GESCHIEDENIS EXAMEN
HC 1
ROMEINSE KONINKRIJK EN REPUBLIEK
• Koninkrijk: 8ste eeuw – 509 v.C.
• Republiek
– Vroege Republiek: 509 v.C. – 264 v.C.
– Late Republiek: 264 v.C. – 27 v.C.
• Keizerrijk
– Principaat: 27 v.C. – 284 n.C.
– Dominaat: 284 n.C. – 565 n.C.
Het Romeinse koninkrijk
• Sociaal
– 1000-5000?
– Latijnen en Sabijnen: autochtone bevolking
– Clans/Geslachten/Gentes (groep van geslacht of familie) o.l.v. clanleider
– Gelijkheid: collectieve eigendom
– Standenmaatschappij (9de eeuw)
• patriciërs en plebejers
– Er heerste een grote gelijkheid, veel eigendom is collectief, maar na een tijdje gaat
gelijkheid verdwijnen doordat definitie van eigendom veranderd, clanleiders willen
eigendom -> standenmaatschappij (patriciërs en plebejers)
,Het Romeinse koninkrijk: Bestuur
Er werd een koning verkozen door de comitia curiata= volksvergadering
Alle vrije meerderjarige en geëmancipeerde mannen mochten deelnemen aan volksvergadering
(volksvergadering werd sterk beheerst door patriciërs en plebejers -> meer patriciërs, andere
bestuursinstellingen hun macht was heel bescheiden door het imperium van de koning vb. Senaat en priesters)
-Etruskische Tarquinii zal patriciërs en plebejers tegen elkaar opzetten en versterkt zo zijn macht, hij zorgt
ervoor dat koninklijke macht erfelijk wordt
-Imperium (=macht): alle bestuur in handen, opperrechter (verantwoordelijk voor rechtspraak en hij moet
zorgen dat regels van 2 domeinen goed worden toegepast (fas en ius), opperbevelhebber, opperpriester
Fas= verhouding mensen en goden
Jus= alle regels die betrekking hebben op mensen onderling
-Is koning wetgever (leges regiae) ->Lesaffer zegt van wel, maar wij van niet
Vroege romeinse samenleving: koning is vooral iemand die door god gesanctioneerde orde moet bewaren,
koning moet dus niks veranderen van wetten men moet de orde behouden
Senaat was adviesgevend orgaan
Quaestores parricidii= soort van onderzoeksrechter, mensen die ad hoc werden aangesteld om een misdrijf te
onderzoeken (vaak ging het om moord) -> hadden kennis van het recht en spelen een rol binnen de rechtspraak
Het Romeinse koninkrijk: recht
• Rechtsbronnen - kenbronnen
• Romeinse recht = Ius civile: personaliteitsbeginsel (cives = ‘burger’) – Mos maiorum: fas en
ius
• Priesters: kenners
Rechtsbronnen= officiele rechtsbronnen waaraan je rechtspraak kan koppelen
,-Kenbronnen= historische bronnen aan de hand waarvan wij het recht kunnen toekennen
-Ius civile= burgerlijk recht -> personaliteitsbeginsel: geld enkel voor romeinse burgers!
-Enige recht dat er toen was is gewoonterecht= mos maiorum (gebruiken en gewoonten van de voorouders)
-Mos maiorum (=gewoonterecht) bestaat uit fas en ius -> kenners van het gewoonterecht waren priesters
Koninklijke wetten zijn geen rechtsbron op dit moment!
Einde van het koninkrijk
• Koninkrijk: 8ste eeuw – 509 v.C.
Start van de res publica (REPUBLIEK)
– Vroege Republiek: 509 v.C. – 264 v.C.
– Late Republiek: 264 v.C. – 27 v.C.
BESTUUR
Comitia curiato wordt vervangen door comitia centuriata en comitia tributa
Comitia centuriata is belangrijkste, want zij verkiezen hogere rechters en de 2 consuls
Opperpriester functie wordt gegeven aan pontifex maximus
Senaat is verdeeld in 193 centuriën en die worden bemand door een 5tal bezitsklasse en een 6 e bezitloze klasse
Comitia centuriata: Wordt volledig gedomineerd door patriciers
Comitia tributa: veel evenwichter tss trebejers en patriciers
Nieuw:
Comitia Tributa:
Iedereen heeft nu stemrecht: ook plebejers
, Volksvergaderingen knn wetten (=leges) produceren die wel steeds door senaat moeten goedgekeurd worden
Senaat die gedomineerd wordt door patriciers
Senaat is zeer belangrijk (grotere blok)
Tijdens republiek -> senaat wordt belangrijker
Senaat heeft macht om alle overheidsinstellingen te vernietigen en dus dictatuur in te voeren in tijden van nood
Dictatuur
alle imperium bij één dictator
-Sulla (82-79 v.C.)
-Julius Caesar (46-44 v.C.)
Alle bestuursinstellingen worden nu gedomineerd door patriciers
Prebejers vragen om meer politieke vrijheid tss prebejers en patriciers
-Alle plebejers gaan weg en proberen patriciers onder druk te zetten
Concilium plebis= volksvergadering voor enkel plebejers
HC 1
ROMEINSE KONINKRIJK EN REPUBLIEK
• Koninkrijk: 8ste eeuw – 509 v.C.
• Republiek
– Vroege Republiek: 509 v.C. – 264 v.C.
– Late Republiek: 264 v.C. – 27 v.C.
• Keizerrijk
– Principaat: 27 v.C. – 284 n.C.
– Dominaat: 284 n.C. – 565 n.C.
Het Romeinse koninkrijk
• Sociaal
– 1000-5000?
– Latijnen en Sabijnen: autochtone bevolking
– Clans/Geslachten/Gentes (groep van geslacht of familie) o.l.v. clanleider
– Gelijkheid: collectieve eigendom
– Standenmaatschappij (9de eeuw)
• patriciërs en plebejers
– Er heerste een grote gelijkheid, veel eigendom is collectief, maar na een tijdje gaat
gelijkheid verdwijnen doordat definitie van eigendom veranderd, clanleiders willen
eigendom -> standenmaatschappij (patriciërs en plebejers)
,Het Romeinse koninkrijk: Bestuur
Er werd een koning verkozen door de comitia curiata= volksvergadering
Alle vrije meerderjarige en geëmancipeerde mannen mochten deelnemen aan volksvergadering
(volksvergadering werd sterk beheerst door patriciërs en plebejers -> meer patriciërs, andere
bestuursinstellingen hun macht was heel bescheiden door het imperium van de koning vb. Senaat en priesters)
-Etruskische Tarquinii zal patriciërs en plebejers tegen elkaar opzetten en versterkt zo zijn macht, hij zorgt
ervoor dat koninklijke macht erfelijk wordt
-Imperium (=macht): alle bestuur in handen, opperrechter (verantwoordelijk voor rechtspraak en hij moet
zorgen dat regels van 2 domeinen goed worden toegepast (fas en ius), opperbevelhebber, opperpriester
Fas= verhouding mensen en goden
Jus= alle regels die betrekking hebben op mensen onderling
-Is koning wetgever (leges regiae) ->Lesaffer zegt van wel, maar wij van niet
Vroege romeinse samenleving: koning is vooral iemand die door god gesanctioneerde orde moet bewaren,
koning moet dus niks veranderen van wetten men moet de orde behouden
Senaat was adviesgevend orgaan
Quaestores parricidii= soort van onderzoeksrechter, mensen die ad hoc werden aangesteld om een misdrijf te
onderzoeken (vaak ging het om moord) -> hadden kennis van het recht en spelen een rol binnen de rechtspraak
Het Romeinse koninkrijk: recht
• Rechtsbronnen - kenbronnen
• Romeinse recht = Ius civile: personaliteitsbeginsel (cives = ‘burger’) – Mos maiorum: fas en
ius
• Priesters: kenners
Rechtsbronnen= officiele rechtsbronnen waaraan je rechtspraak kan koppelen
,-Kenbronnen= historische bronnen aan de hand waarvan wij het recht kunnen toekennen
-Ius civile= burgerlijk recht -> personaliteitsbeginsel: geld enkel voor romeinse burgers!
-Enige recht dat er toen was is gewoonterecht= mos maiorum (gebruiken en gewoonten van de voorouders)
-Mos maiorum (=gewoonterecht) bestaat uit fas en ius -> kenners van het gewoonterecht waren priesters
Koninklijke wetten zijn geen rechtsbron op dit moment!
Einde van het koninkrijk
• Koninkrijk: 8ste eeuw – 509 v.C.
Start van de res publica (REPUBLIEK)
– Vroege Republiek: 509 v.C. – 264 v.C.
– Late Republiek: 264 v.C. – 27 v.C.
BESTUUR
Comitia curiato wordt vervangen door comitia centuriata en comitia tributa
Comitia centuriata is belangrijkste, want zij verkiezen hogere rechters en de 2 consuls
Opperpriester functie wordt gegeven aan pontifex maximus
Senaat is verdeeld in 193 centuriën en die worden bemand door een 5tal bezitsklasse en een 6 e bezitloze klasse
Comitia centuriata: Wordt volledig gedomineerd door patriciers
Comitia tributa: veel evenwichter tss trebejers en patriciers
Nieuw:
Comitia Tributa:
Iedereen heeft nu stemrecht: ook plebejers
, Volksvergaderingen knn wetten (=leges) produceren die wel steeds door senaat moeten goedgekeurd worden
Senaat die gedomineerd wordt door patriciers
Senaat is zeer belangrijk (grotere blok)
Tijdens republiek -> senaat wordt belangrijker
Senaat heeft macht om alle overheidsinstellingen te vernietigen en dus dictatuur in te voeren in tijden van nood
Dictatuur
alle imperium bij één dictator
-Sulla (82-79 v.C.)
-Julius Caesar (46-44 v.C.)
Alle bestuursinstellingen worden nu gedomineerd door patriciers
Prebejers vragen om meer politieke vrijheid tss prebejers en patriciers
-Alle plebejers gaan weg en proberen patriciers onder druk te zetten
Concilium plebis= volksvergadering voor enkel plebejers
