Praktische verloskunde
o Hoofdstuk 2.3 tot en met 2.3.4
2.3 Gezondheid bevorderende maatregelen
2.3.1 Roken
Roken zorgt voor structurele afwijkingen aan de placenta, het volume van de capillairen
neemt af en het membraan van de placenta wordt dikker. Het zorgt ervoor dat
gaswisseling in de placenta slechter werkt hierdoor wordt bloedtoevoer verminderd,
minder o2 voor de baby. Nicotine zorgt voor vasoconstrictie, minder o2 rijk bloed naar de
foetus, leidt op chronische (hypoxische) zuurstoftekort-stres voor de baby. Daarnaast
bindt koolmonoxide zich veel sterker aan hemoglobine dan zuurstof. Daardoor kan
er minder zuurstof worden vervoerd, wat het probleem verder verergert.
Nicotine zorgt er ook voor dat het foetale hart sneller klopt en dat
de ademhalingsbewegingen van de foetus verminderen, wat een teken is van stress.
Bovendien hebben poly-aromatische koolwaterstoffen (PAK’s) invloed op
de hormoonhuishouding en enzymactiviteit van de foetus. Ze kunnen ook DNA
beschadigen, wat schadelijke gevolgen kan hebben voor de ontwikkeling.
Miskraam
Roken geeft een verhoogd risico op een miskraam, bij het gebruik van minder dan 10 ->
8% hoger risico. Meer dan 10 per dag-> 25% hoger risico. En bij meer dan 20 sigaretten -
> 42%.
- Verminderdere kwalitiet van de eicel
- Vermindering o2 transport
- Aantasting placenta door toxische stoffen
Extra-uteriene graviditeit wordt 77-91% verhoogd door de trilharen en musculatuur van
adnexen (alles) verminderd.
Foetale groeirestrictie
Het geboorte gewicht van rokende vrouwen is 150-300 gram lager. Voor passief mee
roken 30-60 gram. Door schadelijke stoffen van het roken zorgt voor aan of uitzetting van
bepaalde genen. CYP1A1 en GSTT1 leidt op gewichtsvermindering.
Vroeggeboorte
15% van alle vroeggeboorten wordt veroorzaakt door roken. Het risico neem per sigaret
toe.
1-2 sig = 35% meer kans
10-20 sig= 48% en 59% meer kans
Dit komt omdat ze een verhoogd risico lopen op infecties, vermindering van kwaliteit van
het bindweefsel van vliezen, vaat vernauwingen vermindering van zuurstof.
,Placenta praevia, placenta accreta en abruptio placentae
Roken heft invloed op de ligging van de placenta.
Perinatale sterfte
Roken verhoogt de kans op doodgeboorte na 22 wkn.
Sudden infant death syndrome (wiegen dood)
De kans op SIDS verdubbelt als moeder in de zwangerschap heeft gerookt, roken
beïnvloed de ontwikkeling van foetale zenuwstelsel, regulering van het hartritme en
ademhaling.
Congenitale afwijkingen
Voor of tijdens de zwangerschap roken hebben verhoogde kans op aangeboren
afwijkingen, vrouwen die stoppen in het 1e trimester behouden het verhoogd risico.
Passief meeroken
• Aangetoonde effecten:
• afname van het geboortegewicht;
• afname van de schedelomtrek;
• toename van de frequentie van SIDS;
• toename van de incidentie van meningokokkenziekte;
• toename van de incidentie van acute lageluchtweginfecties (0–3 jaar);
• toename van de incidentie van piepende ademhaling (0–5 jaar);
• meer astmatische symptomen (5–16 jaar);
• meer ‘volzitten’ en hoesten (5–16 jaar);
• afname van de longfuncties;
• toename van de prevalentie van otitis media.
Preconceptieadvies:
Stoppen met roken door NVM, nicotine pleisters afraden door continue afgifte van
nicotine.
2.3.2 Alcohol
Alcohol wordt opgenomen via maag en dunne darm en in de lever afgebroken, alcohol
dat niet metteen wordt afgebroken gaat door het bloed over in lichaamsvocht. Als de
placenta nog niet is ontwikkeld gaat het op deze manier dus naar het embryo, kan
expressie van genen veranderen zonder dat het dna verandert. Alcohol verminderd je
vruchtbaarheid doordat het de oestrogeen concentratie verhoogt, waardoor er geen
ovulatie plaatsvindt. Bij mannen verlaagt het de testosteron en veranderd de kwaliteit
zaad. Alcohol verhoogt de kans op een miskraam met 19%, ook komen foetale
groeirestrictie, laag geboorte gewicht en vroeggeboorte vaker voor. Alcohol dood de
ontwikkelende hersencellen of verandert de functie ervan en beinvloedt de
psychomotore ontwikkeling van het neonaat. Kans op abruptio placentae neemt toe bij
zwaar alcohol gebruik. Bij roken en alcohol neemt doodgeboorte toe. Door alcohol
gebruik dus irreversibele schade aan hersenen -> leidt tot foetal alcohol spectrum
disorder (FASD).
,FASD:
• Concentratie stoornissen
• Ernstige gedragsproblemen
• Groeiproblemen
• Neurologische afwijkingen
• Gelaatsafwijkingen ( afwijkingen in het gezicht)
Bij FASD moet neonaat afwijkingen hebben op 4 terreinen.
2.3.4 Drugsgebruik
Komt vaak voor bij zwangere met een lagere sociaaleconomische status.
Heroïne- en methadon gebruik zorgen voor cyclusstoornissen en fertiliteitsproblemen.
Bij heroinegebruik geadviseerd om over te gaan op alleen methadon en dan af
tebouwen. Hierdoor bij neonaat minder abstinentieverschijnselen.
Cannabis
Werkzame stoffen zijn THC en CBD, hebben invloed op fertiliteit. THC invloed op GnRH
en beinvloed zo de ovulatie, bij mannen sperma kwaliteit. CBD passeert de placenta en
zorgt voor een laaggeboortegewicht, vroeggeboorte en opnamen NICU, THC is nog 6
dagen aantoonbaar in moedermelk.
Man: 3 maanden na het gebruik alle nieuwe spermacellen.
Vrouw: Eerste weken na het stoppen al af.
Andere drugs zoals: LSD, paddo’s, GHB, 3-MMC en ecstasy (xtc) veel onduidelijk.
In ecstasy zit MDMA , lijkt geen risico op miskraam te geven, maar weinig bewijs. Wordt
sterk ontraden mogelijke effecten en vroege neurologische ontwikkeling op lange termijn
nog onbekend.
2.3.4 Voeding
, Vegetariers en veganisten hebben te korte op vit B12, vit B11, vit D, omega-3 vetzuren,
jodium, calcium, zink en ijzer, kunnen hier supplementen nemen.
Bij vrouwen die veel gebruik maken van fastfoodproducten of kant-en-klaremaaltijden,
al periconceptioneel sprake van viraminedeficientie, bekenste vit B11 (foliumzuur) en
hetzelfde lijstje als een vega.
Foliumzuur (vit B11)
• Neurale buisdefecten → afwijkingen van de ontwikkeling van hersenen en
ruggenmerg
• Anencefalie → bijna of helemaal geen ontwikkeling van grote hersenen
• Encephalocele → uitstulping van hersenweefsel door schedelopening
• Spina bifida → open ruggetje / incomplete sluiting van wervelbogen
• Lip-/gehemeltespleet → open lip of gehemelte bij geboorte
• Hartafwijkingen → aangeboren defecten van het hart
• Omphalocèle → buikinhoud komt buiten de buik via navelopening
• Vroeggeboorte → baby wordt te vroeg geboren
• Foetale groeirestrictie → baby groeit minder goed in de buik
Daarom adviseerd gezondheidsraad o,4/0,5 mg/dag 4 wkn voor de zwangerschap en 10
wkn amenorroe. Verbeteren van voedingspatroon onvoldoende want een deel gaat
verloren bij het koken. Vrouwen met een mogelijk verhoogd risico dezelfde dosering,
vrouwen met een duidelijk verhoogd risico 5 mg/ dag ( zij zelf ooit gehad of een kind
gehad) (gyn of huisarts).
Vit A
Hypervitaminose van vit A (meer dan 3000 mg/dag) heeft effect op de ontwikkeling van
het centraal zenuwstelsel, kan al optreden van 100 gram lever. Dus geen lever eten en
maar 1 dag in de week 1 boterham met leverworst of pate.
Vit D
Is van belang bij calciumhomeostase, botopbouw en immuunsysteem. Dagelijkste
behoefte is 10 mg per dag, bij voldoende zonlicht , afhankelijk van huidskleur moeder en
welk seizoen.
Vrouw wit: 15-30 min buiten met ontblote handen en gezicht.
Vrouw zwart: 30-60 min
Vrouwen met onvoldoende calcium: 1 gram per dag.
Risicofactoren:
- Donkere huidskleur
- Eerder vastgesteld te kort
- Te weinig blootstelling aan zonlicht
- Nierziekte
- Verhoogt BMI >30
- Vega
- Meerlingen
- Hyperemesis gravidarum
Vis
o Hoofdstuk 2.3 tot en met 2.3.4
2.3 Gezondheid bevorderende maatregelen
2.3.1 Roken
Roken zorgt voor structurele afwijkingen aan de placenta, het volume van de capillairen
neemt af en het membraan van de placenta wordt dikker. Het zorgt ervoor dat
gaswisseling in de placenta slechter werkt hierdoor wordt bloedtoevoer verminderd,
minder o2 voor de baby. Nicotine zorgt voor vasoconstrictie, minder o2 rijk bloed naar de
foetus, leidt op chronische (hypoxische) zuurstoftekort-stres voor de baby. Daarnaast
bindt koolmonoxide zich veel sterker aan hemoglobine dan zuurstof. Daardoor kan
er minder zuurstof worden vervoerd, wat het probleem verder verergert.
Nicotine zorgt er ook voor dat het foetale hart sneller klopt en dat
de ademhalingsbewegingen van de foetus verminderen, wat een teken is van stress.
Bovendien hebben poly-aromatische koolwaterstoffen (PAK’s) invloed op
de hormoonhuishouding en enzymactiviteit van de foetus. Ze kunnen ook DNA
beschadigen, wat schadelijke gevolgen kan hebben voor de ontwikkeling.
Miskraam
Roken geeft een verhoogd risico op een miskraam, bij het gebruik van minder dan 10 ->
8% hoger risico. Meer dan 10 per dag-> 25% hoger risico. En bij meer dan 20 sigaretten -
> 42%.
- Verminderdere kwalitiet van de eicel
- Vermindering o2 transport
- Aantasting placenta door toxische stoffen
Extra-uteriene graviditeit wordt 77-91% verhoogd door de trilharen en musculatuur van
adnexen (alles) verminderd.
Foetale groeirestrictie
Het geboorte gewicht van rokende vrouwen is 150-300 gram lager. Voor passief mee
roken 30-60 gram. Door schadelijke stoffen van het roken zorgt voor aan of uitzetting van
bepaalde genen. CYP1A1 en GSTT1 leidt op gewichtsvermindering.
Vroeggeboorte
15% van alle vroeggeboorten wordt veroorzaakt door roken. Het risico neem per sigaret
toe.
1-2 sig = 35% meer kans
10-20 sig= 48% en 59% meer kans
Dit komt omdat ze een verhoogd risico lopen op infecties, vermindering van kwaliteit van
het bindweefsel van vliezen, vaat vernauwingen vermindering van zuurstof.
,Placenta praevia, placenta accreta en abruptio placentae
Roken heft invloed op de ligging van de placenta.
Perinatale sterfte
Roken verhoogt de kans op doodgeboorte na 22 wkn.
Sudden infant death syndrome (wiegen dood)
De kans op SIDS verdubbelt als moeder in de zwangerschap heeft gerookt, roken
beïnvloed de ontwikkeling van foetale zenuwstelsel, regulering van het hartritme en
ademhaling.
Congenitale afwijkingen
Voor of tijdens de zwangerschap roken hebben verhoogde kans op aangeboren
afwijkingen, vrouwen die stoppen in het 1e trimester behouden het verhoogd risico.
Passief meeroken
• Aangetoonde effecten:
• afname van het geboortegewicht;
• afname van de schedelomtrek;
• toename van de frequentie van SIDS;
• toename van de incidentie van meningokokkenziekte;
• toename van de incidentie van acute lageluchtweginfecties (0–3 jaar);
• toename van de incidentie van piepende ademhaling (0–5 jaar);
• meer astmatische symptomen (5–16 jaar);
• meer ‘volzitten’ en hoesten (5–16 jaar);
• afname van de longfuncties;
• toename van de prevalentie van otitis media.
Preconceptieadvies:
Stoppen met roken door NVM, nicotine pleisters afraden door continue afgifte van
nicotine.
2.3.2 Alcohol
Alcohol wordt opgenomen via maag en dunne darm en in de lever afgebroken, alcohol
dat niet metteen wordt afgebroken gaat door het bloed over in lichaamsvocht. Als de
placenta nog niet is ontwikkeld gaat het op deze manier dus naar het embryo, kan
expressie van genen veranderen zonder dat het dna verandert. Alcohol verminderd je
vruchtbaarheid doordat het de oestrogeen concentratie verhoogt, waardoor er geen
ovulatie plaatsvindt. Bij mannen verlaagt het de testosteron en veranderd de kwaliteit
zaad. Alcohol verhoogt de kans op een miskraam met 19%, ook komen foetale
groeirestrictie, laag geboorte gewicht en vroeggeboorte vaker voor. Alcohol dood de
ontwikkelende hersencellen of verandert de functie ervan en beinvloedt de
psychomotore ontwikkeling van het neonaat. Kans op abruptio placentae neemt toe bij
zwaar alcohol gebruik. Bij roken en alcohol neemt doodgeboorte toe. Door alcohol
gebruik dus irreversibele schade aan hersenen -> leidt tot foetal alcohol spectrum
disorder (FASD).
,FASD:
• Concentratie stoornissen
• Ernstige gedragsproblemen
• Groeiproblemen
• Neurologische afwijkingen
• Gelaatsafwijkingen ( afwijkingen in het gezicht)
Bij FASD moet neonaat afwijkingen hebben op 4 terreinen.
2.3.4 Drugsgebruik
Komt vaak voor bij zwangere met een lagere sociaaleconomische status.
Heroïne- en methadon gebruik zorgen voor cyclusstoornissen en fertiliteitsproblemen.
Bij heroinegebruik geadviseerd om over te gaan op alleen methadon en dan af
tebouwen. Hierdoor bij neonaat minder abstinentieverschijnselen.
Cannabis
Werkzame stoffen zijn THC en CBD, hebben invloed op fertiliteit. THC invloed op GnRH
en beinvloed zo de ovulatie, bij mannen sperma kwaliteit. CBD passeert de placenta en
zorgt voor een laaggeboortegewicht, vroeggeboorte en opnamen NICU, THC is nog 6
dagen aantoonbaar in moedermelk.
Man: 3 maanden na het gebruik alle nieuwe spermacellen.
Vrouw: Eerste weken na het stoppen al af.
Andere drugs zoals: LSD, paddo’s, GHB, 3-MMC en ecstasy (xtc) veel onduidelijk.
In ecstasy zit MDMA , lijkt geen risico op miskraam te geven, maar weinig bewijs. Wordt
sterk ontraden mogelijke effecten en vroege neurologische ontwikkeling op lange termijn
nog onbekend.
2.3.4 Voeding
, Vegetariers en veganisten hebben te korte op vit B12, vit B11, vit D, omega-3 vetzuren,
jodium, calcium, zink en ijzer, kunnen hier supplementen nemen.
Bij vrouwen die veel gebruik maken van fastfoodproducten of kant-en-klaremaaltijden,
al periconceptioneel sprake van viraminedeficientie, bekenste vit B11 (foliumzuur) en
hetzelfde lijstje als een vega.
Foliumzuur (vit B11)
• Neurale buisdefecten → afwijkingen van de ontwikkeling van hersenen en
ruggenmerg
• Anencefalie → bijna of helemaal geen ontwikkeling van grote hersenen
• Encephalocele → uitstulping van hersenweefsel door schedelopening
• Spina bifida → open ruggetje / incomplete sluiting van wervelbogen
• Lip-/gehemeltespleet → open lip of gehemelte bij geboorte
• Hartafwijkingen → aangeboren defecten van het hart
• Omphalocèle → buikinhoud komt buiten de buik via navelopening
• Vroeggeboorte → baby wordt te vroeg geboren
• Foetale groeirestrictie → baby groeit minder goed in de buik
Daarom adviseerd gezondheidsraad o,4/0,5 mg/dag 4 wkn voor de zwangerschap en 10
wkn amenorroe. Verbeteren van voedingspatroon onvoldoende want een deel gaat
verloren bij het koken. Vrouwen met een mogelijk verhoogd risico dezelfde dosering,
vrouwen met een duidelijk verhoogd risico 5 mg/ dag ( zij zelf ooit gehad of een kind
gehad) (gyn of huisarts).
Vit A
Hypervitaminose van vit A (meer dan 3000 mg/dag) heeft effect op de ontwikkeling van
het centraal zenuwstelsel, kan al optreden van 100 gram lever. Dus geen lever eten en
maar 1 dag in de week 1 boterham met leverworst of pate.
Vit D
Is van belang bij calciumhomeostase, botopbouw en immuunsysteem. Dagelijkste
behoefte is 10 mg per dag, bij voldoende zonlicht , afhankelijk van huidskleur moeder en
welk seizoen.
Vrouw wit: 15-30 min buiten met ontblote handen en gezicht.
Vrouw zwart: 30-60 min
Vrouwen met onvoldoende calcium: 1 gram per dag.
Risicofactoren:
- Donkere huidskleur
- Eerder vastgesteld te kort
- Te weinig blootstelling aan zonlicht
- Nierziekte
- Verhoogt BMI >30
- Vega
- Meerlingen
- Hyperemesis gravidarum
Vis
