belang is van opvoeding en
educatie. Idee hierachter is: Je bent klein & je moet opgevoed worden om de competenties te hebben als een
volwassen mens. Kinderen zijn anders dan volwassen, en moeten dus ook beschermd worden & opgevoed worden
(tegen alle negatieve invloed van de maatschappij), deze bescherming kent wel zijn hoogdagen in de 1900-1970 (na
industrialisatie), waarbij er verschillende regelgeving ter bescherming zijn gekomen, zoals: Wet op de kinderarbeid,
Kinderbeschermingswet, Wet op de leerplicht, …
Afzonderlijke kindfase
o Het anders-zijn van kinderen wordt ontdekt
o Bewustwording ontwikkelingsstadia
o Kinderen kunnen er niet aan doen
Het zijn ‘nog-niet-mensen’ = sociale constructie
, Verlichting
Renaissance – Verlichting : Kinderen krijgen de stempel “nog niet”-mens te zijn. Je bent klein en moet opgeleid worden
om een volwaardige volwassene te zijn met alle nodige competenties. De ontdekking van de beschermingsnood en het
“anders zijn” van kinderen gebeurd in deze overgangsperiode, waarin één element centraal staat namelijk “opvoeding
& educatie”.
Verschillende visies over betekenis
o Moralisten: blanco blad
Gaan ervan uit dat je start met een blanco blad
We moeten ervoor zorgen dat kinderen niet slecht worden
Omgevingen en ervaringen zorgen dat er goede of slechte dingen op het blad komen + de
ontwikkeling in de goede of slechte richting
“Let us then suppose the mind to be, as we say, white paper [tabula rasa] void of all
characters, without any ideas. How comes it to be furnished? Whence comes it by that vast
store which the busy and boundless fancy of man has painted on it with an almost endless
variety? Whence has it all the materials of reason and knowledge? To this I answer, in one
word, from experience.
John Locke (1689), An essay concerning human understanding
o Romanticisten: inherent goed
Vertrekken van een al beschreven blad
Iedereen die geboren wordt is puur en goed
Iedereen heeft instincten die goed zijn
Enkel als je al in de negatieve context zit – kan je ontwikkelen richting de slechte kant
“Savage man, left by Nature to bare instinct alone … will then begin with purely animal
functions …. His desires do not exceed his physical needs; the only goods he knows in the
Universe are food, a female, and rest”
Jean Jacques Rousseau (1755), Discours sur l’origine et les fondements de l’inégalité
parmi les hommes
o MAAR beiden stellen wel vast dat omgeving een belangrijke factor is!
Industriële revolutie
Industriële revolutie als katalysator voor de focus op opvoeding
o Armoede als bedreiging voor de goede zeden en de goede moraal
Opkomst stedelijke context en verpaupering
Wetenschappers vestigen zich in verpauperde wijk
o Onderzoekers gaan achterhalen hoe deze armoede/verpaupering impact
heeft op het kind, want natuurlijk was er hierdoor ook vaak ten eerste al
kinderarbeid en ten tweede ook criminaliteit
Alle invloeden catalogeren – om tot conclusies te komen
Conclusie: zeer slechte omgevingen (armoede + geweld) en we moeten die kinderen
eruit halen kind moet gered worden van de context en moet in goede context
geplaatst worden. Dus we moeten “heropvoedingshuizen” oprichten om ze de kans te
geven om ze uit de slechte context te halen anders zijn ze gedoemd
o Het is de context dat er voor zorgt dat de kinderen feiten plegen
o “Armoede als bedreiging voor de goede zeden en de goede moraal”
Opkomst van de kinderarbeid
Kinderen werden ingezet als werkkracht
Werkomgeving is niet veilig voor kinderen
Wet op de kinderarbeid
Invoering van Wet op de Landloperij
Landloperij, bedelarij, prostitutie
o Ontstaan sociale enquêtes, wetenschappelijk onderzoek naar de levensomstandigheden van kinderen
van arbeiders
