Learta Behramaj Politicologie
Politicologie
Les 1 (11 februari 2026)
structuur & Planning
INLEIDING
• Opzet en inleiding vak Politicologie
• Belang politiek in de rechtenopleiding
- Pol= sturen van sv en hoe sturen?
- Actualiteit: pol: discussie fietshelmplicht
Fietserbond: nee, moet en artsen ook moet
Dus ook gedrag beinvloeden op andere maniere (ook technisch), dus ook overheid als
groepen van burgers.
• Waarom?
o Het belang van politiek
§ In de rechtenopleiding
• Sturen van de samenleving
• Impact op ons dagelijks leven
• Maakbaarheid van de samenleving
• Welke instrumenten om te sturen?
• Op welk niveau?
1
,Learta Behramaj Politicologie
• Handhaving: wie gaat controleren?
Notes; verliest de nationale politiek zijn greep? Wat is de rol van europese regelgeving? Is er een
noodzaak voor deregulering? Vb . denk aan dopjes: recyclage te vergemakkelijken. Wordt europa
sterker? Zeker in crisis tijd gebeurt wetgevingsproces niet nauwkeurig=> burgers geen vertrouwen=>
gaan ze regels naleven of niet? Politieke wetenschappers: surveys wat is verhouding vertrouwen en
naleving.
o Het belang van het bestuderen van politiek
▪ Complexe politieke fenomenen vereenvoudigen
▪ Regelmaat in politieke fenomenen ontdekken; niet enkel kijken wat in belgie
maar ook andere landen en vergelijken en zo beter begrijpen wat gebeurt er(out
of the box denken)
▪ Politieke fenomenen proberen te begrijpen:; ook zien welke actoren hierbij
belang spelen; niet enkel overheid maar ook andere groepen. Deze groepen die
invloed hebben i wat er wordt besproken. Dit is ook belangrijk voor juristen.
Law in the books niet alleen maar ook law in action.
▪ Politieke fenomenen vergelijken
o Het belang van aandacht voor politiek in de rechtenopleiding
▪ Verhouding “recht” en “politiek”
▪ Recht vloeit voort uit politiek
▪ Recht is ideologisch gekleurd
▪ Recht vormt de basis voor politiek
▪ Het recht(systeem) is een machtsfactor
▪ Recht faciliteert/versnelt politiek
▪ Recht begrenst politiek
▪ Recht wordt politiek ingezet
Recht Politiek
▪ =Verhouding “recht” en “politiek” - wat is de rol van politieke (en juridische)
wetenschappers?
▪ Verslag van wetenschappelijk onderzoek
▪ Intellectuele distantie, maar risico bias?
¨ Selectie van thema’s
2
,Learta Behramaj Politicologie
▪ Wetenschappelijke methodes
¨ Systematische, empirische data-verzameling
¨ Zorgvuldige, bewuste keuze onderzoekstechnieken en
rechtvaardiging keuze (openheid, controleerbaarheid)
o Kwantitatief – grote hoeveelheid data vb. serveys en
analyseren met software(politieke wetenschappers)
o Kwalitatief – specifieke gevallen, diepere analyse,
meer aspecten vb. casestudies, diepgaande: kleine
groep/focusgroep
▪ Wetenschappelijk publicatiemodel
▪ Instrumenten: concepten, definities, ideaaltypen, modellen, theorieën,
hypothesen
Politiek & Politieke Wetenschap (H1)
Dia 34 : Wat is politiek en wat niet
¨ Politiek =
o Het ordenen en besturen van een samenleving die territoriaal afgebakend is
o Wat?
§ Staatsinrichting, instellingen andere actoren
§ Gedrag – strategie, samenwerking, conflict
§ Beleid
§ 2 variaties: territoriaal – niet territoriaal en inhoud en rijkwijdte
o Territoriaal – omvattend en dwingend
§ Gemeenten, provincies, regio’s, landen, EU, NAVO, Verenigde Naties=
internatioanle organisaties
§ niet zomaar te ontwijken
• je moet bv verhuizen
§ niet altijd zo geweest: territorialisering: crusiaal historische evolutie
• nu staten:grondgebieden intern besturen en eventueel tegen externe
vijanden beschermen
o Niet territoriaal – functioneler en (tot op zekere hoogte) vrijblijvender
§ Verenigingen, religieuze gemeenschappen, etc.
§ Vb. Rooms-Katholieke Kerk: rol van deze organisatie= crusiaal, hoewel niet
langer grondgebied
• Vroeger botsingen vertegenwoordiger staten en de kerk
3
, Learta Behramaj Politicologie
o “Je kunt niet aan politiek ontsnappen!”: het is overal, denk aan vb in ppt, inpact hoe
klein ook het is er.
o Overal waar mensen samenleven en beslissingen moeten nemen
o Iets wat “ver weg” gebeurt?
o Kritiek op politici – nationaal/Europees
Dia 37 : link politiek- politieke cultuur
o Reikwijdte politiek – grotere/kleinere rol overheid - evoluties
§ Behoeften in de samenleving, mentaliteit, nieuwe technologieën, grenzen
publiek – privé
Nachtwakersstaat Sociale Welvaartsstaat Regulerende staat
- 19 e eeuw - 20 ste eeuw - 21 ste eeuw
• Politiek – beperkte • Politiek – ingrijpende • Allesomvattende
aangelegenheid aangelegenheid impact op het
• Burgerlijke rechten • Meer sociale dagelijks leven
en vrijheden, bescherming • Vb. omgang
basisregels vanwege nefaste persoonsgegevens,
• “Waken” – justitie, gevolgen vrij privacy
binnenlandse zaken economisch
• Grenzen – defensie, handelen (rol
buitenlandse zaken arbeidsbeweging)
• Financiën - • Verzorgingsstaat –
belastingen Gezondheid,
werkgelegenheid,
sociale zekerheid,
onderwijs
19de eew: rechtbanken en politie: waken=> bescherming van de grenzen (defensie en buitenlandse zaken
20ste eeuw: T.H. Marshall (1950): burgerschap vanaf de 20ste eeuw : sociale rechten eve belangrijk als
politieke en burgerlijke rechten: bv. geen volwaardig burger als geen toegang tot onderwijs
Dia 38: Politiek-reikwijdte politiek- evoluties in politieke cultuur
Wetgevend onderzoek in australie bv: wat is het verschil, wetgeving is niet overal hetzelfde
= > Politieke cultuur of wat men verwacht en intensiteit is verschillend, hebben we in verschillende
landen verschillende ideeen over.
1. Evolueert van een beperkte (justitie, financien naar een veelomvattende aangelegenheid. (+
onderwijs, geozndheid, milieu.
2. Elke SL: aantal regels over wat pol kan worden en wat niet: veranderen obv behoefte in SL .
• Westerse samenleving: belang onderscheid privé en publiek: steeds moeilijker grens
definiërn
o Prive: politiek niet aanwezig
§ Bv. seksleven, mr stel dwang=> dan grijpen naar politieke regels die het
verbieden
• Lang: privé, mr vrouwenbeweging: wel bemoeien met
partnergeweld
4
Politicologie
Les 1 (11 februari 2026)
structuur & Planning
INLEIDING
• Opzet en inleiding vak Politicologie
• Belang politiek in de rechtenopleiding
- Pol= sturen van sv en hoe sturen?
- Actualiteit: pol: discussie fietshelmplicht
Fietserbond: nee, moet en artsen ook moet
Dus ook gedrag beinvloeden op andere maniere (ook technisch), dus ook overheid als
groepen van burgers.
• Waarom?
o Het belang van politiek
§ In de rechtenopleiding
• Sturen van de samenleving
• Impact op ons dagelijks leven
• Maakbaarheid van de samenleving
• Welke instrumenten om te sturen?
• Op welk niveau?
1
,Learta Behramaj Politicologie
• Handhaving: wie gaat controleren?
Notes; verliest de nationale politiek zijn greep? Wat is de rol van europese regelgeving? Is er een
noodzaak voor deregulering? Vb . denk aan dopjes: recyclage te vergemakkelijken. Wordt europa
sterker? Zeker in crisis tijd gebeurt wetgevingsproces niet nauwkeurig=> burgers geen vertrouwen=>
gaan ze regels naleven of niet? Politieke wetenschappers: surveys wat is verhouding vertrouwen en
naleving.
o Het belang van het bestuderen van politiek
▪ Complexe politieke fenomenen vereenvoudigen
▪ Regelmaat in politieke fenomenen ontdekken; niet enkel kijken wat in belgie
maar ook andere landen en vergelijken en zo beter begrijpen wat gebeurt er(out
of the box denken)
▪ Politieke fenomenen proberen te begrijpen:; ook zien welke actoren hierbij
belang spelen; niet enkel overheid maar ook andere groepen. Deze groepen die
invloed hebben i wat er wordt besproken. Dit is ook belangrijk voor juristen.
Law in the books niet alleen maar ook law in action.
▪ Politieke fenomenen vergelijken
o Het belang van aandacht voor politiek in de rechtenopleiding
▪ Verhouding “recht” en “politiek”
▪ Recht vloeit voort uit politiek
▪ Recht is ideologisch gekleurd
▪ Recht vormt de basis voor politiek
▪ Het recht(systeem) is een machtsfactor
▪ Recht faciliteert/versnelt politiek
▪ Recht begrenst politiek
▪ Recht wordt politiek ingezet
Recht Politiek
▪ =Verhouding “recht” en “politiek” - wat is de rol van politieke (en juridische)
wetenschappers?
▪ Verslag van wetenschappelijk onderzoek
▪ Intellectuele distantie, maar risico bias?
¨ Selectie van thema’s
2
,Learta Behramaj Politicologie
▪ Wetenschappelijke methodes
¨ Systematische, empirische data-verzameling
¨ Zorgvuldige, bewuste keuze onderzoekstechnieken en
rechtvaardiging keuze (openheid, controleerbaarheid)
o Kwantitatief – grote hoeveelheid data vb. serveys en
analyseren met software(politieke wetenschappers)
o Kwalitatief – specifieke gevallen, diepere analyse,
meer aspecten vb. casestudies, diepgaande: kleine
groep/focusgroep
▪ Wetenschappelijk publicatiemodel
▪ Instrumenten: concepten, definities, ideaaltypen, modellen, theorieën,
hypothesen
Politiek & Politieke Wetenschap (H1)
Dia 34 : Wat is politiek en wat niet
¨ Politiek =
o Het ordenen en besturen van een samenleving die territoriaal afgebakend is
o Wat?
§ Staatsinrichting, instellingen andere actoren
§ Gedrag – strategie, samenwerking, conflict
§ Beleid
§ 2 variaties: territoriaal – niet territoriaal en inhoud en rijkwijdte
o Territoriaal – omvattend en dwingend
§ Gemeenten, provincies, regio’s, landen, EU, NAVO, Verenigde Naties=
internatioanle organisaties
§ niet zomaar te ontwijken
• je moet bv verhuizen
§ niet altijd zo geweest: territorialisering: crusiaal historische evolutie
• nu staten:grondgebieden intern besturen en eventueel tegen externe
vijanden beschermen
o Niet territoriaal – functioneler en (tot op zekere hoogte) vrijblijvender
§ Verenigingen, religieuze gemeenschappen, etc.
§ Vb. Rooms-Katholieke Kerk: rol van deze organisatie= crusiaal, hoewel niet
langer grondgebied
• Vroeger botsingen vertegenwoordiger staten en de kerk
3
, Learta Behramaj Politicologie
o “Je kunt niet aan politiek ontsnappen!”: het is overal, denk aan vb in ppt, inpact hoe
klein ook het is er.
o Overal waar mensen samenleven en beslissingen moeten nemen
o Iets wat “ver weg” gebeurt?
o Kritiek op politici – nationaal/Europees
Dia 37 : link politiek- politieke cultuur
o Reikwijdte politiek – grotere/kleinere rol overheid - evoluties
§ Behoeften in de samenleving, mentaliteit, nieuwe technologieën, grenzen
publiek – privé
Nachtwakersstaat Sociale Welvaartsstaat Regulerende staat
- 19 e eeuw - 20 ste eeuw - 21 ste eeuw
• Politiek – beperkte • Politiek – ingrijpende • Allesomvattende
aangelegenheid aangelegenheid impact op het
• Burgerlijke rechten • Meer sociale dagelijks leven
en vrijheden, bescherming • Vb. omgang
basisregels vanwege nefaste persoonsgegevens,
• “Waken” – justitie, gevolgen vrij privacy
binnenlandse zaken economisch
• Grenzen – defensie, handelen (rol
buitenlandse zaken arbeidsbeweging)
• Financiën - • Verzorgingsstaat –
belastingen Gezondheid,
werkgelegenheid,
sociale zekerheid,
onderwijs
19de eew: rechtbanken en politie: waken=> bescherming van de grenzen (defensie en buitenlandse zaken
20ste eeuw: T.H. Marshall (1950): burgerschap vanaf de 20ste eeuw : sociale rechten eve belangrijk als
politieke en burgerlijke rechten: bv. geen volwaardig burger als geen toegang tot onderwijs
Dia 38: Politiek-reikwijdte politiek- evoluties in politieke cultuur
Wetgevend onderzoek in australie bv: wat is het verschil, wetgeving is niet overal hetzelfde
= > Politieke cultuur of wat men verwacht en intensiteit is verschillend, hebben we in verschillende
landen verschillende ideeen over.
1. Evolueert van een beperkte (justitie, financien naar een veelomvattende aangelegenheid. (+
onderwijs, geozndheid, milieu.
2. Elke SL: aantal regels over wat pol kan worden en wat niet: veranderen obv behoefte in SL .
• Westerse samenleving: belang onderscheid privé en publiek: steeds moeilijker grens
definiërn
o Prive: politiek niet aanwezig
§ Bv. seksleven, mr stel dwang=> dan grijpen naar politieke regels die het
verbieden
• Lang: privé, mr vrouwenbeweging: wel bemoeien met
partnergeweld
4
