Samenvatting Immunologie en Bindweefselfysiologie | VUB | 2025/2026

Immunologie en
bindweefselfysiologie
Hoofdstuk: inleiding + homeostase

Inleiding
Wat is fysiologie

Fysiologie = de kennis van de natuur

= studie vh normaal functioneren van levende organisme ( +
afweersysteem)

≠ anatomie (anatomie zijn louter onderdelen van het lichaam, fysiologie is
werking van organisme)

Rol afweersysteem

 Bescherming tegen indringers van buitenaf (virussen, bacteriën, gif)
 Bescherming tegen ziekteprocessen in ons lichaam (bv. Kanker)
 Signaalfunctie  levert communicatiemiddelen om boodschappen
van plaats A naar B te brengen

Wat is bindweefsel?

Soort weefseltype dat verschillende structuren zal ondersteunen,
beschermen en verbinden (botweefsel, bloed, kraakbeen, nagels, huid)

Homeostasis / homeodynamica
Homeostase: vergelijking met cockpit vliegtuig  allemaal knopjes en
lichtjes die continu gemonitord en geregistreerd moeten worden

= interne omgeving constant ondanks externe variabiliteit (bv.
Temperatuur, luchtdruk)  controleren alles wat er in het lichaam gebeurd

 Cellen zijn op zichzelf weinig adaptief
 Organisme heeft wel hoge adaptatiemogelijkheden
 Homeo = gelijkaardig + stasis = conditie

= goed functioneren en samenwerken van de verschillende systemen

 Communicatie tussen cellen: hormonen: transport via bloed
 Continue uitwisseling tussen binnen en buiten lichaam

Te controleren factoren voor behoud homeostasis:

 H2O  te weinig = uitdroging
 Temperatuur  onderkoeld/oververhit

1

,  O2 en CO2  wordt geregeld door ademhaling
 Nutriënten
 Afvalproducten  verwijderen door zweten, urine, ..
 NaCl
 pH
 bloedvolume & bloeddruk

Bedreiging van de homeostasis = bv. De omgevingstemperatuur die de
lichaamstemperatuur gaat bedreigen door extreme koude/warmte

- External change: bv. Temperatuur, omgeving
- Internal change: bv. Osteoporose, kanker
 Ziekte = wanneer de acties van het lichaam om de homeostasis te
bewaren, falen

Hematologie
Vertreksituatie: atleet/patiënt tijdens inspanning  hoe krijgen de
verschillende weefsels energie?

Voedingsstoffen worden getransporteerd in plasma:

 Glucose wordt opgenomen door darm en van daaruit naar bloedbaan
gebracht  darm = doorweeft met bloedvaten
 Lever = belangrijke opslagplaats van glucose
- Als je onvoldoende glucose uit voedingsvoorraden haalt dan kan
je het nog altijd uit de lever halen
- Heel wat lever opgeslagen = lever glycogeen
 Wanneer het lichaam glycogeen nodig heeft
- Lever geeft glucose aan de bloedbaan
- Heel goed doorweeft door bloedvaten dus dit gebeurt
gemakkelijk
 Melkzuur = afvalproduct van het anaerobe energie-leveringsproces
- Melkzuur komt uit de werkende spieren naar de bloedbaan
- Bloed passeert vanuit de spieren terug de lever en wordt
gefiltreerd
- Melkzuur wordt eruit gehaald en wordt gebruikt als bouwsteen
om glucose aan te maken
 Vet = bron van energie
- Kan ook gebruikt worden voor energie tijdens lichamelijke
inspanning (of cognitieve arbeid)
- Allerlei vetten kunnen aanleiding zijn tot vrijstellen van glycerol
+ vrije vetzuren
o Vrije vetzuren kunnen via bloedbaan weer gebruikt worden
voor de aerobe energie-leveringsprocessen mogelijk te
maken

2

, o Draagt bij aan anaerobe energie-leveringsprocessen
o Glycerol gebruikt om omzetting van pyruvaat in glucose te
faciliteren

 CO2 = afvalproduct van allerlei energie-leveringsprocessen
 O2 = substraat/brandstof voor aerobe energie-leveringsprocessen

Transport gassen: hoe?

 Opgeloste gassen in plasma: O2 komt via de alveoli in de bloedbaan
 Naar het hart  verder naar de weefsels  opgenomen door
weefsels  cellulaire respiratie (krebs-citroencyclus) 
afvalproducten  CO2 moet weg uit weefsels  gaat naar
bloedbaan  hart  longen  uitademen
 Plasma elektrolyten oiv koolzuuranhydrase
 Erytrocyten

Centrale rol van het brein in het homeostasis proces

 Tijdens lichamelijke inspanning doen we een verstoring van de
homeostasis
 Lichaam gaat het ervaren als een verstoring van de homeostasis
 Brein gaat snel reageren  verhoging van het ademritme

Erytrocyten /RBC

 Transporteren gassen: O2  door grote oppervlakte (biconcave
vorm)
 Zit vol hemoglobine maar heeft geen kern  aerobe energie levering
 Hypercapnie = te hoge PCO2 (belang van CO2 afvoer!)
- pH ontregeling (acidosis)
- denaturatie eiwitten (waterstofbindingen)
- onderdrukking CZS functies  COMA
 we zullen sneller merken dat CO2 gehalte te hoog is dan O2 gehalte
te laag (wordt nauwer gemonitord door chemoreceptoren)

Transport afvalstoffen: Hoe?

EPO = lichaamseigen
hormoon

- stimuleert
beenmerg om
meer RBC te
produceren




3

, - hoe meer RBC, hoe stroperiger het bloed = bloedklonters
- hoogtestages
- alle bloedcellen die worden aangemaakt in beenmerk komen
uit ongespecificeerde stamcellen  door bepaalde processen
omgevormd naar bloedplaatjes, RBC en witte bloedcellen




Bilirubine

 Tijdens zwangerschap haalt baby O2 via navelstreng
 Na geboorte gaat O2-bindingscapaciteit te groot zijn
 Bloed is er nog op voorzien om O2 te halen via navelstreng & is nu
rechtstreekse manier om zuurstof uit de lucht te halen
 Minder nood aan RBC (overschot)  lichaam gaat het snel afbreken
 Bilirubine neemt toe in stoelgang
 Hyperbilirubineanemie = afbraak gebeurd niet vlot (belangrijk dat
stoelgang voldoende op gang is gekomen bij baby’s)  baby’s
kleuren licht bruin/oranje  oplossing: lichttherapie

Transport ionen

Calcium  spiercontractie

Afvoer afvalstoffen:

- HCO3-
- H+

Transport hormonen

 Erytropoëtine = EPO
 Adrenaline
 Insuline

4