Basis acute zorg: samenvatting
Respiratoir systeem.......................................................................................................................2
Anatomie en fysiologie................................................................................................... 2
Ventilatie en oxygenatie................................................................................................. 5
Respiratoire aandoeningen............................................................................................. 8
Bloedgasanalyse........................................................................................................... 13
Cardiovasculair systeem..............................................................................................................16
Anatomie en fysiologie................................................................................................. 16
Ritme- en geleidingsstoornissen...................................................................................20
Cardiologische aandoeningen.......................................................................................26
12-afleidingen ECG....................................................................................................... 34
Hemodynamische monitoring.......................................................................................36
Shock............................................................................................................................ 42
Neurologisch systeem..................................................................................................................49
Anatomie en fysiologie................................................................................................. 49
Pijn................................................................................................................................ 55
Neurologische aandoeningen........................................................................................58
Nefro-urogenitaal systeem...........................................................................................................63
Anatomie en fysiologie................................................................................................. 63
Vocht- en elektrolytenstoornissen................................................................................67
Nierinsufficiëntie.........................................................................................................................72
Spijsverteringsstelsel..................................................................................................................74
Anatomie en fysiologie................................................................................................. 74
Hemostatisch systeem.................................................................................................................78
Bloed............................................................................................................................ 78
Stolling.......................................................................................................................... 81
Afweer- en endocrinologisch systeem...........................................................................................84
Afweer en endocrinologie............................................................................................. 84
Hormoonstelsel............................................................................................................. 87
Farmacologie...............................................................................................................................91
Specifieke zorgvragers................................................................................................................94
Zwangere patiënt......................................................................................................... 94
Zorg rondom overlijden................................................................................................96
Kwetsbare ouderen....................................................................................................... 99
1
,Respiratoir systeem
Anatomie en fysiologie
Benoemt de anatomische structuren en positie van het
respiratoire systeem: neus-/keelholte, luchtpijp, stembanden,
farynx, larynx, trachea, bronchiën, bronchiolen en de longen
NEUSHOLTE
Het eerste deel van het luchtwegstelsel bestaat uit de neus. Deze heeft
twee holtes, met drie neusschelpen aan weerszijden. Wanneer de druk in
de ene holte toeneemt, zal deze in de andere dalen, dat heet de
neuscyclus. De druk kan toenemen door zwelling van de zwellichamen. Dit
kan veroorzaakt worden door warmte, positie, alcohol en allergenen.
De neusholtes zijn verbonden met de neusbijholtes, voorhoofdsholte, en de kaakbijholte.
Op de grens van de neus- en keelholte zit de waldeyerring. Daar zit
lymfatisch weefsel dat vol zit met afweercellen. Het bestaat uit de
neusamandel, de keelamandelen en de tongamandel.
FARYNX
De keelholte (farynx) bestaat uit nasofarynx, orofarynx en hypofarynx. De
hypofarynx splitst zich in oesophagus en larynx.
LARYNX
De larynx (strottenhoofd) bestaat uit de stembanden en kraakbeen die
stembanden ondersteund. Dit kraakbeen kan open zijn; het thyroïd, maar
kan ook gesloten ringvormig zijn; het circoïd. Tussen het ringkraakbeen zit
een vlies waar artsen een EFONA (emergency front of neck acces) kunnen
zetten. De larynx bevat ook de schildklier.
De stembanden worden beschermd door de epiglottis; als er voedsel wordt
doorgeslikt sluit de epiglottis de weg naar de luchtpijp af.
TRACHEA
De luchtwegen zijn aan de binnenkant bedekt met epitheel met slijmcellen
en trilhaarcellen waardoor bacteriën in de richting van de keel worden
afgevoerd.
BRONCHIËN
De trachea splitst zich in twee bronchiën. Elk gaat naar 1 long. Ze splitsen
zich daar in veel bronchustakken, die steeds minder kraakbeen bevatten.
BRONCHIOLEN
De bronchiën splitsen zich uiteindelijk in de bronchiolen. Deze hebben helemaal geen
kraakbeen meer. Ze bestaan uit glad spierweefsel. De functie van de bronchiolen is het
vervoeren van lucht.
De bronchiolen hebben verschillende soorten cellen:
- trilhaarcellen: voor het reinigen van de lucht
- mucuscellen: voor productie van slijm
2
, - mestcellen: voor productie van histamine en lymfocyten (voor
afweersysteem van long)
LONGEN
De rechterlong heeft drie kwabben:
1. boven: lobus superior (hieronder fissura horizontalis)
2. midden: lobus medius (hieronder fissura obliqua)
3. onder: lobus inferior
De linker long heeft alleen een lobus superior en inferior.
De grenzen tussen deze kwabben zijn fissura.
Benoemt de belangrijkste resterende anatomische structuren van
de longen: segmenten, alveoli en pleura
SEGMENTEN
De rechterlong bevat 10 segementen, de linkerlong 8-10. Elke segment
heeft zijn eigen luchttoevoer en bloedtoevoer vanaf een tak van de
longslagader.
ALVEOLI
De functie van de alveoli is gasuitwisseling.
De alveoli zijn bekleed met alveolaire cellen:
- 95% daarvan is type I
- 5% daarvan is type II. Deze produceert surfactant. Surfactant
verlaagt de oppervlaktespanning in de alveoli waardoor deze niet
collaberen.
PLEURA
Het vlies om de longen heet de pleura. De pleura visceralis zit aan de long
vast en de pleura parietalis zit aan de thorax, diafragma en hartzakje vast.
Hiertussen zit de pleuraholte met een klein beetje pleuravocht waardoor
over elkaar glijden soepel verloopt.
Benoemt de anatomische structuur en positie van het diafragma
en het mediastinum
DIAFRAGMA
Is de belangrijkste ademspier. Is de grens tussen buik- en borstholte. Het
bevat openingen voor de aorta, vena cava en de slokdarm.
MEDIASTINUM
Is de holte tussen de twee longen waarin hart, slokdarm, luchtpijp en grote
bloedvaten zich bevinden.
Beschrijft de route van de bloedtoevoer en bloedafvoer van de longen; van de
longslagader tot aan de longader in relatie tot de oxygenatie van het bloed + benoemt
de belangrijkste verschillen tussen de slagaders en aders die de longen voeden en die
de longen verlaten
KLEINE CIRCULATIE
Vanuit de rechterboezem gaat het bloed naar de rechterkamer en wordt
het vanuit daar de arteria pulmonalis ingepompt. De arterie pulmonalis
splitst zich direct in twee (links en rechts). Deze vertakken zich in
3
, capillairen die rondom de alveoli liggen. De capillairen krijgen vervolgens
zuurstofrijk bloed en vormen dan weer samen een longaders, die het weer
vervoeren naar de linker harthelft. Er zijn vier longaders, twee voor elke
longhelft.
EIGEN CIRCULATIE
De longen krijgen hun eigen bloedvoorziening via een aftakking van de
aorta.
Legt de begrippen adembewegingen, gaswisseling en longfunctie
uit
Een normale inademing wordt veroorzaakt door het afplatten van het
diafragma waardoor er meer ruimte voor de longen is. De druk in de
luchtwegen daalt waardoor er drukverschil is met buiten en de lucht
‘’aangezogen’’ wordt. Bij een meer ingespannen ademhaling worden de
buitenste tussenribspieren, halsspieren en borstspieren gebruikt. Voor een
meer ingespannen uitademing worden binnenste tussenribspieren en
buikspieren gebruikt.
Normaal gesproken is uitademing een passief proces (niet bij vernauwde
luchtweg of wanneer je zingt). De thorax zakt weer naar boven waardoor
de druk in de alveoli omhoog gaat en dus ‘’drukt’’ zo de lucht uit de
longen.
Gaswisseling is alleen mogelijk in de alveoli (longblaasjes). De weerstand
van de lucht neemt af hoe dichter je bij de alveoli komt omdat het
oppervlak voor gaswisseling steeds verder toeneemt. Gaswisseling
gebeurt door diffusie en is dus afhankelijk van: de oppervlakte, het
concentratieverschil en de membraandikte.
Legt de functie van elk onderdeel van het respiratoire systeem
uit, in de gasuitwisseling inclusief het transport van zuurstof en
kooldioxide.
De functie van het respiratoire systeem is:
- Alveolaire ventilatie CO2 uitademen en O2 opnamen
- Oxygenatie van het bloed
- Transport van zuurstof via bloed naar de weefsels
- Opname en verbruik van zuurstof door cellen en weefsels
In de alveoli zit een hoge concentratie zuurstof en daarom diffundeert het
naar het bloed. In het bloed nemen de erytrocyten het mee naar de
weefsels. CO2 wordt via het veneuze stelsel naar de alveoli gebracht waar
het diffundeert.
Functie per onderdeel:
1) Mond/neus ingangspunten lucht. In neus wordt ook bevochtigd,
opgewarmd/gekoeld, en gefilterd door neushaar en slijm.
2) Farynx/larynx doorgang
4
Respiratoir systeem.......................................................................................................................2
Anatomie en fysiologie................................................................................................... 2
Ventilatie en oxygenatie................................................................................................. 5
Respiratoire aandoeningen............................................................................................. 8
Bloedgasanalyse........................................................................................................... 13
Cardiovasculair systeem..............................................................................................................16
Anatomie en fysiologie................................................................................................. 16
Ritme- en geleidingsstoornissen...................................................................................20
Cardiologische aandoeningen.......................................................................................26
12-afleidingen ECG....................................................................................................... 34
Hemodynamische monitoring.......................................................................................36
Shock............................................................................................................................ 42
Neurologisch systeem..................................................................................................................49
Anatomie en fysiologie................................................................................................. 49
Pijn................................................................................................................................ 55
Neurologische aandoeningen........................................................................................58
Nefro-urogenitaal systeem...........................................................................................................63
Anatomie en fysiologie................................................................................................. 63
Vocht- en elektrolytenstoornissen................................................................................67
Nierinsufficiëntie.........................................................................................................................72
Spijsverteringsstelsel..................................................................................................................74
Anatomie en fysiologie................................................................................................. 74
Hemostatisch systeem.................................................................................................................78
Bloed............................................................................................................................ 78
Stolling.......................................................................................................................... 81
Afweer- en endocrinologisch systeem...........................................................................................84
Afweer en endocrinologie............................................................................................. 84
Hormoonstelsel............................................................................................................. 87
Farmacologie...............................................................................................................................91
Specifieke zorgvragers................................................................................................................94
Zwangere patiënt......................................................................................................... 94
Zorg rondom overlijden................................................................................................96
Kwetsbare ouderen....................................................................................................... 99
1
,Respiratoir systeem
Anatomie en fysiologie
Benoemt de anatomische structuren en positie van het
respiratoire systeem: neus-/keelholte, luchtpijp, stembanden,
farynx, larynx, trachea, bronchiën, bronchiolen en de longen
NEUSHOLTE
Het eerste deel van het luchtwegstelsel bestaat uit de neus. Deze heeft
twee holtes, met drie neusschelpen aan weerszijden. Wanneer de druk in
de ene holte toeneemt, zal deze in de andere dalen, dat heet de
neuscyclus. De druk kan toenemen door zwelling van de zwellichamen. Dit
kan veroorzaakt worden door warmte, positie, alcohol en allergenen.
De neusholtes zijn verbonden met de neusbijholtes, voorhoofdsholte, en de kaakbijholte.
Op de grens van de neus- en keelholte zit de waldeyerring. Daar zit
lymfatisch weefsel dat vol zit met afweercellen. Het bestaat uit de
neusamandel, de keelamandelen en de tongamandel.
FARYNX
De keelholte (farynx) bestaat uit nasofarynx, orofarynx en hypofarynx. De
hypofarynx splitst zich in oesophagus en larynx.
LARYNX
De larynx (strottenhoofd) bestaat uit de stembanden en kraakbeen die
stembanden ondersteund. Dit kraakbeen kan open zijn; het thyroïd, maar
kan ook gesloten ringvormig zijn; het circoïd. Tussen het ringkraakbeen zit
een vlies waar artsen een EFONA (emergency front of neck acces) kunnen
zetten. De larynx bevat ook de schildklier.
De stembanden worden beschermd door de epiglottis; als er voedsel wordt
doorgeslikt sluit de epiglottis de weg naar de luchtpijp af.
TRACHEA
De luchtwegen zijn aan de binnenkant bedekt met epitheel met slijmcellen
en trilhaarcellen waardoor bacteriën in de richting van de keel worden
afgevoerd.
BRONCHIËN
De trachea splitst zich in twee bronchiën. Elk gaat naar 1 long. Ze splitsen
zich daar in veel bronchustakken, die steeds minder kraakbeen bevatten.
BRONCHIOLEN
De bronchiën splitsen zich uiteindelijk in de bronchiolen. Deze hebben helemaal geen
kraakbeen meer. Ze bestaan uit glad spierweefsel. De functie van de bronchiolen is het
vervoeren van lucht.
De bronchiolen hebben verschillende soorten cellen:
- trilhaarcellen: voor het reinigen van de lucht
- mucuscellen: voor productie van slijm
2
, - mestcellen: voor productie van histamine en lymfocyten (voor
afweersysteem van long)
LONGEN
De rechterlong heeft drie kwabben:
1. boven: lobus superior (hieronder fissura horizontalis)
2. midden: lobus medius (hieronder fissura obliqua)
3. onder: lobus inferior
De linker long heeft alleen een lobus superior en inferior.
De grenzen tussen deze kwabben zijn fissura.
Benoemt de belangrijkste resterende anatomische structuren van
de longen: segmenten, alveoli en pleura
SEGMENTEN
De rechterlong bevat 10 segementen, de linkerlong 8-10. Elke segment
heeft zijn eigen luchttoevoer en bloedtoevoer vanaf een tak van de
longslagader.
ALVEOLI
De functie van de alveoli is gasuitwisseling.
De alveoli zijn bekleed met alveolaire cellen:
- 95% daarvan is type I
- 5% daarvan is type II. Deze produceert surfactant. Surfactant
verlaagt de oppervlaktespanning in de alveoli waardoor deze niet
collaberen.
PLEURA
Het vlies om de longen heet de pleura. De pleura visceralis zit aan de long
vast en de pleura parietalis zit aan de thorax, diafragma en hartzakje vast.
Hiertussen zit de pleuraholte met een klein beetje pleuravocht waardoor
over elkaar glijden soepel verloopt.
Benoemt de anatomische structuur en positie van het diafragma
en het mediastinum
DIAFRAGMA
Is de belangrijkste ademspier. Is de grens tussen buik- en borstholte. Het
bevat openingen voor de aorta, vena cava en de slokdarm.
MEDIASTINUM
Is de holte tussen de twee longen waarin hart, slokdarm, luchtpijp en grote
bloedvaten zich bevinden.
Beschrijft de route van de bloedtoevoer en bloedafvoer van de longen; van de
longslagader tot aan de longader in relatie tot de oxygenatie van het bloed + benoemt
de belangrijkste verschillen tussen de slagaders en aders die de longen voeden en die
de longen verlaten
KLEINE CIRCULATIE
Vanuit de rechterboezem gaat het bloed naar de rechterkamer en wordt
het vanuit daar de arteria pulmonalis ingepompt. De arterie pulmonalis
splitst zich direct in twee (links en rechts). Deze vertakken zich in
3
, capillairen die rondom de alveoli liggen. De capillairen krijgen vervolgens
zuurstofrijk bloed en vormen dan weer samen een longaders, die het weer
vervoeren naar de linker harthelft. Er zijn vier longaders, twee voor elke
longhelft.
EIGEN CIRCULATIE
De longen krijgen hun eigen bloedvoorziening via een aftakking van de
aorta.
Legt de begrippen adembewegingen, gaswisseling en longfunctie
uit
Een normale inademing wordt veroorzaakt door het afplatten van het
diafragma waardoor er meer ruimte voor de longen is. De druk in de
luchtwegen daalt waardoor er drukverschil is met buiten en de lucht
‘’aangezogen’’ wordt. Bij een meer ingespannen ademhaling worden de
buitenste tussenribspieren, halsspieren en borstspieren gebruikt. Voor een
meer ingespannen uitademing worden binnenste tussenribspieren en
buikspieren gebruikt.
Normaal gesproken is uitademing een passief proces (niet bij vernauwde
luchtweg of wanneer je zingt). De thorax zakt weer naar boven waardoor
de druk in de alveoli omhoog gaat en dus ‘’drukt’’ zo de lucht uit de
longen.
Gaswisseling is alleen mogelijk in de alveoli (longblaasjes). De weerstand
van de lucht neemt af hoe dichter je bij de alveoli komt omdat het
oppervlak voor gaswisseling steeds verder toeneemt. Gaswisseling
gebeurt door diffusie en is dus afhankelijk van: de oppervlakte, het
concentratieverschil en de membraandikte.
Legt de functie van elk onderdeel van het respiratoire systeem
uit, in de gasuitwisseling inclusief het transport van zuurstof en
kooldioxide.
De functie van het respiratoire systeem is:
- Alveolaire ventilatie CO2 uitademen en O2 opnamen
- Oxygenatie van het bloed
- Transport van zuurstof via bloed naar de weefsels
- Opname en verbruik van zuurstof door cellen en weefsels
In de alveoli zit een hoge concentratie zuurstof en daarom diffundeert het
naar het bloed. In het bloed nemen de erytrocyten het mee naar de
weefsels. CO2 wordt via het veneuze stelsel naar de alveoli gebracht waar
het diffundeert.
Functie per onderdeel:
1) Mond/neus ingangspunten lucht. In neus wordt ook bevochtigd,
opgewarmd/gekoeld, en gefilterd door neushaar en slijm.
2) Farynx/larynx doorgang
4
