Minor voedings- en beweegcoach – Voeding 2
Socrative oefenvragen 2.1:
- Insuline stimuleert de glycogenese als lipogenese.
- Insuline stimuleert anabole processen zoals de eiwitsynthese in de
spieren.
- Glycerol, lactaat, pyruvaat en aminozuren kunnen dienen als substraat
voor de gluconeogenese.
- Om vetmassa te verbranden, moeten eerst vetten worden afgebroken tot
glycerol en vrije vetzuren (= lipolyse).
- Meest effectieve dieet voor gewichtsbehoud en/of gewichtsverlies is een
dieet gebaseerd op de Richtlijn Gezonde Voeding.
- Glycogeenlediging is het verbranden (opmaken van glycogeen). Wanneer
glycogeen wordt verbrand, zal dat juist ervoor zorgen dat er meer GLUT-4
naar het celoppervlak gaat. Insulinegevoeligheid neemt dan juist toe.
- TEF = de extra energie die nodig is om voedsel te verteren, absorberen en
door de stofwisseling te loodsen. De TEF van eiwitten is het grootst (20-
30%).
- Eiwitten hebben per kcal die ze leveren de grootste verzadigingswaarde.
Dit komt omdat onder andere de vertering van eiwitten complex is en
daardoor lang duurt. Verder stimuleren eiwitten de aanmaak van Glucagon
Like Peptide agonisten (GLP-1-agonisten). GLP-1-agonisten stimuleren het
verzadigingsgevoel en remmen het hongergevoel. Daarnaast stimuleren
GLP-1-agonisten de insuline-aanmaak en insuline zelf remt ook het
hongergevoel.
- Niet-essentiële aminozuren kan het lichaam zelf maken.
- Lipase is nodig om vetten te verteren tot monoglycerol en vrije vetzuren.
Wanneer lipase-aanmaak wordt geremd, zal er minder vet verteerd worden
en dus zal er meer vet het lichaam met de ontlasting verlaten.
- Korte ketenvetzuren zijn hydrofiel (= vochtaantrekkend) en hebben dus
niet de chylomicronen nodig om vervoerd te worden in het bloed. Vetten
bestaande uit lange keten vetzuren worden middels de chylomicronen in
het bloed vervoerd.
- Bij gebruik van lipaseremmers zal er dus vet het lichaam verlaten en wordt
net iets makkelijker een negatieve energiebalans bereikt. Het gevolg kan
echter een vetdiarree en een tekort aan vetoplosbare vitamines zijn.
- Metformine is een van de weinige diabetesmedicijnen die geen kans geeft
op een hypoglycaemie.
- Tot twee dagen na fysieke inspanning kan een type 2 diabeet een
verhoogde kans op hypoglycaemie hebben.
- Tijdens vooral intensieve inspanning wordt er adrenaline en noradrenaline
geproduceerd. Dit zijn hormonen die ook nog na inspanning circuleren en
dus nog de glycogenolyse en glycolyse stimuleren. Een tijd na inspanning
zullen deze hormonen niet meer circuleren en zal de bloedglucose zakken.
- Adrenaline heeft tot doel om aan de cel energie beschikbaar te stellen.
Door glycogeen af te breken tot glucose wordt er energie beschikbaar
gesteld. Adrenaline stimuleert de gluconeogenese.
- Vetten in de voeding vertragen de maaglediging, waardoor koolhydraten
dus later in de dunne darm komen. In de dunne darm worden koolhydraten
1
, grotendeels verteerd en geabsorbeerd. Pas wanneer koolhydraten worden
geabsorbeerd, kunnen deze de bloedglucosespiegel verhogen.
- Vetten in voeding spelen een belangrijke rol in de opname van
vetoplosbare vitamines.
- Door autonome neuropathie zal de maagledigingssnelheid vertraagd zijn.
Autonome neuropathie zorgt voor een minder goede afstemming tussen de
parasympaticus en sympathicus. In rust is de sympathische tonus hoger en
dat heeft invloed op de maaglediging die trager wordt. In rust is bij
mensen zonder autonome neuropathie de parasympaticus actief en die
stimuleert vertering en dus een goede maaglediging.
- Pas in de dunne darm wordt glucose geabsorbeerd. Wanneer voedsel door
een vertraagde maaglediging later in de dunne darm komt, wordt het
glucose dus ook later opgenomen.
- 2314 kJoules: 4,184 = 553 kCal (kilocalorieën) dagelijkse energiestrictie
ten opzichte van energiebehoefte om wekelijks een halve kilo af te vallen
- XLS-medical remt lipaseproductie. Lipase is nodig om vet te kunnen
verteren. Zonder vetvertering kan er ook geen vet worden opgenomen.
Opdracht 2.1 casus DM-II:
1. Het cardiovasculaire risicoprofiel = obesitas, diabetes dus vergrootte kans
op hart- en vaatziekten
2. Aerobe fitheid = 3 liter VO2 max is aan de lage kant van het gemiddelde.
Dus een lagere uithoudingsvermogen. Ook de hoge hartslag in rust laat
zien dat hij niet optimaal fit is.
3. VO2 max = maximale volume zuurstof dat je lichaam per minuut kan
opnemen. (VO2 max in L/min x 1000) : lichaamsgewicht in kg 3000 : 94
= 31,9
4. Medicatie cliënt:
Actrapid (dosering 2-2-2) = een snelwerkende insuline (wel
hypogevaar)
Lantus (dosering 6) = een langwerkende insuline (wel hypogevaar)
Metmorfine 3x1000mg = verhogen insulinegevoeligheid (geen risico op
hypoglycaemie)
5. HbA1c = hemoglobine A1c en geeft een gemiddelde bloedsuikerspiegel
van de afgelopen 2 tot 3 maanden. Het geeft aan hoeveel suiker zich heeft
gebonden aan het hemoglobine-eiwit in de rode bloedcellen, die ongeveer
120 dagen leven. Normaalwaarden < 53 mmol/mol. Meneer heeft 7,5%
dus 58 mmol/mol. Dat is te hoog.
6. De cliënt krijgt hypo’s, omdat hij gevoelig is voor insuline, omdat de
insulinehoeveelheid te veel is. Door het wandelen is hij gevoeliger voor
insuline geworden. Dan zou hij minder moeten toedienen.
7. Een hyper na het ontwaken komt door (nor)adrenaline, waardoor
glycogenolyse plaatsvindt. Hierdoor komt er een verhoogde glucosewaarde
in het bloed.
8. Hypo’s tijdens en na de training volgens de richtlijn komen door de
verhoogde gevoeligheid tijdens en na het sporten.
9. Doelstellingen cliënt voor dieetbehandelingsrichtlijn zijn uitstellen
voorkomen diabetes DM II, beperkten acute klachten hypo en hyper en
uitstellen of voorkomen van diabetes gerelateerde complicaties. Ook
aanleren van goede afstemming van voeding, bloedglucose verlagende
2
, medicatie en lichamelijke activiteit, handhaven gezond lichaamsgewicht en
buikomvang. Reden en doel van de voedingsadviezen in relatie tot
diabetes mellitus.
Socrative oefenvragen 2.2 COPD:
- Insuline stimuleert zowel de glycogenese als lipogenese
- Een koolhydraatarm dieet vergroot de kans op een tekort aan
wateroplosbare vitamines
- Koolhydraten hebben een grotere TEF, dan vetten
- Koolhydraten verzadigen meer dan vetten, omdat ze bij eenzelfde
energieleverantie een groter volume aan voedsel leveren.
- Ketogene aminozuren kunnen dienen als substraat voor de
citroenzuurcyclus. Glucogene aminozuren kunnen dienen als substraat
voor de gluconeogenese.
- De streefwaarde voor HbA1c is volgens de dieetbehandelingsrichtlijn
≤53mmol/mol
- Metformine is een oraal bloedglucoseverlagend middel dat
insulinegevoeligheid stimuleert en mogelijk gluconeogenese enigszins kan
verlagen. Het doet niks met insuline-glucagon-adrenaline-reactie, waardoor
deze fysiologische regelkring intact blijft om de bloedglucose te reguleren.
- Tijdens inspanning komt er adrenaline en noradrenaline vrij die
glycogenolyse en gluconeogenese (onder andere) stimuleren. De spier
gebruikt het vrijgekomen glucose tijdens inspanning. Na inspanning zijn
deze catecholaminen niet direct weg en blijven glycogenolyse en
gluconeogenese stimuleren, terwijl de spier geen glucose gebruikt. Gevolg:
glucose neemt tijdelijk toe.
- Adrenaline stimuleert de gluconeogenese.
- Als afkapwaarde voor een gezonde VVMI wordt voor mannen 17
kg/m2 gebruikt, voor vrouwen 15 kg/m2.
- VVMI=gewicht in kg minus vetmassa in kg/(lengte in meters X lengte in
meters)
- Het beloop van de VVMI geeft een indicatie van de voedingstoestand.
- Corticosteroïden lijken op het hormoon cortisol en stimuleren juist de
eiwitafbraak en remmen de eiwitsynthese.
- De oorzaken van een verhoogd rustmetabolisme zijn de chronische
inflammatie, zowel lokaal als systemisch, maar ook van diverse
luchtwegverwijdende medicatie (bijvoorbeeld Salbutamol) is aangetoond
dat er een dosisafhankelijk stofwisselingsstimulerend effect is. Alleen
wanneer patiënten deze medicatie als onderhoudsdosis gebruiken, is het
stimulerend effect op de ruststofwisseling minimaal, namelijk < 10%.
Week 2.2 opdracht COPD:
1. Belangrijkste risicofactor = roken. Het beschadigt longweefsel en zorgt
voor vernauwing en vernietiging van de longblaasjes.
2. Energiegebruik met een PAL van 1,5 =
655,1+(9,563×65)+(1,850×175)−(4,676×65) = BMR is 1297 kcal. 1297
x 1,5 = 1945 kcal per dag.
3
Socrative oefenvragen 2.1:
- Insuline stimuleert de glycogenese als lipogenese.
- Insuline stimuleert anabole processen zoals de eiwitsynthese in de
spieren.
- Glycerol, lactaat, pyruvaat en aminozuren kunnen dienen als substraat
voor de gluconeogenese.
- Om vetmassa te verbranden, moeten eerst vetten worden afgebroken tot
glycerol en vrije vetzuren (= lipolyse).
- Meest effectieve dieet voor gewichtsbehoud en/of gewichtsverlies is een
dieet gebaseerd op de Richtlijn Gezonde Voeding.
- Glycogeenlediging is het verbranden (opmaken van glycogeen). Wanneer
glycogeen wordt verbrand, zal dat juist ervoor zorgen dat er meer GLUT-4
naar het celoppervlak gaat. Insulinegevoeligheid neemt dan juist toe.
- TEF = de extra energie die nodig is om voedsel te verteren, absorberen en
door de stofwisseling te loodsen. De TEF van eiwitten is het grootst (20-
30%).
- Eiwitten hebben per kcal die ze leveren de grootste verzadigingswaarde.
Dit komt omdat onder andere de vertering van eiwitten complex is en
daardoor lang duurt. Verder stimuleren eiwitten de aanmaak van Glucagon
Like Peptide agonisten (GLP-1-agonisten). GLP-1-agonisten stimuleren het
verzadigingsgevoel en remmen het hongergevoel. Daarnaast stimuleren
GLP-1-agonisten de insuline-aanmaak en insuline zelf remt ook het
hongergevoel.
- Niet-essentiële aminozuren kan het lichaam zelf maken.
- Lipase is nodig om vetten te verteren tot monoglycerol en vrije vetzuren.
Wanneer lipase-aanmaak wordt geremd, zal er minder vet verteerd worden
en dus zal er meer vet het lichaam met de ontlasting verlaten.
- Korte ketenvetzuren zijn hydrofiel (= vochtaantrekkend) en hebben dus
niet de chylomicronen nodig om vervoerd te worden in het bloed. Vetten
bestaande uit lange keten vetzuren worden middels de chylomicronen in
het bloed vervoerd.
- Bij gebruik van lipaseremmers zal er dus vet het lichaam verlaten en wordt
net iets makkelijker een negatieve energiebalans bereikt. Het gevolg kan
echter een vetdiarree en een tekort aan vetoplosbare vitamines zijn.
- Metformine is een van de weinige diabetesmedicijnen die geen kans geeft
op een hypoglycaemie.
- Tot twee dagen na fysieke inspanning kan een type 2 diabeet een
verhoogde kans op hypoglycaemie hebben.
- Tijdens vooral intensieve inspanning wordt er adrenaline en noradrenaline
geproduceerd. Dit zijn hormonen die ook nog na inspanning circuleren en
dus nog de glycogenolyse en glycolyse stimuleren. Een tijd na inspanning
zullen deze hormonen niet meer circuleren en zal de bloedglucose zakken.
- Adrenaline heeft tot doel om aan de cel energie beschikbaar te stellen.
Door glycogeen af te breken tot glucose wordt er energie beschikbaar
gesteld. Adrenaline stimuleert de gluconeogenese.
- Vetten in de voeding vertragen de maaglediging, waardoor koolhydraten
dus later in de dunne darm komen. In de dunne darm worden koolhydraten
1
, grotendeels verteerd en geabsorbeerd. Pas wanneer koolhydraten worden
geabsorbeerd, kunnen deze de bloedglucosespiegel verhogen.
- Vetten in voeding spelen een belangrijke rol in de opname van
vetoplosbare vitamines.
- Door autonome neuropathie zal de maagledigingssnelheid vertraagd zijn.
Autonome neuropathie zorgt voor een minder goede afstemming tussen de
parasympaticus en sympathicus. In rust is de sympathische tonus hoger en
dat heeft invloed op de maaglediging die trager wordt. In rust is bij
mensen zonder autonome neuropathie de parasympaticus actief en die
stimuleert vertering en dus een goede maaglediging.
- Pas in de dunne darm wordt glucose geabsorbeerd. Wanneer voedsel door
een vertraagde maaglediging later in de dunne darm komt, wordt het
glucose dus ook later opgenomen.
- 2314 kJoules: 4,184 = 553 kCal (kilocalorieën) dagelijkse energiestrictie
ten opzichte van energiebehoefte om wekelijks een halve kilo af te vallen
- XLS-medical remt lipaseproductie. Lipase is nodig om vet te kunnen
verteren. Zonder vetvertering kan er ook geen vet worden opgenomen.
Opdracht 2.1 casus DM-II:
1. Het cardiovasculaire risicoprofiel = obesitas, diabetes dus vergrootte kans
op hart- en vaatziekten
2. Aerobe fitheid = 3 liter VO2 max is aan de lage kant van het gemiddelde.
Dus een lagere uithoudingsvermogen. Ook de hoge hartslag in rust laat
zien dat hij niet optimaal fit is.
3. VO2 max = maximale volume zuurstof dat je lichaam per minuut kan
opnemen. (VO2 max in L/min x 1000) : lichaamsgewicht in kg 3000 : 94
= 31,9
4. Medicatie cliënt:
Actrapid (dosering 2-2-2) = een snelwerkende insuline (wel
hypogevaar)
Lantus (dosering 6) = een langwerkende insuline (wel hypogevaar)
Metmorfine 3x1000mg = verhogen insulinegevoeligheid (geen risico op
hypoglycaemie)
5. HbA1c = hemoglobine A1c en geeft een gemiddelde bloedsuikerspiegel
van de afgelopen 2 tot 3 maanden. Het geeft aan hoeveel suiker zich heeft
gebonden aan het hemoglobine-eiwit in de rode bloedcellen, die ongeveer
120 dagen leven. Normaalwaarden < 53 mmol/mol. Meneer heeft 7,5%
dus 58 mmol/mol. Dat is te hoog.
6. De cliënt krijgt hypo’s, omdat hij gevoelig is voor insuline, omdat de
insulinehoeveelheid te veel is. Door het wandelen is hij gevoeliger voor
insuline geworden. Dan zou hij minder moeten toedienen.
7. Een hyper na het ontwaken komt door (nor)adrenaline, waardoor
glycogenolyse plaatsvindt. Hierdoor komt er een verhoogde glucosewaarde
in het bloed.
8. Hypo’s tijdens en na de training volgens de richtlijn komen door de
verhoogde gevoeligheid tijdens en na het sporten.
9. Doelstellingen cliënt voor dieetbehandelingsrichtlijn zijn uitstellen
voorkomen diabetes DM II, beperkten acute klachten hypo en hyper en
uitstellen of voorkomen van diabetes gerelateerde complicaties. Ook
aanleren van goede afstemming van voeding, bloedglucose verlagende
2
, medicatie en lichamelijke activiteit, handhaven gezond lichaamsgewicht en
buikomvang. Reden en doel van de voedingsadviezen in relatie tot
diabetes mellitus.
Socrative oefenvragen 2.2 COPD:
- Insuline stimuleert zowel de glycogenese als lipogenese
- Een koolhydraatarm dieet vergroot de kans op een tekort aan
wateroplosbare vitamines
- Koolhydraten hebben een grotere TEF, dan vetten
- Koolhydraten verzadigen meer dan vetten, omdat ze bij eenzelfde
energieleverantie een groter volume aan voedsel leveren.
- Ketogene aminozuren kunnen dienen als substraat voor de
citroenzuurcyclus. Glucogene aminozuren kunnen dienen als substraat
voor de gluconeogenese.
- De streefwaarde voor HbA1c is volgens de dieetbehandelingsrichtlijn
≤53mmol/mol
- Metformine is een oraal bloedglucoseverlagend middel dat
insulinegevoeligheid stimuleert en mogelijk gluconeogenese enigszins kan
verlagen. Het doet niks met insuline-glucagon-adrenaline-reactie, waardoor
deze fysiologische regelkring intact blijft om de bloedglucose te reguleren.
- Tijdens inspanning komt er adrenaline en noradrenaline vrij die
glycogenolyse en gluconeogenese (onder andere) stimuleren. De spier
gebruikt het vrijgekomen glucose tijdens inspanning. Na inspanning zijn
deze catecholaminen niet direct weg en blijven glycogenolyse en
gluconeogenese stimuleren, terwijl de spier geen glucose gebruikt. Gevolg:
glucose neemt tijdelijk toe.
- Adrenaline stimuleert de gluconeogenese.
- Als afkapwaarde voor een gezonde VVMI wordt voor mannen 17
kg/m2 gebruikt, voor vrouwen 15 kg/m2.
- VVMI=gewicht in kg minus vetmassa in kg/(lengte in meters X lengte in
meters)
- Het beloop van de VVMI geeft een indicatie van de voedingstoestand.
- Corticosteroïden lijken op het hormoon cortisol en stimuleren juist de
eiwitafbraak en remmen de eiwitsynthese.
- De oorzaken van een verhoogd rustmetabolisme zijn de chronische
inflammatie, zowel lokaal als systemisch, maar ook van diverse
luchtwegverwijdende medicatie (bijvoorbeeld Salbutamol) is aangetoond
dat er een dosisafhankelijk stofwisselingsstimulerend effect is. Alleen
wanneer patiënten deze medicatie als onderhoudsdosis gebruiken, is het
stimulerend effect op de ruststofwisseling minimaal, namelijk < 10%.
Week 2.2 opdracht COPD:
1. Belangrijkste risicofactor = roken. Het beschadigt longweefsel en zorgt
voor vernauwing en vernietiging van de longblaasjes.
2. Energiegebruik met een PAL van 1,5 =
655,1+(9,563×65)+(1,850×175)−(4,676×65) = BMR is 1297 kcal. 1297
x 1,5 = 1945 kcal per dag.
3
