Gezin en recht. Jeugdrecht begrepen.
Tekst inhoudsopgave:
GEZIN EN RECHT SAMENVATTING BOEK......................................................................................................... 3
| PERSONEN- EN FAMILIERECHT..................................................................................................................... 3
HOOFDSTUK 2: DE OUDERS VAN DE JEUGDIGE.............................................................................................................3
2.1: Inleiding....................................................................................................................................................3
2.2: Juridische moeder.....................................................................................................................................3
2.3: Juridische vader........................................................................................................................................3
2.5: Gevolgen van het ouderschap..................................................................................................................5
2.7: Samenvatting en kernbegrippen..............................................................................................................6
HOOFDSTUK 3: HET GEZAG VAN DE JEUGDIGE..............................................................................................................7
3.1: Inleiding....................................................................................................................................................7
3.2: Gezag over de jeugdige............................................................................................................................8
3.3: Ouderlijk gezag.........................................................................................................................................9
3.4: Gezamenlijk gezag van ouders.................................................................................................................9
3.5: Gezag van één ouder..............................................................................................................................10
3.6: Voogdij....................................................................................................................................................11
3.7: Vindplaats van ouderschap en gezag.....................................................................................................13
3.8: Hoorrecht minderjarigen........................................................................................................................13
3.9: Samenvatting en kernbegrippen............................................................................................................14
HOOFDSTUK 4: DE JEUGDIGE EN DE SCHEIDING VAN ZIJN OUDERS..................................................................................15
4.1: Inleiding..................................................................................................................................................15
4.2: Echtscheidingsprocedure........................................................................................................................15
4.3: Beëindiging geregistreerd partnerschap................................................................................................16
4.4: Samenwoners die uit elkaar gaan..........................................................................................................17
4.5: Gezamenlijk gezag na het einde van de relatie van de ouders..............................................................17
4.6: Eenhoofdig gezag na scheiding..............................................................................................................18
4.7: Positie van de jeugdige in een scheiding................................................................................................19
4.8: Omgangsrecht........................................................................................................................................19
4.9: Informatie en consultatie.......................................................................................................................21
4.10: Kinderalimentatie.................................................................................................................................21
4.11: Samenvatting en kernbegrippen..........................................................................................................22
HOOFDSTUK 5: DE RECHTSPOSITIE VAN DE JEUGDIGE (1).............................................................................................23
5.1: Inleiding..................................................................................................................................................23
5.2: Handelingsbekwaamheid.......................................................................................................................23
5.3: Wijziging vermelding van het geslacht in de geboorteakte...................................................................24
5.4: Huwelijk en partnerschap.......................................................................................................................24
5.5: Woonplaats............................................................................................................................................25
5.9: Samenvatting en kernbegrippen............................................................................................................25
HOOFDSTUK 6: DE RECHTSPOSITIE VAN DE JEUGDIGE (2).............................................................................................26
6.1: Inleiding..................................................................................................................................................26
6.2: Medische behandeling...........................................................................................................................26
6.4: Wet verplichte ggz en Wet zorg en dwang.............................................................................................28
6.8: Samenvatting en kernbegrippen............................................................................................................29
HOOFDSTUK 7: KINDERBESCHERMINGSMAATREGELEN..................................................................................................30
7.1: Inleiding..................................................................................................................................................30
7.2: Kinderbeschermingsmaatregelen algemeen..........................................................................................30
7.3: Ondertoezichtstelling..............................................................................................................................31
7.4: Uithuisplaatsing.....................................................................................................................................35
7.5: Rechtsbescherming.................................................................................................................................37
7.6: Samenvatting en kernbegrippen............................................................................................................39
HOOFDSTUK 8: BEËINDIGEN VAN HET GEZAG.............................................................................................................40
8.1: Inleiding..................................................................................................................................................40
, 8.2: Gronden voor het beëindigen van het gezag.........................................................................................40
8.3: Gevolgen van het beëindigen van het gezag.........................................................................................41
8.7: Samenvatting en kernbegrippen............................................................................................................41
||| JEUGDWET............................................................................................................................................. 42
HOOFDSTUK 16: ORGANISATIE VAN DE JEUGDHULP.....................................................................................................42
16.1: Inleiding................................................................................................................................................42
16.2: Doel van de Jeugdwet..........................................................................................................................42
16.3: Hoofdlijnen van de Jeugdwet...............................................................................................................43
16.4: Kinderbescherming, gesloten jeugdhulp en jeugdreclassering............................................................45
16.5: Veilig Thuis............................................................................................................................................46
16.6: Kwaliteitseisen jeugdhulpaanbieder en gecertificeerde instelling.......................................................46
16.7: Samenvatting en kernbegrippen..........................................................................................................48
HOOFDSTUK 17: PRIVACY EN DOSSIER......................................................................................................................49
17.1: Inleiding................................................................................................................................................49
17.2: Privacy en beroepsgeheim...................................................................................................................49
17.3: Dossiervorming.....................................................................................................................................53
17.5: Samenvatting en kernbegrippen..........................................................................................................55
HOOFDSTUK 18: RECHTSPOSITIE VAN DE CLIËNTEN IN DE JEUGDHULP.............................................................................57
18.1: Inleiding................................................................................................................................................57
18.2: Bezwaar en beroep tegen een verleningsbesluit..................................................................................57
18.3: Toestemming voor de jeugdhulp..........................................................................................................57
18.4: Klachtrecht...........................................................................................................................................59
18.5: Tuchtrecht.............................................................................................................................................59
18.6: Medezeggenschap................................................................................................................................61
18.7: Samenvatting en kernbegrippen..........................................................................................................61
|V INTERNATIONAAL JEUGDRECHT............................................................................................................... 62
HOOFDSTUK 19: KINDERRECHTENVERDRAG...............................................................................................................62
19.1: Inleiding................................................................................................................................................62
19.2: Totstandkoming van het Kinderrechtenverdrag...................................................................................62
19.3: De vier kernbepalingen van het Kinderrechtenverdrag........................................................................62
19.4: De positie van ouders...........................................................................................................................64
19.5: Toezicht op de naleving van het Kinderrechtenverdrag.......................................................................64
19.6: Rechtstreekse werking van het Kinderrechtenverdrag.........................................................................64
19.7: Kinderombudsman...............................................................................................................................64
19.8: Samenvatting en kernbegrippen..........................................................................................................65
,Gezin en recht samenvatting boek
| Personen- en familierecht.
Hoofdstuk 2: De ouders van de jeugdige.
2.1: Inleiding.
Binnen het burgerlijk recht is het onderdeel personen- en familierecht waar het gaat over de
juridische relaties tussen ouders en kinderen en tussen echtgenoten. Het neemt een bijzondere
plaats in want het gaat niet om zakelijke, maar om familierechtelijke relaties. Dit is een juridische
relatie tussen gezins- of familieleden waaruit rechten en plichten ontstaan.
Het gaat dan ook om ‘is afstamming’. Dit de familierechtelijke relatie tussen een jeugdige en zijn
ouders.
2.2: Juridische moeder.
De biologische moeder is de juridische moeder, ook bij de bevruchting van een ingebrachte eicel van
een andere vrouw.
2.3: Juridische vader.
De juridische vader is de man die bij de geboorte met de moeder is gehuwd; die de jeugdige heeft
erkend; van wie door de rechter het vaderschap is vastgesteld; of die de jeugdige heeft geadopteerd.
Met de moeder getrouwd.
De man die getrouwd is met de vrouw die moeder wordt, wordt automatisch de juridische vader.
Maar overlijd een man tijdens het huwelijk maar bevalt de vrouw binnen 306 dagen na het
overlijden, wordt de overleden man gezien als de juridische vader van het kind.
Geregistreerd partner van de moeder.
Wat geld voor huwelijk, geldt ook voor geregistreerd partnerschap. Ook hij wordt dan automatisch de
juridische vader van het kind.
Vaderschap ontkennen.
Er wordt vanuit gegaan dat de echtgenoot of geregistreerd partner wel de vader van het kind kan zijn.
Dit is niet altijd het geval. Daarom kan er een verzoek worden ingediend bij de rechtbank om het
vaderschap te ontkennen. De verwekker heeft geen juridische middelen om het vaderschap van de
echtgenoot te ontkennen. Dit kunnen alleen de echtgenoten en het kind.
Erkenning.
Bij geen formele relatie van moeder met iemand anders, krijgt het kind door de geboorte alleen een
moeder. Er kan dan een juridische vader worden erkend door het kind. Erkennen wil zeggen dat de
man bij de Burgerlijke Stand van de gemeente verklaart dat hij de juridische vader van het kind wil
, zijn, maar hiermee wordt niet gezegd dat hij de biologische vader is. Want ook een man die dat
duidelijk niet is, kan een jeugdige erkennen. Het gaat hierbij namelijk om een juridische daad: de man
schept door de erkenning een familierechtelijke relatie tussen hem en de jeugdige. Na het proces
wordt de man de juridische vader van de jeugdige, ook als hij niet de biologische vader is.
Bij een overleden vader, kan er geen erkenning meer worden plaatsgevonden. Ook is erkenning niet
mogelijk na een (echt)scheiding. Ook zonder contact tussen juridische vader en kind, blijft hij toch de
juridische vader.
Toestemming van moeder en kind.
Is de jeugdige jonger dan 16 jaar dan heeft de man toestemming van de moeder nodig om de
jeugdige te erkennen. Is de jeugdige tussen de 12 en 16 jaar oud, dan moeten moeder en jeugdige
beiden toestemming geven. Is de jeugdige ouder dan 16 jaar, is alleen de toestemming van de
jeugdige nodig voor erkenning.
Geen toestemming, toch erkenning.
Is er vanuit de jeugdige en moeder geen toestemming, gaat in principe de erkenning niet door.
Behalve als de man kan aantonen dat hij de verwekker is, kan de erkenning dan plaats vinden. Er kan
dan bij de rechtbank vervangende toestemming worden aangevraagd, hierin wordt gesteld dat de
man de belangen van het kind niet zal beschadigen en hetzelfde geldt voor de belangen die de
moeder heeft bij een ongestoorde verhouding met haar kind/de jeugdige. Er wordt wel gesteld dat
het mee zit als de man en vrouw een relatie hebben gehad, de vraag rondom biologische vader
beantwoord is en er geen geschiedenis van geweld tussen de man en vrouw is.
Ook de man of vrouw die spermadonor of eiceldonor is, heeft het recht om om vervangende
toestemming te vragen wanneer de moeder deze weigert. Wel moet de man of vrouw in nauwe
persoonlijke betrekking zijn tot moeder of kind staan of heeft gestaan. Dus oprechte betrokkenheid
en/of relatie. Ook het moment van het donorschap is van belang.
Erkenning niet mogelijk.
Er is geen erkenning mogelijk wanneer:
- De man mag met de moeder geen huwelijk afsluiten, vanwege te nauwe verwantschap;
- De man nog geen 16 jaar oud is;
- De man onder curatele staat (tenzij hij toestemming heeft van de kantonrechter);
- De jeugdige al twee juridische ouders heeft.
Erkenning is ook mogelijk bij notariële akte. Ook gebeurt erkenning vaak bij de geboorte, maar kan
ook ervoor of erna. Door erkenning ontstaat vaderschap vanaf het moment van de erkenning. En de
erkenner wordt door de erkenning de juridische ouder van het kind.
Ongedaan maken van de erkenning.
Een erkenning is definitief en kan niet zomaar ongedaan worden gemaakt. Alleen als de erkenner niet
de biologische vader is, kan het ongedaan maken van de erkenning niet zo snel worden toegepast. Dit
kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer de jeugdige/kind erachter komt dat de juridische vader/erkenner
niet de biologische vader is en bij de rechtbank een verzoek indienen. Hier is drie jaar de tijd voor
vanaf de ontdekkingsdatum. Is het kind minderjarig, dan is de uiterlijke datum zijn of haar 20 ste
verjaardag.
Tekst inhoudsopgave:
GEZIN EN RECHT SAMENVATTING BOEK......................................................................................................... 3
| PERSONEN- EN FAMILIERECHT..................................................................................................................... 3
HOOFDSTUK 2: DE OUDERS VAN DE JEUGDIGE.............................................................................................................3
2.1: Inleiding....................................................................................................................................................3
2.2: Juridische moeder.....................................................................................................................................3
2.3: Juridische vader........................................................................................................................................3
2.5: Gevolgen van het ouderschap..................................................................................................................5
2.7: Samenvatting en kernbegrippen..............................................................................................................6
HOOFDSTUK 3: HET GEZAG VAN DE JEUGDIGE..............................................................................................................7
3.1: Inleiding....................................................................................................................................................7
3.2: Gezag over de jeugdige............................................................................................................................8
3.3: Ouderlijk gezag.........................................................................................................................................9
3.4: Gezamenlijk gezag van ouders.................................................................................................................9
3.5: Gezag van één ouder..............................................................................................................................10
3.6: Voogdij....................................................................................................................................................11
3.7: Vindplaats van ouderschap en gezag.....................................................................................................13
3.8: Hoorrecht minderjarigen........................................................................................................................13
3.9: Samenvatting en kernbegrippen............................................................................................................14
HOOFDSTUK 4: DE JEUGDIGE EN DE SCHEIDING VAN ZIJN OUDERS..................................................................................15
4.1: Inleiding..................................................................................................................................................15
4.2: Echtscheidingsprocedure........................................................................................................................15
4.3: Beëindiging geregistreerd partnerschap................................................................................................16
4.4: Samenwoners die uit elkaar gaan..........................................................................................................17
4.5: Gezamenlijk gezag na het einde van de relatie van de ouders..............................................................17
4.6: Eenhoofdig gezag na scheiding..............................................................................................................18
4.7: Positie van de jeugdige in een scheiding................................................................................................19
4.8: Omgangsrecht........................................................................................................................................19
4.9: Informatie en consultatie.......................................................................................................................21
4.10: Kinderalimentatie.................................................................................................................................21
4.11: Samenvatting en kernbegrippen..........................................................................................................22
HOOFDSTUK 5: DE RECHTSPOSITIE VAN DE JEUGDIGE (1).............................................................................................23
5.1: Inleiding..................................................................................................................................................23
5.2: Handelingsbekwaamheid.......................................................................................................................23
5.3: Wijziging vermelding van het geslacht in de geboorteakte...................................................................24
5.4: Huwelijk en partnerschap.......................................................................................................................24
5.5: Woonplaats............................................................................................................................................25
5.9: Samenvatting en kernbegrippen............................................................................................................25
HOOFDSTUK 6: DE RECHTSPOSITIE VAN DE JEUGDIGE (2).............................................................................................26
6.1: Inleiding..................................................................................................................................................26
6.2: Medische behandeling...........................................................................................................................26
6.4: Wet verplichte ggz en Wet zorg en dwang.............................................................................................28
6.8: Samenvatting en kernbegrippen............................................................................................................29
HOOFDSTUK 7: KINDERBESCHERMINGSMAATREGELEN..................................................................................................30
7.1: Inleiding..................................................................................................................................................30
7.2: Kinderbeschermingsmaatregelen algemeen..........................................................................................30
7.3: Ondertoezichtstelling..............................................................................................................................31
7.4: Uithuisplaatsing.....................................................................................................................................35
7.5: Rechtsbescherming.................................................................................................................................37
7.6: Samenvatting en kernbegrippen............................................................................................................39
HOOFDSTUK 8: BEËINDIGEN VAN HET GEZAG.............................................................................................................40
8.1: Inleiding..................................................................................................................................................40
, 8.2: Gronden voor het beëindigen van het gezag.........................................................................................40
8.3: Gevolgen van het beëindigen van het gezag.........................................................................................41
8.7: Samenvatting en kernbegrippen............................................................................................................41
||| JEUGDWET............................................................................................................................................. 42
HOOFDSTUK 16: ORGANISATIE VAN DE JEUGDHULP.....................................................................................................42
16.1: Inleiding................................................................................................................................................42
16.2: Doel van de Jeugdwet..........................................................................................................................42
16.3: Hoofdlijnen van de Jeugdwet...............................................................................................................43
16.4: Kinderbescherming, gesloten jeugdhulp en jeugdreclassering............................................................45
16.5: Veilig Thuis............................................................................................................................................46
16.6: Kwaliteitseisen jeugdhulpaanbieder en gecertificeerde instelling.......................................................46
16.7: Samenvatting en kernbegrippen..........................................................................................................48
HOOFDSTUK 17: PRIVACY EN DOSSIER......................................................................................................................49
17.1: Inleiding................................................................................................................................................49
17.2: Privacy en beroepsgeheim...................................................................................................................49
17.3: Dossiervorming.....................................................................................................................................53
17.5: Samenvatting en kernbegrippen..........................................................................................................55
HOOFDSTUK 18: RECHTSPOSITIE VAN DE CLIËNTEN IN DE JEUGDHULP.............................................................................57
18.1: Inleiding................................................................................................................................................57
18.2: Bezwaar en beroep tegen een verleningsbesluit..................................................................................57
18.3: Toestemming voor de jeugdhulp..........................................................................................................57
18.4: Klachtrecht...........................................................................................................................................59
18.5: Tuchtrecht.............................................................................................................................................59
18.6: Medezeggenschap................................................................................................................................61
18.7: Samenvatting en kernbegrippen..........................................................................................................61
|V INTERNATIONAAL JEUGDRECHT............................................................................................................... 62
HOOFDSTUK 19: KINDERRECHTENVERDRAG...............................................................................................................62
19.1: Inleiding................................................................................................................................................62
19.2: Totstandkoming van het Kinderrechtenverdrag...................................................................................62
19.3: De vier kernbepalingen van het Kinderrechtenverdrag........................................................................62
19.4: De positie van ouders...........................................................................................................................64
19.5: Toezicht op de naleving van het Kinderrechtenverdrag.......................................................................64
19.6: Rechtstreekse werking van het Kinderrechtenverdrag.........................................................................64
19.7: Kinderombudsman...............................................................................................................................64
19.8: Samenvatting en kernbegrippen..........................................................................................................65
,Gezin en recht samenvatting boek
| Personen- en familierecht.
Hoofdstuk 2: De ouders van de jeugdige.
2.1: Inleiding.
Binnen het burgerlijk recht is het onderdeel personen- en familierecht waar het gaat over de
juridische relaties tussen ouders en kinderen en tussen echtgenoten. Het neemt een bijzondere
plaats in want het gaat niet om zakelijke, maar om familierechtelijke relaties. Dit is een juridische
relatie tussen gezins- of familieleden waaruit rechten en plichten ontstaan.
Het gaat dan ook om ‘is afstamming’. Dit de familierechtelijke relatie tussen een jeugdige en zijn
ouders.
2.2: Juridische moeder.
De biologische moeder is de juridische moeder, ook bij de bevruchting van een ingebrachte eicel van
een andere vrouw.
2.3: Juridische vader.
De juridische vader is de man die bij de geboorte met de moeder is gehuwd; die de jeugdige heeft
erkend; van wie door de rechter het vaderschap is vastgesteld; of die de jeugdige heeft geadopteerd.
Met de moeder getrouwd.
De man die getrouwd is met de vrouw die moeder wordt, wordt automatisch de juridische vader.
Maar overlijd een man tijdens het huwelijk maar bevalt de vrouw binnen 306 dagen na het
overlijden, wordt de overleden man gezien als de juridische vader van het kind.
Geregistreerd partner van de moeder.
Wat geld voor huwelijk, geldt ook voor geregistreerd partnerschap. Ook hij wordt dan automatisch de
juridische vader van het kind.
Vaderschap ontkennen.
Er wordt vanuit gegaan dat de echtgenoot of geregistreerd partner wel de vader van het kind kan zijn.
Dit is niet altijd het geval. Daarom kan er een verzoek worden ingediend bij de rechtbank om het
vaderschap te ontkennen. De verwekker heeft geen juridische middelen om het vaderschap van de
echtgenoot te ontkennen. Dit kunnen alleen de echtgenoten en het kind.
Erkenning.
Bij geen formele relatie van moeder met iemand anders, krijgt het kind door de geboorte alleen een
moeder. Er kan dan een juridische vader worden erkend door het kind. Erkennen wil zeggen dat de
man bij de Burgerlijke Stand van de gemeente verklaart dat hij de juridische vader van het kind wil
, zijn, maar hiermee wordt niet gezegd dat hij de biologische vader is. Want ook een man die dat
duidelijk niet is, kan een jeugdige erkennen. Het gaat hierbij namelijk om een juridische daad: de man
schept door de erkenning een familierechtelijke relatie tussen hem en de jeugdige. Na het proces
wordt de man de juridische vader van de jeugdige, ook als hij niet de biologische vader is.
Bij een overleden vader, kan er geen erkenning meer worden plaatsgevonden. Ook is erkenning niet
mogelijk na een (echt)scheiding. Ook zonder contact tussen juridische vader en kind, blijft hij toch de
juridische vader.
Toestemming van moeder en kind.
Is de jeugdige jonger dan 16 jaar dan heeft de man toestemming van de moeder nodig om de
jeugdige te erkennen. Is de jeugdige tussen de 12 en 16 jaar oud, dan moeten moeder en jeugdige
beiden toestemming geven. Is de jeugdige ouder dan 16 jaar, is alleen de toestemming van de
jeugdige nodig voor erkenning.
Geen toestemming, toch erkenning.
Is er vanuit de jeugdige en moeder geen toestemming, gaat in principe de erkenning niet door.
Behalve als de man kan aantonen dat hij de verwekker is, kan de erkenning dan plaats vinden. Er kan
dan bij de rechtbank vervangende toestemming worden aangevraagd, hierin wordt gesteld dat de
man de belangen van het kind niet zal beschadigen en hetzelfde geldt voor de belangen die de
moeder heeft bij een ongestoorde verhouding met haar kind/de jeugdige. Er wordt wel gesteld dat
het mee zit als de man en vrouw een relatie hebben gehad, de vraag rondom biologische vader
beantwoord is en er geen geschiedenis van geweld tussen de man en vrouw is.
Ook de man of vrouw die spermadonor of eiceldonor is, heeft het recht om om vervangende
toestemming te vragen wanneer de moeder deze weigert. Wel moet de man of vrouw in nauwe
persoonlijke betrekking zijn tot moeder of kind staan of heeft gestaan. Dus oprechte betrokkenheid
en/of relatie. Ook het moment van het donorschap is van belang.
Erkenning niet mogelijk.
Er is geen erkenning mogelijk wanneer:
- De man mag met de moeder geen huwelijk afsluiten, vanwege te nauwe verwantschap;
- De man nog geen 16 jaar oud is;
- De man onder curatele staat (tenzij hij toestemming heeft van de kantonrechter);
- De jeugdige al twee juridische ouders heeft.
Erkenning is ook mogelijk bij notariële akte. Ook gebeurt erkenning vaak bij de geboorte, maar kan
ook ervoor of erna. Door erkenning ontstaat vaderschap vanaf het moment van de erkenning. En de
erkenner wordt door de erkenning de juridische ouder van het kind.
Ongedaan maken van de erkenning.
Een erkenning is definitief en kan niet zomaar ongedaan worden gemaakt. Alleen als de erkenner niet
de biologische vader is, kan het ongedaan maken van de erkenning niet zo snel worden toegepast. Dit
kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer de jeugdige/kind erachter komt dat de juridische vader/erkenner
niet de biologische vader is en bij de rechtbank een verzoek indienen. Hier is drie jaar de tijd voor
vanaf de ontdekkingsdatum. Is het kind minderjarig, dan is de uiterlijke datum zijn of haar 20 ste
verjaardag.
