Chronische zorg – periode 3
2025-2026
INHOUDSTAFEL:
Chronisch musculoskeletaal probleem fAPT1:
• Leertaak 1: Bewegingsapparaten p3-11
• Leertaak 2: Pijn p12-17
• Leertaak 3: Artrose p18-30
• Leertaak 4: Aspecifieke lage rugpijn p30-36
• Leertaak 5: Chronisch pijnsyndroom p37-40
Chronisch neurologisch probleem fAPT2:
• Leertaak 1: Centraal zenuwstelsel p41-61
• Leertaak 2: Perifeer zenuwstelsel p62-p70
• Leertaak 3: Beroerte p71-85
• Leertaak 4: Radiculair syndroom p85-89
• Leertaak 5: Peroneus Neuropathie p90-95
Herhaling anatomie:
• Herhaling 1ste macroscopie: onderste extremiteit p95
• Herhaling 2de macroscopie: zenuwstelsel, wervelkolom p95-98
• Leertaken herhaling p98-100
• Herhaling 3de macroscopie: vascularisatie brein p101
Chronisch neuropsychiatrisch probleem fAPT3:
• Leertaak 1: Cognitie p101-106
• Leertaak 3: Neurodegeneratie p107-115
• Leertaak 2 + 4: Biopsychosociale benadering + Depressie p116-121
1
,2
, Leertaak 1: Bewegingsapparaten
05-02-2026
1: Welke structuren maken beweging mogelijk? Britt
2: Welke structuren beperken beweging? Roderick
3: Welke heupbewegingen worden getoond? Meck
4: In welk vlak en rond welke as vinden deze bewegingen plaats(start altijd vanuit de
standaard anatomische positie!)? Mia
5: Welke spieren/spiergroepen zijn betrokken bij deze verschillende bewegingen? Emma
6: Welke soorten gewrichten worden hieronder getoond?geef voor elk type een specifiek
voorbeeld. Mijsje
7: Gebruik bovenstaande voorbeelden om te verklaren waarom sommige gewrichten in alle
richtingen kunnen bewegen, terwijl beweging voor andere gewrichten slechts in een vlak
mogelijk is. Omaima
8: Wat is het verschil tussen een vrijwillige en onvrijwillige (willekeurige) beweging? Geef
voorbeelden. Lise
9: Wat is ‘abnormale’ beweging? Teun
10: “Hypermobiliteit” en “ parkinson tremoren” zijn twee voorbeelden van abnormale
beweging: wat is het verschil? Risanna
3
,Welke structuren maken beweging mogelijk?
Het bewegingsapparaat wordt ook wel het musculoskeletale systeem genoemd.
Het bestaat uit het skelet, skeletspieren, pezen, ligamenten, gewrichten, kraakbeen
an ander bindweefsel. Deze onderdelen werken samen om beweging mogelijk te
maken.
Actief: de basis
• Het skelet: stevigheid en aanhechting
• Skeletspieren: zorgen actief voor beweging
• Gewrichten: maken beweging tussen botten mogelijk
• Meniscus
• Zenuwen: sturen aan (autonoom, somatisch)
Passief: wel nodig
• Pezen: verbinden spieren met botten
• Ligamenten (banden): verbinden botten met elkaar en stabiliseren gewrichten
• Kraakbeen: vermindert wrijving en vangt schokken op
• Ander bindweefsel: ondersteunt, beschermt en verbindt alles
• Botten: steen en stevigheid
Welke structuren beperken beweging?
• Spieren: kunnen beweging afremmen (antagonisten en agonisten à verschilt in
je beweging. Als je flexie van arm doet is de biceps agonist en triceps antagonist
<> strekken.) (actief)
• Ligamenten (banden): voorkomen dat gewrichten te ver bewegen – beperkt
hyperflexibiliteit (passief)
• Pezen (passief)
• Zenuwstelsel (autonoom, somatisch)
• Gewrichtskapsel: begrenst en stabiliseert het gewricht. Beperkt hoe ver een
gewricht kan bewegen
• Botstructuren: de vorm en diepte kan de beweging mechanisch bepereken (bv
elleboog) (passief)
• Vet/bindweefsel
Welke heupbewegingen worden getoond?
https://www.youtube.com/watch?v=gQnMPHoDGEc (handig:
https://www.youtube.com/watch?v=cj0nRe---Z8 )
2 soorten voor het uit te leggen (links meer algemeen, rechts op de video)
• Flexie: Knie gebogen naar voor Op het sagittale vlak.
• Flexie → (ca.120 graden): buigen
en boven brengen: buigen
van de heup bij gebogen knie
• Extensie: been recht naar achter • Extensie → (ca.15 graden): strekken
swingen: strekken van de heup.
4
, • Abductie: been naar buiten Rondom een lengte-as door de
brengen: beweging van de femurschacht (transversale vlak):
• Endorotatie → Draaien van de
middelijn af voorzijde van het bovenbeen naar
• Adductie: been terug naar binnen binnen, zowel uitvoerbaar bij een
brengen: beweging naar het gestrekt been (ca. 35 graden
mogelijk) als bij een gebogen heup
midden van het lichaam toe en knie (ca. 40 graden mogelijk).
• Interne rotatie: inversie: tenen • Exorotatie → draaien van de
naar elkaar brengen: rotatie voet voorzijde van het bovenbeen naar
naar binnen buiten, zowel uitvoerbaar bij een
gestrekt been (45 graden mogelijk)
• Exteren rotatie: eversie: tenen als bij een gebogen heup en knie
naar buiten draaien: rotatie voet (ca. 60 graden mogelijk)
naar buiten In het frontale vlak
• Adductie → (ca. 30 graden):
Circumductie: cirkelbeweging maken gestrekt over de mediaanlijn
met de knie in de lucht (alle bewegingen bewegen van het been bij gestrekte
samen) heup.
• Abductie → (ca. 60 graden):
gestrekt zijwaarts as heffen van het
been bij een gestrekte heup
• Circumductie
In welk vlak en rond welke as vinden deze bewegingen plaats (start altijd vanuit
de standaard anatomische positie!)?
https://www.physiotutors.com/nl/wiki/anatomie-vlakken-assen/
https://www.youtube.com/watch?v=B2kIz9DF9Kg
à De anatomische positie (= handpalmen naar voor!) is altijd de uitgangspositie van elke
beschreven bewegen.
Vlakken:
• Sagittaal: L & R: beweging naar voor en achter à denk aan lopen
• Frontaal: voor & achter: bewegingen zijwaarts à denk aan jumping jacks
• Transversaal: boven & onder: draai-bewegingen à denk aan nee schudden
De as staat altijd loodrecht op het vlak waarin je beweegt. De richting van de as, is de richting
van de lijn
5
, Vlak Beweging As Richting van de as
Sagittaal Voor-achter Transversale as Links <> rechts
Frontaal Zijwaarts Saggitale as Voor <> achter
Transversaal Draaien Longitudinale as Boven <> onder
Wanneer een osteokinematische beweging plaatsvindt, draaien de botten rond een as.
Flexie & extensie Abductie & adductie Endorotatie & Circumductie
exorotatie
Vlak: saggitaal Vlak: frontaal Vlak: transversaal Vlak: meerdere
As: transversaal As: saggitaal As: longitudinaal As: meerdere
Voor-/achterwaardse Van het lichaam af/ Draaibeweging om Combinatie van
beweging naar het lichaam toe de lengte-as flexie, extensie,
abductie & adducti
Bv: elleboog buigen Bv: arm zijwaarts Bv: bovenarm naar Bv: arm een cirkel
en strekken omhoog en omlaag binnen en buiten laten maken
draaien
Dit volgende moet je niet kennen. Haal er vooral uit dat er nog meer soorten bewegingen zijn!
Voorbeelden van vlakken + assen en bewegingen:
• Sagittale vlak à tranversale as staat hier loodrecht op
§ Retroflexie: anteflexie: hoofd naar boven en beneden bewegen
§ Anteversie: retroversie: arm naar boven en beneden bewegen
§ Flexie: extensie: arm plooien naar schouder toe: arm openplooien
§ Palmairflexie: doraalflexie (pols): pols naar beneden en boven bewegen
§ Plantainflexie: dorsaalflexie (voet): voet naar beneden en boven bewegen
• Frontale vlak à saggitale as staat hier loodrecht op
§ Abductie: adductie: arm in langs zij omhoog en omlaag
§ Lateroflexie R & L: hoofd naar links en rechts bewegen en lichaam mee
laten ahngen , vooruit blijven kijken
§ Elevatie: depressie: schouder op en neer heffen
• Transversale of horizontale vlak à longitudinale as staat hier loodrecht op
§ Endorotatie (arm naar binnen): exorotatie (arm naar buiten)
§ Laterorotatie naar L & R: L&R kijken, nek draait
§ Torsie L & R om: volledige bovenlichaam draaien naar L of R
§ Horizontale adductie (arm gestrekt op schouderniveau naar midden
bewegen): horizontale abductie (arm gestrekt op schouderniveau naar
buiten bewegen)
Welke spieren/spiergroepen zijn betrokken bij deze verschillende bewegingen?
Zie document in samenvattingen icloud: anatomie spieren
Bij beweging heup:
Abductie heup: Flexie heup: Laterale rotatie
- M. gluteus medius - M. iliopsoas (exorotatie)
- M. gluteus o M. iliacus - M. piriformis
minimus o M. psoas major
6
, - M. tensor fasciae - M. quadriceps femoris - M. obturator
latae o M. rectus femoris internus
o M. vastus lateralis - M. obturator
Adductie heup: o M. vastus medialis externus
- M. gracilis o M. vastus - M. gemellus
- M. pectineus intermedius superior
- M. adductor - M. sartorius - M. gemellus
longus - M. tensor fasciae latae inferior
- M. adductor - M. quadratus
brevis Extensie heup femoris
- M. adductor - M. gluteus maximus - M. gluteus
magnus - Hamstrings maximus
o M. biceps femoris - M. satorius
caput longum
o M. biceps femoris Mediale rotatie
(endorotatie)
caput breve
- M. tensor fasciae
o M.
latae
semimembranosus
--- M. gluteus medius
o M. semitendinosus
- M. gluteus
minimus
- Daarnaast ook de
adductoren nog
een rol: M.
adductor longus,
M. adductor
brevis, M.
adductor magnus.
7
2025-2026
INHOUDSTAFEL:
Chronisch musculoskeletaal probleem fAPT1:
• Leertaak 1: Bewegingsapparaten p3-11
• Leertaak 2: Pijn p12-17
• Leertaak 3: Artrose p18-30
• Leertaak 4: Aspecifieke lage rugpijn p30-36
• Leertaak 5: Chronisch pijnsyndroom p37-40
Chronisch neurologisch probleem fAPT2:
• Leertaak 1: Centraal zenuwstelsel p41-61
• Leertaak 2: Perifeer zenuwstelsel p62-p70
• Leertaak 3: Beroerte p71-85
• Leertaak 4: Radiculair syndroom p85-89
• Leertaak 5: Peroneus Neuropathie p90-95
Herhaling anatomie:
• Herhaling 1ste macroscopie: onderste extremiteit p95
• Herhaling 2de macroscopie: zenuwstelsel, wervelkolom p95-98
• Leertaken herhaling p98-100
• Herhaling 3de macroscopie: vascularisatie brein p101
Chronisch neuropsychiatrisch probleem fAPT3:
• Leertaak 1: Cognitie p101-106
• Leertaak 3: Neurodegeneratie p107-115
• Leertaak 2 + 4: Biopsychosociale benadering + Depressie p116-121
1
,2
, Leertaak 1: Bewegingsapparaten
05-02-2026
1: Welke structuren maken beweging mogelijk? Britt
2: Welke structuren beperken beweging? Roderick
3: Welke heupbewegingen worden getoond? Meck
4: In welk vlak en rond welke as vinden deze bewegingen plaats(start altijd vanuit de
standaard anatomische positie!)? Mia
5: Welke spieren/spiergroepen zijn betrokken bij deze verschillende bewegingen? Emma
6: Welke soorten gewrichten worden hieronder getoond?geef voor elk type een specifiek
voorbeeld. Mijsje
7: Gebruik bovenstaande voorbeelden om te verklaren waarom sommige gewrichten in alle
richtingen kunnen bewegen, terwijl beweging voor andere gewrichten slechts in een vlak
mogelijk is. Omaima
8: Wat is het verschil tussen een vrijwillige en onvrijwillige (willekeurige) beweging? Geef
voorbeelden. Lise
9: Wat is ‘abnormale’ beweging? Teun
10: “Hypermobiliteit” en “ parkinson tremoren” zijn twee voorbeelden van abnormale
beweging: wat is het verschil? Risanna
3
,Welke structuren maken beweging mogelijk?
Het bewegingsapparaat wordt ook wel het musculoskeletale systeem genoemd.
Het bestaat uit het skelet, skeletspieren, pezen, ligamenten, gewrichten, kraakbeen
an ander bindweefsel. Deze onderdelen werken samen om beweging mogelijk te
maken.
Actief: de basis
• Het skelet: stevigheid en aanhechting
• Skeletspieren: zorgen actief voor beweging
• Gewrichten: maken beweging tussen botten mogelijk
• Meniscus
• Zenuwen: sturen aan (autonoom, somatisch)
Passief: wel nodig
• Pezen: verbinden spieren met botten
• Ligamenten (banden): verbinden botten met elkaar en stabiliseren gewrichten
• Kraakbeen: vermindert wrijving en vangt schokken op
• Ander bindweefsel: ondersteunt, beschermt en verbindt alles
• Botten: steen en stevigheid
Welke structuren beperken beweging?
• Spieren: kunnen beweging afremmen (antagonisten en agonisten à verschilt in
je beweging. Als je flexie van arm doet is de biceps agonist en triceps antagonist
<> strekken.) (actief)
• Ligamenten (banden): voorkomen dat gewrichten te ver bewegen – beperkt
hyperflexibiliteit (passief)
• Pezen (passief)
• Zenuwstelsel (autonoom, somatisch)
• Gewrichtskapsel: begrenst en stabiliseert het gewricht. Beperkt hoe ver een
gewricht kan bewegen
• Botstructuren: de vorm en diepte kan de beweging mechanisch bepereken (bv
elleboog) (passief)
• Vet/bindweefsel
Welke heupbewegingen worden getoond?
https://www.youtube.com/watch?v=gQnMPHoDGEc (handig:
https://www.youtube.com/watch?v=cj0nRe---Z8 )
2 soorten voor het uit te leggen (links meer algemeen, rechts op de video)
• Flexie: Knie gebogen naar voor Op het sagittale vlak.
• Flexie → (ca.120 graden): buigen
en boven brengen: buigen
van de heup bij gebogen knie
• Extensie: been recht naar achter • Extensie → (ca.15 graden): strekken
swingen: strekken van de heup.
4
, • Abductie: been naar buiten Rondom een lengte-as door de
brengen: beweging van de femurschacht (transversale vlak):
• Endorotatie → Draaien van de
middelijn af voorzijde van het bovenbeen naar
• Adductie: been terug naar binnen binnen, zowel uitvoerbaar bij een
brengen: beweging naar het gestrekt been (ca. 35 graden
mogelijk) als bij een gebogen heup
midden van het lichaam toe en knie (ca. 40 graden mogelijk).
• Interne rotatie: inversie: tenen • Exorotatie → draaien van de
naar elkaar brengen: rotatie voet voorzijde van het bovenbeen naar
naar binnen buiten, zowel uitvoerbaar bij een
gestrekt been (45 graden mogelijk)
• Exteren rotatie: eversie: tenen als bij een gebogen heup en knie
naar buiten draaien: rotatie voet (ca. 60 graden mogelijk)
naar buiten In het frontale vlak
• Adductie → (ca. 30 graden):
Circumductie: cirkelbeweging maken gestrekt over de mediaanlijn
met de knie in de lucht (alle bewegingen bewegen van het been bij gestrekte
samen) heup.
• Abductie → (ca. 60 graden):
gestrekt zijwaarts as heffen van het
been bij een gestrekte heup
• Circumductie
In welk vlak en rond welke as vinden deze bewegingen plaats (start altijd vanuit
de standaard anatomische positie!)?
https://www.physiotutors.com/nl/wiki/anatomie-vlakken-assen/
https://www.youtube.com/watch?v=B2kIz9DF9Kg
à De anatomische positie (= handpalmen naar voor!) is altijd de uitgangspositie van elke
beschreven bewegen.
Vlakken:
• Sagittaal: L & R: beweging naar voor en achter à denk aan lopen
• Frontaal: voor & achter: bewegingen zijwaarts à denk aan jumping jacks
• Transversaal: boven & onder: draai-bewegingen à denk aan nee schudden
De as staat altijd loodrecht op het vlak waarin je beweegt. De richting van de as, is de richting
van de lijn
5
, Vlak Beweging As Richting van de as
Sagittaal Voor-achter Transversale as Links <> rechts
Frontaal Zijwaarts Saggitale as Voor <> achter
Transversaal Draaien Longitudinale as Boven <> onder
Wanneer een osteokinematische beweging plaatsvindt, draaien de botten rond een as.
Flexie & extensie Abductie & adductie Endorotatie & Circumductie
exorotatie
Vlak: saggitaal Vlak: frontaal Vlak: transversaal Vlak: meerdere
As: transversaal As: saggitaal As: longitudinaal As: meerdere
Voor-/achterwaardse Van het lichaam af/ Draaibeweging om Combinatie van
beweging naar het lichaam toe de lengte-as flexie, extensie,
abductie & adducti
Bv: elleboog buigen Bv: arm zijwaarts Bv: bovenarm naar Bv: arm een cirkel
en strekken omhoog en omlaag binnen en buiten laten maken
draaien
Dit volgende moet je niet kennen. Haal er vooral uit dat er nog meer soorten bewegingen zijn!
Voorbeelden van vlakken + assen en bewegingen:
• Sagittale vlak à tranversale as staat hier loodrecht op
§ Retroflexie: anteflexie: hoofd naar boven en beneden bewegen
§ Anteversie: retroversie: arm naar boven en beneden bewegen
§ Flexie: extensie: arm plooien naar schouder toe: arm openplooien
§ Palmairflexie: doraalflexie (pols): pols naar beneden en boven bewegen
§ Plantainflexie: dorsaalflexie (voet): voet naar beneden en boven bewegen
• Frontale vlak à saggitale as staat hier loodrecht op
§ Abductie: adductie: arm in langs zij omhoog en omlaag
§ Lateroflexie R & L: hoofd naar links en rechts bewegen en lichaam mee
laten ahngen , vooruit blijven kijken
§ Elevatie: depressie: schouder op en neer heffen
• Transversale of horizontale vlak à longitudinale as staat hier loodrecht op
§ Endorotatie (arm naar binnen): exorotatie (arm naar buiten)
§ Laterorotatie naar L & R: L&R kijken, nek draait
§ Torsie L & R om: volledige bovenlichaam draaien naar L of R
§ Horizontale adductie (arm gestrekt op schouderniveau naar midden
bewegen): horizontale abductie (arm gestrekt op schouderniveau naar
buiten bewegen)
Welke spieren/spiergroepen zijn betrokken bij deze verschillende bewegingen?
Zie document in samenvattingen icloud: anatomie spieren
Bij beweging heup:
Abductie heup: Flexie heup: Laterale rotatie
- M. gluteus medius - M. iliopsoas (exorotatie)
- M. gluteus o M. iliacus - M. piriformis
minimus o M. psoas major
6
, - M. tensor fasciae - M. quadriceps femoris - M. obturator
latae o M. rectus femoris internus
o M. vastus lateralis - M. obturator
Adductie heup: o M. vastus medialis externus
- M. gracilis o M. vastus - M. gemellus
- M. pectineus intermedius superior
- M. adductor - M. sartorius - M. gemellus
longus - M. tensor fasciae latae inferior
- M. adductor - M. quadratus
brevis Extensie heup femoris
- M. adductor - M. gluteus maximus - M. gluteus
magnus - Hamstrings maximus
o M. biceps femoris - M. satorius
caput longum
o M. biceps femoris Mediale rotatie
(endorotatie)
caput breve
- M. tensor fasciae
o M.
latae
semimembranosus
--- M. gluteus medius
o M. semitendinosus
- M. gluteus
minimus
- Daarnaast ook de
adductoren nog
een rol: M.
adductor longus,
M. adductor
brevis, M.
adductor magnus.
7
