Samenvatting Inleiding recht, Hoofdlijnen Nederlands recht, ISBN: 9789001593193

Samenvatting inleiding recht: H1 t/m H12
Hoofdstuk 1: Terreinverkenning
4 functies van het recht
Het recht geeft handvatten voor handelingen en zorgt voor orde in onze complexe
maatschappij. Functies:
 Normatieve functie: afspraken gemaakt door normen die we willen vastleggen
 Geschiloplossende functie: geen eigenrichting. Er zijn regels vastgesteld wie
geschillen oplost en op welke manier
 Additionele functie: aanvullende functie van het recht. Is een vangnet
 Instrumentele functie: voorbeeld rechts rijden

Waar vind je rechtsbronnen terug
 De wet
 Het verdrag: Afspraken/overeenkomst gesloten door 2 of meer staten
 De jurisprudentie: Uitspraak door de rechter. Uitleg van de wet vormt uiteindelijk het
bron van recht.
 De gewoonte: 2 voorwaarden: er moet sprake zijn van een vaste gedragslijn en de
betrokkenen moeten het als hun rechtsplicht beschouwen.

Wie zijn wetgever
 Centraal: de regering + statengeneraal (1e en 2e kamer), zij maken samen de wetten
 Decentraal: gemeente, waterschap, provincie, zij maken verordeningen
 Ander daartoe bevoegden: sociaal-economische raad


Regelgeving

Op centraal niveau Op decentraal niveau

Regering en Staten-
Provinciale Staten Gemeenteraad
Generaal
v
Verordening Verordening
Wet

Rangorde
 Hoog boven laag, dus centraal boven decentraal
 Bijzondere regels boven algemene regels
 Jongere regels boven oude regels

Formele en materiële zin
 Wet in formele zin: door wie? Maakt regering + statengeneraal. Zegt iets over de
totstandkoming van de wet
 Wet in materiële zin: voor wie? Geldt voor iedereen, onbepaald aantal mensen.
Bijvoorbeeld: wetten gemaakt door de gemeenteraad.

,Onderscheidingen binnen het recht
 Materieel- (inhoudelijk) en formeelrecht (procedure)
 Dwingend- (moet je je aan houden, mag je niet van afwijken) en aanvullend echt (als
extra, kan je van afwijken)
 Objectief- (staat in de wet) en subjectief recht (geldt voor mij. Bevoegdheden die
toekomen aan een persoon. Bijvoorbeeld kiesrecht)

Interpretatiemethoden
 Grammaticale: de letterlijke betekenis
 Wetshistorische: hoe was het voorheen geregeld? Dus wetsgeschiedenis
 Anticiperende: kijkt naar de toekomst. Kijken naar nieuwe wetten
 Rechtsvergelijkende: hoe is het geregeld in andere landen? Hiermee vergelijken
 Systematische: samenhang van een systeem. Is er een hogere wet?
 Teleologische: wat is het doel van de wet? Wat staat in memorie van toelichting?
 Overig: verwijzen naar eerdere uitspraken. (Precedenteninterpretatie of redelijkheid
en billijkheid)

Redeneerwijzen
Bepaalde manier van denken om tot een uitspraak te komen. 2 bekendste manieren:
 A-contrario-redenering
Redenering waarbij de rechter ervan uitgaat dat een rechtsregel niet van toepassing
is, omdat die regel is geschreven voor de gevallen die uitdrukkelijk in die regel
worden benoemd
 Redenering naar analogie
Redenering waarbij de rechter zich op het standpunt stelt dat een bepaalde, niet
wettelijke geregelde kwestie zoveel lijkt op een kwestie waarin de wet wel voorziet
dat die laatste regel ook van toepassing wordt verklaard op de niet-geregelde
kwestie
Monopoliepositie: bijvoorbeeld alleen het OM kan tot vervolging van strafbare feiten
overgaan.

Hoofdstuk 2: Verbintenissenrecht – de overeenkomst
Verschillende overeenkomsten (ovk)
 Obligatoire ovk: vloeit verbintenissen uit voort (is tussen 2 of meer personen)
 Wedekerige ovk: leidt tot rechten én plichten voor beide partijen
 Eenzijdige ovk: slechts aan 1 zijde een verbintenis. 1 partij heeft plicht, ander partij
heeft recht. Bijvoorbeeld schenking

Totstandkoming van een overeenkomst  art. 6:217 lid 1 BW
Een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en de aanvaarding daarvan. Dus:
aanbod + aanvaarding = overeenkomst

Bod intrekken  art. 6:219 BW
Bod intrekken onder 2 voorwaarden
 Het bod is nog niet aanvaard
 De aanbieder heeft zijn aanbod niet onherroepelijk gemaakt. Bijvoorbeeld bedenktijd
Dus: onherroepelijk aanbod + aanvaarding = overeenkomst

, Wilsverklaringen  art. 3:33, 3:34 en 3:35 BW
Als je een overeenkomst met een ander wil sluiten, moet je dit willen. Deze wil moet je
verklaren (kenbaar maken). Voor de wederpartij geldt hetzelfde.

Geen sprake van een overeenkomst
Indien:
 Wilsdefect: wat ik verklaard heb, wilde ik eigenlijk niet. Toch wel sprake van een
overeenkomst als het maatschappelijk verkeer anders onredelijk en nodeloos wordt
belemmert
 Wilsgebrek: wil en verklaring stemmen overeen, maar de wil is gebrekkig tot stand
(onder verkeerde voorstelling van zaken) gekomen:
- Dwaling
- Bedrog
- Bedreiging
- Misbruik van omstandigheden  art. 3:44 lid 4 BW
Bij wilsgebrek is overeenkomst vernietigbaar

Dwaling  art. 6:228 BW
 Inlichten door wederpartij  voorzien van verkeerde informatie
 Nalaten van inlichten  geen informatie gegeven
 Onjuiste veronderstelling  beide partijen zijn gedwaald
Als verkoper heb je inlichtingplicht. Koper heeft onderzoeksplicht.

Bedrog  art. 3:44 BW
Gekwalificeerde dwaling > opzettelijk onjuiste mededeling of opzettelijk niets vertellen.
Hierbij altijd recht op schadevergoeding.

Overeenkomst in strijd met de wet
In strijd met goede zeden of openbare orde? Bijvoorbeeld: overeenkomst met een
huurmoordenaar. Is in strijd met de wet, dus is ovk nietig > heeft als het ware nooit bestaan.
 Overeenkomst is nietig: heeft als het ware nooit bestaan  art. 3:40 lid 1 BW
 Overeenkomst is vernietigbaar: pas wanneer 1 van de partijen de vernietiging
uitroept. Gebeurd dit niet dan blijft de overeenkomst gewoon bestaan. Gebeurdt dit
wel, dan worden de verbintenissen ongedaan gemaakt  art. 3:40 lid 2 BW

Handelingsbekwaam  art. 3:32 lid 1 BW
Handelingsonbekwaam
 Minderjarigen zonder toestemming van ouders/verzorgers
 Onder curatelegestelde: iemand met een geestelijke stoornis/drank-/drugsgebruik

Inhoud overeenkomst
 Hoofdregel: hetgeen partijen overeenkomen
 Met context kun je ook de inhoud van een overeenkomst bepalen. Bijvoorbeeld: hoe
is de overeenkomst tot stand gekomen, onder welke omstandigheden?
 Rechten en plichten voorvloeiend uit de wet: is dwingend en aanvullend recht
 Redelijkheid en billijkheid: aanvullende/beperkende werking  art. 6:248 lid 1 BW
 Gewoonte