Organen en cellen.
Er zijn 7 levenskenmerken en dat zijn:
1. Ademhaling
2. Voeding dit is stofwisseling
3. Uitscheiden
4. Bewegen
5. Groeien dit is ontwikkeling
6. Voortplanten
7. Waarneming
Kenmerken en eigenschappen van dierlijke cellen en plantencellen.
Dierlijke cellen hebben celmembraan, cytoplasma en een celkern.
Plantencellen hebben dit ook maar die hebben nog bladgroenkorrel,
zetmeelkorrels, kleurstofkorrels, vacuole en een celwand. Plantencellen
zijn groter.
Celmembraan: dun vlies om de cel.
Celkern: regelt alles wat er in de cel gebeurt.
Cytoplasma: stroperige vloeistof van water met opgeloste stoffen.
Zetmeelkorrels: hierin slaat de plant zetmeel op.
Kleurstofkorrels: geeft bloemen en vruchten hun opvallende kleur.
Bladgroenkorrels: hierin vindt fotosynthese plaats. Geeft planten hun
groenen kleur
Celwand: stevige laag om een plantencel. De celwand is tussencelstof en
behoort niet tot de cel.
Vacuole: blaasje gevuld met vocht in een plantencel.
Een plant heeft bladgroenkorrels die korrels maken glucose [een suiker] en
zuurstof uit water koolstofdioxide en licht dit proces heeft fotosynthese. In
glucose zit energie hiervan groeit de plant.
Cellen zijn bouwsteentjes van je lichaam die je met een microscoop moet
bekijken. Cellen komen voor in allerlei vormen en maten.
1. Spermacel 2. Zenuwcel 3. Cel plant
Weefsels zijn groep cellen met dezelfde vorm en functie. Dus weefsels
bestaan uit cellen en tussencelstof. Kenmerken van een weefsel hangen af
van het type tussencelstof.
1. Spierweefsels 2. Zenuwweefsel 3. bindweefsel
,Organen zijn deel van een organisme met een specifieke bouw en functie.
1. Hersenen 2. Oog 3. Hart 4. Nier
Orgaanstelsel is opgebouwd uit organen. Groep van
samenwerkende organen die De samen een functie uitvoeren.
Bijvoorbeeld: verteringstelsel, bloedvatenstelsel, bottenstelsel,
zenuwstelsel, zintuigstelsel, voortplanting stelsel, ademhaling
stelsel, spierstelsel, hormoonstelsel en uitscheidingsstelsel.
Organisme is opgebouwd uit orgaanstelsels. Een levend wezen
bijvoorbeeld een paddenstoel, een leeuw of een plant.
Planten en dieren in hun samenhang
Een dier kunnen indelen door te kijken naar wat voor skelet ze
hebben, de huid, hoe ze voortplanten, hoe ze ademhalen en de
lichaamstempratuur. Je hoeft ze niet allemaal te weten. Je gebruikt
die eigenschappen om een dier in te kunnen delen en achter te
komen wat voor dier het is. 1 SPONSDIEREN 2 NETELDIEREN 3
WORMEN 4 WEEKDIEREN 5 GELEEDPOTIGEN 6 STEKELHUIDIGEN 7
GEWERVELDEN.
Lichaam dat je hebt bepaald wat je kan en dat past bij je leef
omgeving. Bijv: een vis die heeft vinnen, een gestroomlijnd lichaam
en kieuwen. Zodat die goed kan zwemmen in het water. organisme
zijn aangepast op hun leef omgeving.
In een droge omgeving ( woestijn) hebben planten dikke stugge
bladeren en houden ze water vast zoals een cactus. Dieren slaan het
water op en hebben bijv grote oren om warmte af te geven.
In natten gebieden (moeras) hebben planten vaak grote bladeren of
luchtkanalen om te blijven drijven of koolstofdioxide op te slaan.
Dieren hebben zwemvliezen (kikkers)
In tropische gebieden hebben dieren vachten, veren of huiden die ze
helpen met camoufleren en planten grote bladeren om zoveel
mogelijk licht op te vangen van onder de dichte bomen.
In koude gebieden hebben dieren een dikke vacht of een vetlaag en
groeien planten laag op de grond tegen de kou en wind.
Bloemen met windbestuiving:
vorm en kleur: kleine onopvallende bloemen, vaak groen of bruin
van kleur
geur: Geen geur
aanwezigheid van nectar: Er is geen nectar, want ze hoeven geen
insecten aan te trekken.
Stuifmeel: Veel licht en glad stuifmeel
,vorm van de meeldraden en stampers: Grote stampers. Hangen
beide buiten de bloem om stuifmeel op te vangen en te verspreiden
met de wind
Bloemen met insecten bestuiving:
vorm en kleur: Bloemen met gekleurde bloemblaadjes
geur: Veel geur om insecten te trekken
aanwezigheid van nectar: Nectar aanwezig om insecten te
trekken
Stuifmeel: Plakkerig stuifmeel dat aan insecten blijft hangen
vorm van de meeldraden en stampers: Diep in de bloem zodat
ze goed stuifmeel kunnen meenemen en overdragen
Voorbeelden: Klimplanten, voorjaarsbloeiers (tulpen),
rozetvormende planten (paardenbloemen), waterplanten met
drijvende bladeren (waterlelies)
Organen waarmee zuurstof wordt opgenomen en koolstofdioxide
wordt afgegeven bij dieren
Tracheeën: Bij insecten, kleine buisjes in het lichaam van insecten
die direct de zuurstof naar het weefsel brengen, er is dus geen bloed
bij nodig.
Kieuwen: Bij vissen, filteren de zuurstof uit het water en gaat zo
naar het bloed en naar de organen
Longen, kieuwen en huid: Bij amfibieën, bijvoorbeeld kikkers, ze
beginnen met kieuwen als kikkervisjes, dan ontwikkelen longen. Als
ze onderwater gaan gebruiken ze de huid om te ademen.
Longen: Bij reptielen, vogels en zoogdieren
Poten
Teengangers: Dieren waarbij de hak van
de grond blijft, ze lopen op hun tenen,
bijvoorbeeld katten, honden, wolven en
vossen.
Hoefgangers: Lopen op de toppen van
hun tenen doordat dit is beschermd door
een dikke laag hoorn (zoals je nagel), of
terwijl de hoef.
Zoolgangers: Lopen en staan op de hele voetzool, bijvoorbeeld
mensen, beren en olifanten.
Steltlopers: Vogels met lange poten om in ondiep water te kunnen
lopen zonder nat te worden. Ook hebben ze gedeeltelijke
zwemvliezen die helpen om niet weg te zakken in de modder en
waardoor ze beter door het water kunnen. Zoals een flamigo.
,Roofvogels met klauwen: Roofvogels gebruiken hun klauwen om
prooien te grijpen, vast te houden en te doden.
Tanden van zoogdieren
Plooikiezen: Bij planteneters, platte kiezen met harde richels, door
het rondgaan van de kaken wordt het eten grondig vermaalt
Knipkiezen: Bij vleeseters, scherpe randen die werken als schaar
om vlees af te snijden of te verscheuren
Knobbelkiezen: Bij alleseters, kiezen met knobbels, kan eten zowel
vermalen als verscheuren
Planten eters hebben een langdarmkanaal, omdat planten moeilijk
te verteren zijn en dus langer moeten worden verteert. Vleeseters
hebben een kort darmkanaal omdat vlees en vis makkelijker te
verteren zijn en dus er gewoon snel doorheen kan.
Snavelvormen
Puntige snavel: Insect etende vogels, ze hebben lange snavels om
insecten uit groeven van bomen te kunnen pikken, zoals een specht
Kegelvormige snavel: Zaad etende vogels, korte stevige snavel,
voor het kraken van harde zaden, zoals een papegaai
Haakvormige snavel: Roofvogels, scherpe snavel om stukken
vlees af te kunnen scheuren, zoals een valk
Individuen (jij) van dezelfde soort (mensen) verschillen van mekaar
door erfelijke aanleg (eigenschappen die je van je ouders krijgt) of
milieu invloeden (dingen uit de omgeving die invloed hebben
gehad). Voorbeeld, twee mensen hebben verschillende oogkleuren
(erfelijk). Iemand wordt gespierd door te sporten (milieu). Een plant
met veel zon en water is groter dan een plant met weinig zon en
water (milieu)
Bouw zaadplanten
Stengel: De stengel zorgt ervoor dat water en voedingsstoffen
worden vervoerd door de plant. Houtvaten vervoeren water en
mineralen omhoog vanaf de wortels en bastvaten vervoeren suiker
en andere voedingsstoffen door de plant. Samen heten ze
vaatbundels. De stengel zorgt voor stevigheid, hij houd de plant
rechtop. Sommige planten slaan voedsel op in de stengel.
Voorbeelden van stengels die wij eten zijn asperges of suikerriet.
Bladeren: De bladeren bevatten cellen waar bladgroen korrels in
zitten, met bladgroenkorrels kan fotosynthese plaatsvinden (maken
van glucose door middel van zonlicht). Op de bladeren en stengels
,zit vaak een dun waslaagje die de plant beschermt tegen uitdroging
en beschadigingen. Sla en spinazie zijn bladeren die wij eten.
Opperhuid van stengels en bladeren:
De opperhuid is de buitenste laag van een
plant. Deze beschermt tegen
beschadiging en voorkomt uitdroging. In
de opperhuid zitten ook kleine openingen:
huidmondjes. Deze zorgen voor de
opname van koolstofdioxide (CO2) en
afgifte van zuurstof (O2). Via de
huidmondjes in de bladeren verlaat water
de plant als het verdampt. In het licht
staan de huidmondjes open zodat fotosynthese plaats kan vinden. In
het donker staan ze dicht om vocht vast te houden.
Wortels: De wortels zorgen ervoor dat de plant vast zit in de grond,
opname van water en mineralen met behulp van kleine wortelharen
en ze slaan reserve stoffen zoals zetmeel op. Wortels en bieten zijn
wortels die wij eten.
Bouw bloemen
Kelkbladeren: Beschermen de bloem als die nog een knop is
Kroonbladeren: Vaak gekleurd om insecten te lokken, als de bloem
aan het bloeien is.
Meeldraden: Mannelijke gedeelte van de
bloem, bestaat uit het helmdraadje (het
steeltje) en de helmknop (maakt stuifmeel)
Stamper: Vrouwelijke gedeelte van de bloem,
bestaat uit de stempel (vangt stuifmeel op),
de stijl (verbinding naar beneden), het
vruchtbeginsel (hierin zitten zaadbeginsels) en de zaadbeginsels
(worden later zaden).
Vruchten en zaden
Een zaad bestaat uit de zaadhuid (beschermt de zaad), het kiempje
(groeit uit tot nieuwe plant) en reservestoffen (vooral zetmeel,
vetten en eiwitten). Een zaad komt voort uit geslachtelijke
voortplanting. Bij geslachtelijke voortplanting komt het stuifmeel van
de meeldraad op de stamper. Zaden worden verspreid door de wind
(kleine lichte zaden zoals een paardenbloem), dieren (zaden blijven
aan de vacht hangen of ze worden opgegeten en daarna uitgepoept)
en wegschieten (sommige planten schieten hun zaden weg als de
vrucht open barst. Voorbeelden van zaden die wij eten: rijst, bonen,
noten
, Bollen, bijvoorbeeld een tulp, bestaan uit
rokken (dikke bladeren). Deze zorgen voor
reservestoffen. Bollen komen uit
ongeslachtelijke voortplanting. Bij
ongeslachtelijke voortplanting is er maar een
ouder nodig. Een deel van de plant groeit uit tot
een nieuw plant. Voorbeeld van bollen die wij
eten: ui
Knollen, bijvoorbeeld een aardappel, slaan ook reservestoffen op.
Deze planten zich ook voort door ongeslachtelijke voortplanting.
Een ecosysteem zijn alle biotische factoren (invloeden van levende
wezens, bijvoorbeeld voedsel, roofdieren, concurrentie, parasieten)
en alle abiotische factoren samen (invloeden uit de levenloze natuur,
bijvoorbeeld temperatuur, licht, water, wind, bodem zuurstof.) In een
ecosysteem hebben organismen elkaar nodig voor voedsel en
energie.
Energiestromen in een ecosysteem
Energie gaat van het ene organisme naar het andere via voedsel. Dit
gebeurt in een voedselketen (reeks van levende wezens die elkaar
opeten). Meerdere voedselketens heet een voedselweb.
Voedselketen
Voedselweb
Er zijn 7 levenskenmerken en dat zijn:
1. Ademhaling
2. Voeding dit is stofwisseling
3. Uitscheiden
4. Bewegen
5. Groeien dit is ontwikkeling
6. Voortplanten
7. Waarneming
Kenmerken en eigenschappen van dierlijke cellen en plantencellen.
Dierlijke cellen hebben celmembraan, cytoplasma en een celkern.
Plantencellen hebben dit ook maar die hebben nog bladgroenkorrel,
zetmeelkorrels, kleurstofkorrels, vacuole en een celwand. Plantencellen
zijn groter.
Celmembraan: dun vlies om de cel.
Celkern: regelt alles wat er in de cel gebeurt.
Cytoplasma: stroperige vloeistof van water met opgeloste stoffen.
Zetmeelkorrels: hierin slaat de plant zetmeel op.
Kleurstofkorrels: geeft bloemen en vruchten hun opvallende kleur.
Bladgroenkorrels: hierin vindt fotosynthese plaats. Geeft planten hun
groenen kleur
Celwand: stevige laag om een plantencel. De celwand is tussencelstof en
behoort niet tot de cel.
Vacuole: blaasje gevuld met vocht in een plantencel.
Een plant heeft bladgroenkorrels die korrels maken glucose [een suiker] en
zuurstof uit water koolstofdioxide en licht dit proces heeft fotosynthese. In
glucose zit energie hiervan groeit de plant.
Cellen zijn bouwsteentjes van je lichaam die je met een microscoop moet
bekijken. Cellen komen voor in allerlei vormen en maten.
1. Spermacel 2. Zenuwcel 3. Cel plant
Weefsels zijn groep cellen met dezelfde vorm en functie. Dus weefsels
bestaan uit cellen en tussencelstof. Kenmerken van een weefsel hangen af
van het type tussencelstof.
1. Spierweefsels 2. Zenuwweefsel 3. bindweefsel
,Organen zijn deel van een organisme met een specifieke bouw en functie.
1. Hersenen 2. Oog 3. Hart 4. Nier
Orgaanstelsel is opgebouwd uit organen. Groep van
samenwerkende organen die De samen een functie uitvoeren.
Bijvoorbeeld: verteringstelsel, bloedvatenstelsel, bottenstelsel,
zenuwstelsel, zintuigstelsel, voortplanting stelsel, ademhaling
stelsel, spierstelsel, hormoonstelsel en uitscheidingsstelsel.
Organisme is opgebouwd uit orgaanstelsels. Een levend wezen
bijvoorbeeld een paddenstoel, een leeuw of een plant.
Planten en dieren in hun samenhang
Een dier kunnen indelen door te kijken naar wat voor skelet ze
hebben, de huid, hoe ze voortplanten, hoe ze ademhalen en de
lichaamstempratuur. Je hoeft ze niet allemaal te weten. Je gebruikt
die eigenschappen om een dier in te kunnen delen en achter te
komen wat voor dier het is. 1 SPONSDIEREN 2 NETELDIEREN 3
WORMEN 4 WEEKDIEREN 5 GELEEDPOTIGEN 6 STEKELHUIDIGEN 7
GEWERVELDEN.
Lichaam dat je hebt bepaald wat je kan en dat past bij je leef
omgeving. Bijv: een vis die heeft vinnen, een gestroomlijnd lichaam
en kieuwen. Zodat die goed kan zwemmen in het water. organisme
zijn aangepast op hun leef omgeving.
In een droge omgeving ( woestijn) hebben planten dikke stugge
bladeren en houden ze water vast zoals een cactus. Dieren slaan het
water op en hebben bijv grote oren om warmte af te geven.
In natten gebieden (moeras) hebben planten vaak grote bladeren of
luchtkanalen om te blijven drijven of koolstofdioxide op te slaan.
Dieren hebben zwemvliezen (kikkers)
In tropische gebieden hebben dieren vachten, veren of huiden die ze
helpen met camoufleren en planten grote bladeren om zoveel
mogelijk licht op te vangen van onder de dichte bomen.
In koude gebieden hebben dieren een dikke vacht of een vetlaag en
groeien planten laag op de grond tegen de kou en wind.
Bloemen met windbestuiving:
vorm en kleur: kleine onopvallende bloemen, vaak groen of bruin
van kleur
geur: Geen geur
aanwezigheid van nectar: Er is geen nectar, want ze hoeven geen
insecten aan te trekken.
Stuifmeel: Veel licht en glad stuifmeel
,vorm van de meeldraden en stampers: Grote stampers. Hangen
beide buiten de bloem om stuifmeel op te vangen en te verspreiden
met de wind
Bloemen met insecten bestuiving:
vorm en kleur: Bloemen met gekleurde bloemblaadjes
geur: Veel geur om insecten te trekken
aanwezigheid van nectar: Nectar aanwezig om insecten te
trekken
Stuifmeel: Plakkerig stuifmeel dat aan insecten blijft hangen
vorm van de meeldraden en stampers: Diep in de bloem zodat
ze goed stuifmeel kunnen meenemen en overdragen
Voorbeelden: Klimplanten, voorjaarsbloeiers (tulpen),
rozetvormende planten (paardenbloemen), waterplanten met
drijvende bladeren (waterlelies)
Organen waarmee zuurstof wordt opgenomen en koolstofdioxide
wordt afgegeven bij dieren
Tracheeën: Bij insecten, kleine buisjes in het lichaam van insecten
die direct de zuurstof naar het weefsel brengen, er is dus geen bloed
bij nodig.
Kieuwen: Bij vissen, filteren de zuurstof uit het water en gaat zo
naar het bloed en naar de organen
Longen, kieuwen en huid: Bij amfibieën, bijvoorbeeld kikkers, ze
beginnen met kieuwen als kikkervisjes, dan ontwikkelen longen. Als
ze onderwater gaan gebruiken ze de huid om te ademen.
Longen: Bij reptielen, vogels en zoogdieren
Poten
Teengangers: Dieren waarbij de hak van
de grond blijft, ze lopen op hun tenen,
bijvoorbeeld katten, honden, wolven en
vossen.
Hoefgangers: Lopen op de toppen van
hun tenen doordat dit is beschermd door
een dikke laag hoorn (zoals je nagel), of
terwijl de hoef.
Zoolgangers: Lopen en staan op de hele voetzool, bijvoorbeeld
mensen, beren en olifanten.
Steltlopers: Vogels met lange poten om in ondiep water te kunnen
lopen zonder nat te worden. Ook hebben ze gedeeltelijke
zwemvliezen die helpen om niet weg te zakken in de modder en
waardoor ze beter door het water kunnen. Zoals een flamigo.
,Roofvogels met klauwen: Roofvogels gebruiken hun klauwen om
prooien te grijpen, vast te houden en te doden.
Tanden van zoogdieren
Plooikiezen: Bij planteneters, platte kiezen met harde richels, door
het rondgaan van de kaken wordt het eten grondig vermaalt
Knipkiezen: Bij vleeseters, scherpe randen die werken als schaar
om vlees af te snijden of te verscheuren
Knobbelkiezen: Bij alleseters, kiezen met knobbels, kan eten zowel
vermalen als verscheuren
Planten eters hebben een langdarmkanaal, omdat planten moeilijk
te verteren zijn en dus langer moeten worden verteert. Vleeseters
hebben een kort darmkanaal omdat vlees en vis makkelijker te
verteren zijn en dus er gewoon snel doorheen kan.
Snavelvormen
Puntige snavel: Insect etende vogels, ze hebben lange snavels om
insecten uit groeven van bomen te kunnen pikken, zoals een specht
Kegelvormige snavel: Zaad etende vogels, korte stevige snavel,
voor het kraken van harde zaden, zoals een papegaai
Haakvormige snavel: Roofvogels, scherpe snavel om stukken
vlees af te kunnen scheuren, zoals een valk
Individuen (jij) van dezelfde soort (mensen) verschillen van mekaar
door erfelijke aanleg (eigenschappen die je van je ouders krijgt) of
milieu invloeden (dingen uit de omgeving die invloed hebben
gehad). Voorbeeld, twee mensen hebben verschillende oogkleuren
(erfelijk). Iemand wordt gespierd door te sporten (milieu). Een plant
met veel zon en water is groter dan een plant met weinig zon en
water (milieu)
Bouw zaadplanten
Stengel: De stengel zorgt ervoor dat water en voedingsstoffen
worden vervoerd door de plant. Houtvaten vervoeren water en
mineralen omhoog vanaf de wortels en bastvaten vervoeren suiker
en andere voedingsstoffen door de plant. Samen heten ze
vaatbundels. De stengel zorgt voor stevigheid, hij houd de plant
rechtop. Sommige planten slaan voedsel op in de stengel.
Voorbeelden van stengels die wij eten zijn asperges of suikerriet.
Bladeren: De bladeren bevatten cellen waar bladgroen korrels in
zitten, met bladgroenkorrels kan fotosynthese plaatsvinden (maken
van glucose door middel van zonlicht). Op de bladeren en stengels
,zit vaak een dun waslaagje die de plant beschermt tegen uitdroging
en beschadigingen. Sla en spinazie zijn bladeren die wij eten.
Opperhuid van stengels en bladeren:
De opperhuid is de buitenste laag van een
plant. Deze beschermt tegen
beschadiging en voorkomt uitdroging. In
de opperhuid zitten ook kleine openingen:
huidmondjes. Deze zorgen voor de
opname van koolstofdioxide (CO2) en
afgifte van zuurstof (O2). Via de
huidmondjes in de bladeren verlaat water
de plant als het verdampt. In het licht
staan de huidmondjes open zodat fotosynthese plaats kan vinden. In
het donker staan ze dicht om vocht vast te houden.
Wortels: De wortels zorgen ervoor dat de plant vast zit in de grond,
opname van water en mineralen met behulp van kleine wortelharen
en ze slaan reserve stoffen zoals zetmeel op. Wortels en bieten zijn
wortels die wij eten.
Bouw bloemen
Kelkbladeren: Beschermen de bloem als die nog een knop is
Kroonbladeren: Vaak gekleurd om insecten te lokken, als de bloem
aan het bloeien is.
Meeldraden: Mannelijke gedeelte van de
bloem, bestaat uit het helmdraadje (het
steeltje) en de helmknop (maakt stuifmeel)
Stamper: Vrouwelijke gedeelte van de bloem,
bestaat uit de stempel (vangt stuifmeel op),
de stijl (verbinding naar beneden), het
vruchtbeginsel (hierin zitten zaadbeginsels) en de zaadbeginsels
(worden later zaden).
Vruchten en zaden
Een zaad bestaat uit de zaadhuid (beschermt de zaad), het kiempje
(groeit uit tot nieuwe plant) en reservestoffen (vooral zetmeel,
vetten en eiwitten). Een zaad komt voort uit geslachtelijke
voortplanting. Bij geslachtelijke voortplanting komt het stuifmeel van
de meeldraad op de stamper. Zaden worden verspreid door de wind
(kleine lichte zaden zoals een paardenbloem), dieren (zaden blijven
aan de vacht hangen of ze worden opgegeten en daarna uitgepoept)
en wegschieten (sommige planten schieten hun zaden weg als de
vrucht open barst. Voorbeelden van zaden die wij eten: rijst, bonen,
noten
, Bollen, bijvoorbeeld een tulp, bestaan uit
rokken (dikke bladeren). Deze zorgen voor
reservestoffen. Bollen komen uit
ongeslachtelijke voortplanting. Bij
ongeslachtelijke voortplanting is er maar een
ouder nodig. Een deel van de plant groeit uit tot
een nieuw plant. Voorbeeld van bollen die wij
eten: ui
Knollen, bijvoorbeeld een aardappel, slaan ook reservestoffen op.
Deze planten zich ook voort door ongeslachtelijke voortplanting.
Een ecosysteem zijn alle biotische factoren (invloeden van levende
wezens, bijvoorbeeld voedsel, roofdieren, concurrentie, parasieten)
en alle abiotische factoren samen (invloeden uit de levenloze natuur,
bijvoorbeeld temperatuur, licht, water, wind, bodem zuurstof.) In een
ecosysteem hebben organismen elkaar nodig voor voedsel en
energie.
Energiestromen in een ecosysteem
Energie gaat van het ene organisme naar het andere via voedsel. Dit
gebeurt in een voedselketen (reeks van levende wezens die elkaar
opeten). Meerdere voedselketens heet een voedselweb.
Voedselketen
Voedselweb
