Samenvatting Aardrijkskunde HAVO VWO Eindexamen 2026 - Klimaat Tektoniek Bevolking Migratie Globalisering Deltawerken + 15 Oefenvragen

Complete samenvatting Aardrijkskunde HAVO/VWO eindexamen 2026 — van klimaatzones tot globalisering! Aardrijkskunde is een breed vak: je moet weten hoe het klimaat werkt, waarom aardbevingen plaatsvinden, hoe bevolkingsgroei verloopt, waarom mensen migreren én hoe de wereldeconomie in elkaar zit. Deze samenvatting brengt alle examenstof terug tot een overzichtelijk document met tabellen, schema's en oefenvragen. Wat krijg je? DOMEIN 1 — WEER EN KLIMAAT • Verschil weer vs. klimaat • 5 klimaatfactoren: breedteligging, hoogteligging, afstand tot zee, zeestroming, wind • Klimaatzones (Köppen): tropisch, droog, gematigd, continentaal, polair — met voorbeelden • Klimaatverandering: oorzaken (CO₂, ontbossing, methaan) en gevolgen (zeespiegelstijging, extreme weersomstandigheden, smeltend ijs) DOMEIN 2 — AARDE EN TEKTONIEK • Aardlagen: binnenkern → buitenkern → mantel → korst • 4 plaatbewegingen helder uitgelegd: → Divergentie (uit elkaar): Mid-Atlantische rug, IJsland → Convergentie (naar elkaar): Himalaya → Subductie (oceaanplaat onder continent): Andes, Japan → Transformatie (langs elkaar): San Andreas-breuk • Vulkanen, aardbevingen, Ring of Fire, tsunami's, Schaal van Richter • Gesteentekringloop: stollingsgesteente → sedimentgesteente → metamorf gesteente DOMEIN 3 — BEVOLKING EN MIGRATIE • Geboortecijfer, sterftecijfer, natuurlijke groei, migratiesaldo • Demografisch transitiemodel (5 fasen) — complete tabel met kenmerken en voorbeeldlanden • Migratie: arbeids-, vluchtelingen-, gezinsmigratie • Pushfactoren (oorlog, armoede) vs. pullfactoren (werk, veiligheid) • Brain drain • Verstedelijking: urbanisatie, suburbanisatie, re-urbanisatie, megasteden, slums DOMEIN 4 — ONTWIKKELING EN GLOBALISERING • Ontwikkeling meten: BNP per hoofd, HDI, Gini-coëfficiënt • Oorzaken ongelijkheid: kolonialisme, ruilvoet, schulden, corruptie, klimaat, conflict • Globalisering: multinationals, outsourcing, fairtrade, WTO DOMEIN 5 — NEDERLAND: WATER EN RUIMTE • Zeespiegelstijging en waterbeheer • Deltawerken, waterschappen, polders • Rivieren: Rijn, Maas, Schelde • Randstad, NIMBY, Vinex-wijken, ruimtelijke ordening 15 OEFENVRAGEN met antwoorden Van platentektoniek tot demografisch transitiemodel, van klimaatfactoren tot globalisering. Waarom deze samenvatting? Alle examendomeinen compact in één document Demografisch transitiemodel volledig uitgelegd (5 fasen + voorbeelden) 4 plaatbewegingen met voorbeelden Klimaatzones overzichtelijk in tabel Push/pullfactoren migratie Nederland: Deltawerken, waterbeheer, Randstad 15 oefenvragen met antwoorden Geschikt voor HAVO én VWO Bijgewerkt voor examenjaar 2026