Nederlands samenvatting alle examenstof
Onderwerp en hoofdgedachte
Onderwerp: waar de tekst over gaat in 1 of enkele woorden.
Hoofdgedachte: belangrijkste uitspraak van de schrijver over het onderwerp in 1 zin.
3 soorten teksten op het examen:
1. Uiteenzetting:
- Geeft een overzicht van de feiten. Het doel van de schrijver is om de lezer te informeren.
- Soms presenteert de schrijver de mening van anderen. Je kunt die zien als feitelijke
informatie.
- Hoofdgedachte: de belangrijkste informatie (feiten) over het onderwerp.
2. Beschouwing:
- Een onderwerp wordt van verschillende kanten belicht. De schrijver geeft zelf zijn mening
niet (soms een beetje maar niet om de lezer te overtuigen). Het doel van de schrijver is om
de lezer te opiniëren.
- Hij laat meningen/interpretaties zien van verschillende personen die verschillend denken
over het probleem.
- Voorbeelden: essays, beschouwende recensies.
- Hoofdgedachte: een samenvatting van de informatie over het onderwerp (waarover de
schrijver wil dat je een mening vormt).
3. Betoog:
- Er worden voor- en tegen argumenten bij een standpunt gegeven en de tegenargumenten
worden weerlegd. Het doel van de schrijver is om de lezer te overtuigen.
- Er wordt vaak informatie in de vorm van feiten gebruikt en voorbeelden om zijn
standpunten te bevestigen.
Tekststructuren
Binnen een bepaalde tekststructuur krijgen de inleiding, kern en slot een vaste opbouw.
Verschillende tekststructuren:
Tekststructuur Hoofdvraag Veelvoorkomende
opbouw
Voor- en nadelen Wat zijn de voordelen Inleiding: verschijnsel met
en wat zijn de positieve en negatieve
nadelen? kanten.
Kern: voor- en nadelen.
Slot: samenvatting en/of
conclusie.
Probleem- oplossing Welke oplossingen zijn Inleiding: introductie van
er voor het probleem? een probleem.
Kern: oplossingen.
Slot: Afweging of
aanbeveling.
Vroeger- nu Wat is er veranderd? Inleiding: beschrijving van
een
verandering/ontwikkeling.
Kern: beschrijven van
verschillende periodes.
Slot: samenvatting,
conclusie of aanbeveling.
, Vroeger- nu- toekomst Wat is er veranderd en Inleiding: beschrijving van
wat gaat er nog een
veranderen? verandering/ontwikkeling.
Kern: beschrijven van
verschillende periodes.
Slot: samenvatting,
conclusie of aanbeveling.
Verschijnsel- Welke verklaringen Inleiding: beschrijving van
verklaring zijn er voor het een verschijnsel.
verschijnsel? Kern: verklaringen.
Slot: samenvatting en/of
aanbeveling.
Verschijnsel- aspect Welke aspecten heeft Inleiding: beschrijving van
het verschijnsel? een verschijnsel.
kern: bespreking
verschillende aspecten.
Slot: samenvatting
Bewering- argument Waarom is de Inleiding: mening/stelling.
bewering … waar? kern: argumenten.
Slot: conclusie.
Functies inleiding en slot
Verschillende functies van de inleiding:
1. De aandacht trekken, bijvoorbeeld met een opvallende uitspraak, een anekdote of een
verwijzing naar de actualiteit.
2. Het onderwerp van de tekst introduceren/de hoofdgedachte beschrijven.
3. De centrale vraag/het centrale probleem aankondigen.
4. Kort samenvatten waar de tekst over gaat.
5. De aanleiding noemen voor het schrijven van de tekst.
6. Een stelling/mening van de schrijver geven.
7. Personen introduceren die in de tekst aan het woord komen.
8. De opbouw van de tekst aankondigen.
9. De lezer welwillend stemmen.
Verschillende functies van het slot:
1. Conclusie geven.
2. De belangrijkste punten samenvatten.
3. Een aanbeveling (advies) geven.
4. Een oproep doen (overhalen om iets te doen).
5. Een afweging maken.
Enerzijds ligt het voor de hand om vaker met de fiets te gaan, anderzijds is het openbaar
vervoer ook een optie.
6. Een waarschuwing geven.
7. Een toekomstverwachting of toekomstvisie geven.
Verwijswoorden
Geven de samenhang tussen zinnen en alinea’s aan. Ze staan in overgangszinnen aan het begin van
Onderwerp en hoofdgedachte
Onderwerp: waar de tekst over gaat in 1 of enkele woorden.
Hoofdgedachte: belangrijkste uitspraak van de schrijver over het onderwerp in 1 zin.
3 soorten teksten op het examen:
1. Uiteenzetting:
- Geeft een overzicht van de feiten. Het doel van de schrijver is om de lezer te informeren.
- Soms presenteert de schrijver de mening van anderen. Je kunt die zien als feitelijke
informatie.
- Hoofdgedachte: de belangrijkste informatie (feiten) over het onderwerp.
2. Beschouwing:
- Een onderwerp wordt van verschillende kanten belicht. De schrijver geeft zelf zijn mening
niet (soms een beetje maar niet om de lezer te overtuigen). Het doel van de schrijver is om
de lezer te opiniëren.
- Hij laat meningen/interpretaties zien van verschillende personen die verschillend denken
over het probleem.
- Voorbeelden: essays, beschouwende recensies.
- Hoofdgedachte: een samenvatting van de informatie over het onderwerp (waarover de
schrijver wil dat je een mening vormt).
3. Betoog:
- Er worden voor- en tegen argumenten bij een standpunt gegeven en de tegenargumenten
worden weerlegd. Het doel van de schrijver is om de lezer te overtuigen.
- Er wordt vaak informatie in de vorm van feiten gebruikt en voorbeelden om zijn
standpunten te bevestigen.
Tekststructuren
Binnen een bepaalde tekststructuur krijgen de inleiding, kern en slot een vaste opbouw.
Verschillende tekststructuren:
Tekststructuur Hoofdvraag Veelvoorkomende
opbouw
Voor- en nadelen Wat zijn de voordelen Inleiding: verschijnsel met
en wat zijn de positieve en negatieve
nadelen? kanten.
Kern: voor- en nadelen.
Slot: samenvatting en/of
conclusie.
Probleem- oplossing Welke oplossingen zijn Inleiding: introductie van
er voor het probleem? een probleem.
Kern: oplossingen.
Slot: Afweging of
aanbeveling.
Vroeger- nu Wat is er veranderd? Inleiding: beschrijving van
een
verandering/ontwikkeling.
Kern: beschrijven van
verschillende periodes.
Slot: samenvatting,
conclusie of aanbeveling.
, Vroeger- nu- toekomst Wat is er veranderd en Inleiding: beschrijving van
wat gaat er nog een
veranderen? verandering/ontwikkeling.
Kern: beschrijven van
verschillende periodes.
Slot: samenvatting,
conclusie of aanbeveling.
Verschijnsel- Welke verklaringen Inleiding: beschrijving van
verklaring zijn er voor het een verschijnsel.
verschijnsel? Kern: verklaringen.
Slot: samenvatting en/of
aanbeveling.
Verschijnsel- aspect Welke aspecten heeft Inleiding: beschrijving van
het verschijnsel? een verschijnsel.
kern: bespreking
verschillende aspecten.
Slot: samenvatting
Bewering- argument Waarom is de Inleiding: mening/stelling.
bewering … waar? kern: argumenten.
Slot: conclusie.
Functies inleiding en slot
Verschillende functies van de inleiding:
1. De aandacht trekken, bijvoorbeeld met een opvallende uitspraak, een anekdote of een
verwijzing naar de actualiteit.
2. Het onderwerp van de tekst introduceren/de hoofdgedachte beschrijven.
3. De centrale vraag/het centrale probleem aankondigen.
4. Kort samenvatten waar de tekst over gaat.
5. De aanleiding noemen voor het schrijven van de tekst.
6. Een stelling/mening van de schrijver geven.
7. Personen introduceren die in de tekst aan het woord komen.
8. De opbouw van de tekst aankondigen.
9. De lezer welwillend stemmen.
Verschillende functies van het slot:
1. Conclusie geven.
2. De belangrijkste punten samenvatten.
3. Een aanbeveling (advies) geven.
4. Een oproep doen (overhalen om iets te doen).
5. Een afweging maken.
Enerzijds ligt het voor de hand om vaker met de fiets te gaan, anderzijds is het openbaar
vervoer ook een optie.
6. Een waarschuwing geven.
7. Een toekomstverwachting of toekomstvisie geven.
Verwijswoorden
Geven de samenhang tussen zinnen en alinea’s aan. Ze staan in overgangszinnen aan het begin van
