Samenvatting Maatschappijleer — HAVO/VWO
2026
Rechtsstaat, Parlementaire Democratie, Pluriforme
Samenleving, Verzorgingsstaat
Complete Samenvatting + 20 Oefenvragen
Versie: 2026
Geschikt voor: HAVO en VWO Maatschappijleer
Inhoud: Alle 4 domeinen + begrippenlijst + 20 oefenvragen
� Geslaagd? Laat een review achter op Stuvia!
Domein 1: Rechtsstaat
1.1 Kenmerken Rechtsstaat
Kenmerk Beschrijving
Grondrechten Burgers hebben fundamentele rechten
Machtenscheiding Wetgevende, uitvoerende, rechtsprekende
(Montesquieu) macht gescheiden
Legaliteitsbeginsel Overheid mag alleen handelen op basis van
de wet
Onafhankelijke rechtspraak Rechters zijn onafhankelijk
1.2 Grondrechten
Type Voorbeelden
Klassieke Vrijheid van meningsuiting, godsdienst,
grondrechten vergadering, pers
(vrijheidsrechten)
Sociale grondrechten Recht op onderwijs, gezondheidszorg,
(zorgplicht) werkgelegenheid
1.3 Machtenscheiding (Trias Politica)
1
, Macht Wie Taak
Wetgevend Regering + Staten-Generaal Wetten maken
Uitvoerend Regering (ministers) Wetten uitvoeren
Rechtsprekend Rechters Recht spreken
1.4 Rechtssysteem
Begrip Beschrijving
Publiekrecht Overheid vs. burger (strafrecht, bestuursrecht)
Privaatrecht Burger vs. burger (contracten, huur)
Strafrecht Overheid vervolgt misdrijven
Bezwaar Tegen besluit overheid bij overheid zelf
Beroep Tegen besluit bij de rechter
Hoger beroep Bij een hogere rechter
Domein 2: Parlementaire Democratie
2.1 Politiek Systeem NL
Kiezers → Tweede Kamer (150 leden) → Coalitie → Kabinet (ministers)
� �
Eerste Kamer (75 leden) Koning (ceremonieel)
2.2 Regering en Parlement
Orgaan Samenstelling Taak
Tweede Kamer 150 leden, direct gekozen Wetten maken,
controleren
Eerste Kamer 75 leden, gekozen door Provinciale Wetten goed-
Staten keuren/afwijzen
Kabinet Ministers + staatssecretarissen Besturen
(uitvoerende
macht)
Minister- Voorzitter ministerraad Leidt het
president kabinet
Koning Staatshoofd Ceremonieel,
ondertekent
wetten
2
2026
Rechtsstaat, Parlementaire Democratie, Pluriforme
Samenleving, Verzorgingsstaat
Complete Samenvatting + 20 Oefenvragen
Versie: 2026
Geschikt voor: HAVO en VWO Maatschappijleer
Inhoud: Alle 4 domeinen + begrippenlijst + 20 oefenvragen
� Geslaagd? Laat een review achter op Stuvia!
Domein 1: Rechtsstaat
1.1 Kenmerken Rechtsstaat
Kenmerk Beschrijving
Grondrechten Burgers hebben fundamentele rechten
Machtenscheiding Wetgevende, uitvoerende, rechtsprekende
(Montesquieu) macht gescheiden
Legaliteitsbeginsel Overheid mag alleen handelen op basis van
de wet
Onafhankelijke rechtspraak Rechters zijn onafhankelijk
1.2 Grondrechten
Type Voorbeelden
Klassieke Vrijheid van meningsuiting, godsdienst,
grondrechten vergadering, pers
(vrijheidsrechten)
Sociale grondrechten Recht op onderwijs, gezondheidszorg,
(zorgplicht) werkgelegenheid
1.3 Machtenscheiding (Trias Politica)
1
, Macht Wie Taak
Wetgevend Regering + Staten-Generaal Wetten maken
Uitvoerend Regering (ministers) Wetten uitvoeren
Rechtsprekend Rechters Recht spreken
1.4 Rechtssysteem
Begrip Beschrijving
Publiekrecht Overheid vs. burger (strafrecht, bestuursrecht)
Privaatrecht Burger vs. burger (contracten, huur)
Strafrecht Overheid vervolgt misdrijven
Bezwaar Tegen besluit overheid bij overheid zelf
Beroep Tegen besluit bij de rechter
Hoger beroep Bij een hogere rechter
Domein 2: Parlementaire Democratie
2.1 Politiek Systeem NL
Kiezers → Tweede Kamer (150 leden) → Coalitie → Kabinet (ministers)
� �
Eerste Kamer (75 leden) Koning (ceremonieel)
2.2 Regering en Parlement
Orgaan Samenstelling Taak
Tweede Kamer 150 leden, direct gekozen Wetten maken,
controleren
Eerste Kamer 75 leden, gekozen door Provinciale Wetten goed-
Staten keuren/afwijzen
Kabinet Ministers + staatssecretarissen Besturen
(uitvoerende
macht)
Minister- Voorzitter ministerraad Leidt het
president kabinet
Koning Staatshoofd Ceremonieel,
ondertekent
wetten
2
