Praktijk van Pedagogische Hulpverlening Theoretische Benaderingen –
Suzanne Derks
Hoorcollege 1
Wat is een theorie?
- Een abstracte beschrijving van relaties tussen verschillende
concepten die ons helpen om iets te begrijpen.
- We hebben daar iets aan in de praktijk: een theorie kan
beschrijvend/verklarend/voorspellend of emanciperend zijn.
- De theorie als spotlight: vanuit verschillende theorieën kijken naar
bepaalde situaties. Als je vanuit meerdere theorieën en dus
verschillende benaderingen kijkt heb je meer zicht; theorie belicht
een bepaald aspect van een ontwikkeling of situatie van een
jongeren vanuit de omgeving.
- Theorieën bieden mogelijkheden om gedrag beter te begrijpen/ je
handelingen erop aan te passen en interventies in te zetten.
Theorie in onderzoek
In onderzoek: theoretisch raamwerk of conceptueel raamwerk; een
bepaalde theorie ga je in onderzoek toetsen:
o Theoretisch raamwerk: bijvoorbeeld de gehechtheidstheorie als
variabele in een onderzoek.
o Conceptueel raamwerk: andere variabelen (theorieën
meenemen.
o Functie: uitspraken doen over grotere groepen.
Presentietheorie
- Goede hulpverlening: relationele en moreel geladen praktijk, waarin
de professional zich aandachtig en afgestemd verbindt met de
leefwereld van de ander;
- De kern ligt niet primair in doelgericht interventie, maar in nabijheid,
afstemming, trouw, aandacht en het werkelijk proberen te begrijpen
van wat voor de ander op het spel staat.
- Wat vraagt presentie concreet van een orthopedagoog?
o In de waarneming: het vormt de basisgrondhouding van een
orthopedagoog; je geeft iemand de oprechte aandacht.
o In de communicatie: open (oordelen?) en eerlijk in luisterhouding
en aansluiting bij de leefwereld van de cliënt.
- Bijdragen van deze theorie aan het begrijpen van een casus: je krijgt
meer inleving; een beter inzicht in het gevoel van een cliënt, je staat
meer open voor alternatieve verklaringen.
Intersectionaliteit
,Praktijk van Pedagogische Hulpverlening Theoretische Benaderingen –
Suzanne Derks
Als je meer open staat, communiceer je anders en geef je de hulp
ander vorm; je gaat in contact en bedenkt wat er nodig is;
Belangrijk begrip hierbij is intersectionaliteit: iemand is niet alleen
maar één kenmerk, maar een combinatie van allerlei
verschillende factoren draagt bij aan de diversiteit in iemand.
Multidimensionaliteit van jouw sociale identiteit; opgebouwd uit
allemaal verschillende factoren waarbinnen mensen ook weer
verschillen.
Bewustwording van dit begrip: je kijkt vanuit allemaal
verschillende dimensies naar identiteiten van mensen.
Vakmanschap
- Ook voor diversiteit, sensitief zijn.
- In Amerika: belangrijk voor psychologen om de sociale
Intersectionele context van een cliënt te analyseren en te kijken naar
het feit dat wij cultuurgebonden wezens zijn (en de rol van taal en
communicatie). – geen vraag over op tentamen.
- Wat betekent dit voor ons: bewust zijn van context, dan pas kan je
open staan voor anderen en daar naar handelen.
Orthopedagogen
Orthopedagogen zijn gericht op: hoe is de relatie tussen het kind
en de opvoeder.
Opvoeding en ontwikkelingsrelaties is cruciaal voor de
ontwikkeling-> beroepscode (van de NVO):
o Beroepscompetenties:
o Om de kwaliteit van ons vakmanschap te waarborgen.
1. Samenwerking: oog voor
doelen van alle partijen;
bewust van jouw plek in het
geheel.
2. Communicatie: professioneel
aansluiten bij de leefwereld
van de persoon
(toestemming).
3. Professionaliteit: ontwikkelt
een visie en meer kijk op je
eigen oordelen, normen en waarden.
Diversiteitssensitief vakmanschap.
Uit de literatuur weten we dat
- Adolescenten uit minderheidsgroepen minder gebruik maken van
gezondheidszorg.
, Praktijk van Pedagogische Hulpverlening Theoretische Benaderingen –
Suzanne Derks
- Hulpverlening minder toegankelijk en/of van lagere kwaliteit is voor
minderheidsgroepen.
- Hulpverlening die door gezinnen als cultureel competent werd
ervaren, gerelateerd was aan betere uitkomsten, gezinsfunctioneren,
coping.
Hoorcollege 2
Deel 1
Belang van systemische benadering.
Belang van ecologisch model.
Inzicht in praktische toepassing van de systemische benadering.
In het systemisch denken zijn we geïnteresseerd in welke patronen er zijn
ontstaan en hoe deze beïnvloed kunnen worden.
Er is ook een periode geweest waar uitsluitend gekeken en verklaard werd
door middel van patronen (systemisch denken), maar er zijn ook erfelijke
factoren die een rol spelen.
1. Sociaal-ecologische model Bronfenbrenner
- Belang voor leerling waarmee je werkt: je
gaat een kind meer zien in hun context;
voorheen naar het kind zelf kijken anders zou
de relatie tussen het kind en de zorgverlener
verstoord worden.
2. Belangrijk model: transsectioneel
ontwikkelingsmodel: factoren die invloed hebben
op het ouderschap.
a. Circulaire causaliteit: de factoren beïnvloeden
elkaar.
b. Kijken naar de verschillende patronen.
3. Model van bakker; beschermende en risico
factoren.
- Geeft handvaten en een kader waarbinnen je als
orthopedagoog kan werken; maakt je als
hulpverlener alert en helpt bij interventies
inzetten.
Risicofactoren (ontwikkeling):
Mirco: laag zelfbeeld, laag geboorte
gewicht.
Meso: autoritaire opvoedingsstijl,
isolement.
Suzanne Derks
Hoorcollege 1
Wat is een theorie?
- Een abstracte beschrijving van relaties tussen verschillende
concepten die ons helpen om iets te begrijpen.
- We hebben daar iets aan in de praktijk: een theorie kan
beschrijvend/verklarend/voorspellend of emanciperend zijn.
- De theorie als spotlight: vanuit verschillende theorieën kijken naar
bepaalde situaties. Als je vanuit meerdere theorieën en dus
verschillende benaderingen kijkt heb je meer zicht; theorie belicht
een bepaald aspect van een ontwikkeling of situatie van een
jongeren vanuit de omgeving.
- Theorieën bieden mogelijkheden om gedrag beter te begrijpen/ je
handelingen erop aan te passen en interventies in te zetten.
Theorie in onderzoek
In onderzoek: theoretisch raamwerk of conceptueel raamwerk; een
bepaalde theorie ga je in onderzoek toetsen:
o Theoretisch raamwerk: bijvoorbeeld de gehechtheidstheorie als
variabele in een onderzoek.
o Conceptueel raamwerk: andere variabelen (theorieën
meenemen.
o Functie: uitspraken doen over grotere groepen.
Presentietheorie
- Goede hulpverlening: relationele en moreel geladen praktijk, waarin
de professional zich aandachtig en afgestemd verbindt met de
leefwereld van de ander;
- De kern ligt niet primair in doelgericht interventie, maar in nabijheid,
afstemming, trouw, aandacht en het werkelijk proberen te begrijpen
van wat voor de ander op het spel staat.
- Wat vraagt presentie concreet van een orthopedagoog?
o In de waarneming: het vormt de basisgrondhouding van een
orthopedagoog; je geeft iemand de oprechte aandacht.
o In de communicatie: open (oordelen?) en eerlijk in luisterhouding
en aansluiting bij de leefwereld van de cliënt.
- Bijdragen van deze theorie aan het begrijpen van een casus: je krijgt
meer inleving; een beter inzicht in het gevoel van een cliënt, je staat
meer open voor alternatieve verklaringen.
Intersectionaliteit
,Praktijk van Pedagogische Hulpverlening Theoretische Benaderingen –
Suzanne Derks
Als je meer open staat, communiceer je anders en geef je de hulp
ander vorm; je gaat in contact en bedenkt wat er nodig is;
Belangrijk begrip hierbij is intersectionaliteit: iemand is niet alleen
maar één kenmerk, maar een combinatie van allerlei
verschillende factoren draagt bij aan de diversiteit in iemand.
Multidimensionaliteit van jouw sociale identiteit; opgebouwd uit
allemaal verschillende factoren waarbinnen mensen ook weer
verschillen.
Bewustwording van dit begrip: je kijkt vanuit allemaal
verschillende dimensies naar identiteiten van mensen.
Vakmanschap
- Ook voor diversiteit, sensitief zijn.
- In Amerika: belangrijk voor psychologen om de sociale
Intersectionele context van een cliënt te analyseren en te kijken naar
het feit dat wij cultuurgebonden wezens zijn (en de rol van taal en
communicatie). – geen vraag over op tentamen.
- Wat betekent dit voor ons: bewust zijn van context, dan pas kan je
open staan voor anderen en daar naar handelen.
Orthopedagogen
Orthopedagogen zijn gericht op: hoe is de relatie tussen het kind
en de opvoeder.
Opvoeding en ontwikkelingsrelaties is cruciaal voor de
ontwikkeling-> beroepscode (van de NVO):
o Beroepscompetenties:
o Om de kwaliteit van ons vakmanschap te waarborgen.
1. Samenwerking: oog voor
doelen van alle partijen;
bewust van jouw plek in het
geheel.
2. Communicatie: professioneel
aansluiten bij de leefwereld
van de persoon
(toestemming).
3. Professionaliteit: ontwikkelt
een visie en meer kijk op je
eigen oordelen, normen en waarden.
Diversiteitssensitief vakmanschap.
Uit de literatuur weten we dat
- Adolescenten uit minderheidsgroepen minder gebruik maken van
gezondheidszorg.
, Praktijk van Pedagogische Hulpverlening Theoretische Benaderingen –
Suzanne Derks
- Hulpverlening minder toegankelijk en/of van lagere kwaliteit is voor
minderheidsgroepen.
- Hulpverlening die door gezinnen als cultureel competent werd
ervaren, gerelateerd was aan betere uitkomsten, gezinsfunctioneren,
coping.
Hoorcollege 2
Deel 1
Belang van systemische benadering.
Belang van ecologisch model.
Inzicht in praktische toepassing van de systemische benadering.
In het systemisch denken zijn we geïnteresseerd in welke patronen er zijn
ontstaan en hoe deze beïnvloed kunnen worden.
Er is ook een periode geweest waar uitsluitend gekeken en verklaard werd
door middel van patronen (systemisch denken), maar er zijn ook erfelijke
factoren die een rol spelen.
1. Sociaal-ecologische model Bronfenbrenner
- Belang voor leerling waarmee je werkt: je
gaat een kind meer zien in hun context;
voorheen naar het kind zelf kijken anders zou
de relatie tussen het kind en de zorgverlener
verstoord worden.
2. Belangrijk model: transsectioneel
ontwikkelingsmodel: factoren die invloed hebben
op het ouderschap.
a. Circulaire causaliteit: de factoren beïnvloeden
elkaar.
b. Kijken naar de verschillende patronen.
3. Model van bakker; beschermende en risico
factoren.
- Geeft handvaten en een kader waarbinnen je als
orthopedagoog kan werken; maakt je als
hulpverlener alert en helpt bij interventies
inzetten.
Risicofactoren (ontwikkeling):
Mirco: laag zelfbeeld, laag geboorte
gewicht.
Meso: autoritaire opvoedingsstijl,
isolement.
