KUNSTGESCHIEDENIS
INLEIDING
WAT IS KUNST ?
→ Het antwoord op deze vraag gaat vaak samen met jouw idee van kunst
ENKELE DEFINITIES VAN KUNST
REPRESENTATIEVE OF MIMETISCHE DEFINITIES VAN KUNST
Een kunstwerk moet de werkelijkheid nabootsen. De essentie van de kunst ligt in haar
mimetische functie.
Die mimetische functie kan op zich weer verschillende functies hebben:
- Een meer ideale wereld scheppen
- Afstand creëren tussen deze wereld en de wereld op de afbeelding om de wereld
in vraag te kunnen stellen
Door het representatieve karakter van kunst kunnen we meeleven/ ons verplaatsen in de
anders/ catharsis/ nieuwe inzichten krijgen.
Penitent Magdalene (Titian, 1531) Sandro Botticelli, Geboorte van Venus, rond 1485
Mimetische kunst hoeft niet
‘realistisch’ te zijn, in de strikte zin van
het woord!
Deze werken zijn hier voorbeelden van,
we zien wat er gebeurdt, het bootst
elementen uit de werkelijkheid na, Venus
is niet echt in zijn schelp geboren.
Nan, Goldin, Nan one month after being battered, 1984
Kunstgeschiedenis sem 1 - Annelies Monseré 1
,Problemen met de mimetische definitie van kunst?
- Wat met kunstvormen waarbij mimesis (bijna) geen rol kan spelen? (Muziek en
veel ‘toegepaste’ kunstvormen zoals architectuur, interieurontwerp,
meubelontwerp, …)
- De fotografie kan de werkelijkheid quasi perfect nabootsen: waarom zou kunst
nog streven naar mimetische perfectie?
- Kunst heeft toch altijd al andere doelen nagestreefd, zoals schoonheid, expressie
van emoties, ideeën en idealen?
- Wat met abstracte kunst?
ESTHETISCHE DEFINITIES VAN KUNST
Iets is kunst wanneer het een esthetische ervaring opwekt bij het publiek. (maar deze
defitinitie is zeer objectief, wie vindt wat mooi?)
Iets is kunst wanneer de maker ervan de intentie heeft een esthetische ervaring op te
wekken bij het publiek.
Esthethiek is alles wat met schoonheid te maken heeft.
Voordelen ten opzichte van de mimetische definitie?
De esthetische definitie is inclusiever: ook niet-mimetische kunstvormen en
kunsttradities tellen mee binnen het domein van de kunsten. Dit is zeker van groot
belang voor de ‘toegepaste’ kunsten en voor kunsttradities buiten het Westen.
Pierre Bonnard, L’atelier au mimosa, 1939 Interieur van de Sheikh Lotf Allah Moskee, Iran
Kunstgeschiedenis sem 1 - Annelies Monseré 2
,Problemen met de esthetische definitie?
- Wat met (intentioneel) lelijke kunstwerken?
- Veel kunstenaars willen niet per se iets moois maken, maar willen nuttige of
betekenisvolle kunst maken. Leidt de esthetische definitie dan niet tot een
verkeerde interpretatie van veel kunstwerken?
- Wat met conceptuele kunst?
- Hoe kunnen we ooit bepalen wat kunst is? Iedereen vindt andere zaken mooi en
hoe kan je de intentie van de kunstenaar achterhalen?
Ukeles haar uitgaanspunt is, vrouwen doen
onderhoudswerk (poetsen, eten maken, …)
Manne die creeren dingen (vb. auto’s),
typisch stereotype redenering. Die
onderhoudswerken behoren tot kunst
volgend haar.
Mierle Laderman Ukeles, Washing/ Tracks/ Maintenance Outside, 1973
EXPRESSIE-THEORIE VAN KUNST
Iets is kunst wanneer een artefact gevoelens belichaamt of benadrukt
→ kunst moet (de intentie hebben om) emotie oproepen.
Problemen met de expressie-theorie
- Heel veel kunstvoorwerpen voldoen niet aan deze voorwaarden: kunst wordt wel
heel exclusief en ook vaak eurocentrisch.
- De definitie is ook vaag: wat is een emotie? Wanneer is er sprake van de
uitdrukking van emoties?
Käthe Kollwitz, ‘Die Mütter’, 1923 Hans Wegner Kennedy, Arm Chair, 1949
Kunstgeschiedenis sem 1 - Annelies Monseré 3
, INSTITUTIONELE DEFINITIE VAN KUNST
Iets is kunst wanneer het wordt gepresenteerd als kunst binnen de kunstwereld
vb. performance op een podium, iets in een museum, …
Voordelen van de institutionele definitie
- De definitie is heel inclusief: ze verklaart waarom moderne en actuele
kunstvormen als kunst worden bestempeld.
- De (subjectieve) smaak van de toeschouwer van de kunstenaar speelt geen rol.
Elsa von Freytag-Loringhoven / Marcel Duchamp, Fountain, 1917
Problemen van de institutionele definitie
- Wat met culturele artefacten die niet opgemerkt worden door de instituties?
- Laten we het oordeel of iets al dan niet kunst echt afhangen van iets willekeurigs
als het oordeel van instituties?
- Institutionele definities vertellen ons niet waarom kunst belangrijk is/kan zijn voor
ons.
Bestond de kunstwereld al?
→ Nee, maar dan beperken we wel heer erg
Muurschildeirngen van de San (Zuid-Afrika), 73.000 jaar oud
Kunstgeschiedenis sem 1 - Annelies Monseré 4
INLEIDING
WAT IS KUNST ?
→ Het antwoord op deze vraag gaat vaak samen met jouw idee van kunst
ENKELE DEFINITIES VAN KUNST
REPRESENTATIEVE OF MIMETISCHE DEFINITIES VAN KUNST
Een kunstwerk moet de werkelijkheid nabootsen. De essentie van de kunst ligt in haar
mimetische functie.
Die mimetische functie kan op zich weer verschillende functies hebben:
- Een meer ideale wereld scheppen
- Afstand creëren tussen deze wereld en de wereld op de afbeelding om de wereld
in vraag te kunnen stellen
Door het representatieve karakter van kunst kunnen we meeleven/ ons verplaatsen in de
anders/ catharsis/ nieuwe inzichten krijgen.
Penitent Magdalene (Titian, 1531) Sandro Botticelli, Geboorte van Venus, rond 1485
Mimetische kunst hoeft niet
‘realistisch’ te zijn, in de strikte zin van
het woord!
Deze werken zijn hier voorbeelden van,
we zien wat er gebeurdt, het bootst
elementen uit de werkelijkheid na, Venus
is niet echt in zijn schelp geboren.
Nan, Goldin, Nan one month after being battered, 1984
Kunstgeschiedenis sem 1 - Annelies Monseré 1
,Problemen met de mimetische definitie van kunst?
- Wat met kunstvormen waarbij mimesis (bijna) geen rol kan spelen? (Muziek en
veel ‘toegepaste’ kunstvormen zoals architectuur, interieurontwerp,
meubelontwerp, …)
- De fotografie kan de werkelijkheid quasi perfect nabootsen: waarom zou kunst
nog streven naar mimetische perfectie?
- Kunst heeft toch altijd al andere doelen nagestreefd, zoals schoonheid, expressie
van emoties, ideeën en idealen?
- Wat met abstracte kunst?
ESTHETISCHE DEFINITIES VAN KUNST
Iets is kunst wanneer het een esthetische ervaring opwekt bij het publiek. (maar deze
defitinitie is zeer objectief, wie vindt wat mooi?)
Iets is kunst wanneer de maker ervan de intentie heeft een esthetische ervaring op te
wekken bij het publiek.
Esthethiek is alles wat met schoonheid te maken heeft.
Voordelen ten opzichte van de mimetische definitie?
De esthetische definitie is inclusiever: ook niet-mimetische kunstvormen en
kunsttradities tellen mee binnen het domein van de kunsten. Dit is zeker van groot
belang voor de ‘toegepaste’ kunsten en voor kunsttradities buiten het Westen.
Pierre Bonnard, L’atelier au mimosa, 1939 Interieur van de Sheikh Lotf Allah Moskee, Iran
Kunstgeschiedenis sem 1 - Annelies Monseré 2
,Problemen met de esthetische definitie?
- Wat met (intentioneel) lelijke kunstwerken?
- Veel kunstenaars willen niet per se iets moois maken, maar willen nuttige of
betekenisvolle kunst maken. Leidt de esthetische definitie dan niet tot een
verkeerde interpretatie van veel kunstwerken?
- Wat met conceptuele kunst?
- Hoe kunnen we ooit bepalen wat kunst is? Iedereen vindt andere zaken mooi en
hoe kan je de intentie van de kunstenaar achterhalen?
Ukeles haar uitgaanspunt is, vrouwen doen
onderhoudswerk (poetsen, eten maken, …)
Manne die creeren dingen (vb. auto’s),
typisch stereotype redenering. Die
onderhoudswerken behoren tot kunst
volgend haar.
Mierle Laderman Ukeles, Washing/ Tracks/ Maintenance Outside, 1973
EXPRESSIE-THEORIE VAN KUNST
Iets is kunst wanneer een artefact gevoelens belichaamt of benadrukt
→ kunst moet (de intentie hebben om) emotie oproepen.
Problemen met de expressie-theorie
- Heel veel kunstvoorwerpen voldoen niet aan deze voorwaarden: kunst wordt wel
heel exclusief en ook vaak eurocentrisch.
- De definitie is ook vaag: wat is een emotie? Wanneer is er sprake van de
uitdrukking van emoties?
Käthe Kollwitz, ‘Die Mütter’, 1923 Hans Wegner Kennedy, Arm Chair, 1949
Kunstgeschiedenis sem 1 - Annelies Monseré 3
, INSTITUTIONELE DEFINITIE VAN KUNST
Iets is kunst wanneer het wordt gepresenteerd als kunst binnen de kunstwereld
vb. performance op een podium, iets in een museum, …
Voordelen van de institutionele definitie
- De definitie is heel inclusief: ze verklaart waarom moderne en actuele
kunstvormen als kunst worden bestempeld.
- De (subjectieve) smaak van de toeschouwer van de kunstenaar speelt geen rol.
Elsa von Freytag-Loringhoven / Marcel Duchamp, Fountain, 1917
Problemen van de institutionele definitie
- Wat met culturele artefacten die niet opgemerkt worden door de instituties?
- Laten we het oordeel of iets al dan niet kunst echt afhangen van iets willekeurigs
als het oordeel van instituties?
- Institutionele definities vertellen ons niet waarom kunst belangrijk is/kan zijn voor
ons.
Bestond de kunstwereld al?
→ Nee, maar dan beperken we wel heer erg
Muurschildeirngen van de San (Zuid-Afrika), 73.000 jaar oud
Kunstgeschiedenis sem 1 - Annelies Monseré 4
