Aardrijkskunde | Samenvatting alle Domeinen Examenstof | HAVO | 2025/26

DOMEIN: AARDE

,Inhoud

Endogene processen...............................................................................................................................2
Lithosfeer................................................................................................................................................3
Platentektoniek en aardbevingen...........................................................................................................4
Divergent, Convergent en Transforme plaatbewegingen........................................................................5
Aardbevingen.........................................................................................................................................7
Vulkanisme.............................................................................................................................................8
Soorten vulkanen....................................................................................................................................9
Begrippenlijst endogene processen......................................................................................................11
Exogene processen: Verwering.............................................................................................................13
Exogene processen: Erosie...................................................................................................................14
Exogene processen: Sedimentatie........................................................................................................18
Begrippenlijst exogene processen: Verwering, erosie & sedimentatie.................................................19
De vorming van gebergte......................................................................................................................20
De hydrologische kringloop..................................................................................................................21
Jonge en oude gebergte.......................................................................................................................22
De gesteentekringloop.........................................................................................................................23
Gesteentekringloop..............................................................................................................................25
Het grote windsysteem.........................................................................................................................28
Klimaatsysteem van Koppen.................................................................................................................32
Landschapszones..................................................................................................................................34
Mens & Landschap...............................................................................................................................35
Landegradatie.......................................................................................................................................35
Begrippenlijst klimaat...........................................................................................................................38




1

,Endogene processen


Endogene krachten:
 Krachten van binnen in de aardkorst




 Aardkorst/lithosfeer  VAST gesteente
 Buitenmantel
 Overgangszone/asthenosfeer
 Binnenmantel  VAST
 Buitenkern  VLOEIBAAR
 Binnenkern  VAST




De opbouw van de aarde



1) Binnenkern
 Vast, kernreacties

 Verwarmd buitenkern
2) Buitenkern
 Vloeibaar

 Verwarmd mantel
3) Mantel
 Convectiestroming in (4) vast
gesteente




De Kern van de aarde bevat een
natuurlijke kernreactor die veel warmte
produceert


2

, Lithosfeer

Lithosfeer/aardkorst: Bestaat uit 6 grote aardplaten en wat kleinere
platen + het bovenste gedeelte van de buitenmantel


Continentale korst
 30 km dik
 Graniet
 Licht
Oceanische korst
 6 km dik
 Basalt
 Zwaar


-------------------------------------------------------------------------------------------
------------------


Convectiestromen:
Stromingen in de buitenmantel.
Deze stroming scheuren de
dunne aardkorst in stukken
(platen of schollen)




-------------------------------------------------------------------------------------------
------------------

Midoceanische ruggen en troggen
 Kunnen ontstaan door de convectiestromen in de asthenosfeer


Midocenanischeruggen:
‘onderwatergebergte’ op de
oceaanbodem
Troggen:
Zeer diepe delen in de
oceaanbodem die ontstaan
als de oceaanbodem
wegduikt 3